Triệu chứng học bệnh khớp
(Kỳ 1)
TS. Đoàn Văn Đệ (Bệnh học nội khoa HVQY)
Bệnh khớp có các biểu hiện không chỉ ở khớp mà còn ở các cơ quan
khác, do vậy việc thăm khám phải toàn diện bao gồm hỏi bệnh, khám thực
thể, X quang và các xét nghiệm.
1. Khám lâm sàng bệnh nhân bị bệnh khớp.
1.1. Các triệu chứng cơ năng:
+ Đau khớp: là triệu chứng chủ yếu, và quan trọng nhất, thường là lý
do chính buộc bệnh nhân phải đi khám bệnh và điều trị.
Đau khớp có 2 kiểu khác nhau:
- Đau kiểu viêm (hay đau do viêm), thường đau liên tục trong ngày, đau
tăng lên về
đêm và sáng, khi nghỉ ngơi không hết đau, mà chỉ giảm đau ít. Đau
kiểu viêm gặp trong các bệnh khớp do viêm: thấp khớp cấp, viêm khớp dạng
thấp, viêm cột sống dính khớp, viêm khớp nhiễm khuẩn, các bệnh của tổ chức
liên kết
- Đau không do viêm hay đau kiểu cơ học: đau tăng khi bệnh nhân cử
động, giảm đau nhiều hoặc hết đau khi bệnh nhân nghỉ ngơi, thường gặp trong
thoái hoá khớp, các dị tật bẩm sinh
+ Các rối loạn vận động khớp:
- Dấu hiệu cứng khớp buổi sáng: là hiện tượng cứng các khớp, khó cử
động khớp khi mới ngủ dậy, phải sau một thời gian hoặc sau nhiều lần cử động
khớp thì mới trở lại cảm giác các khớp mềm mại. Thời gian cứng khớp buổi
sáng có thể kéo dài một giờ đến nhiều giờ. Vị trí hay gặp là các khớp cổ tay,
bàn ngón tay, đôi khi ở khớp gối và khớp cổ chân.
Dấu hiệu này tương đối đặc trưng cho viêm khớp dạng thấp. Cứng khớp
buổi sáng ở khớp đốt sống thắt lưng và lưng hay gặp trong viêm cột sống dính
khớp ở giai đoạn sớm.
- Hạn chế các động tác cử động khớp: tùy theo từng vị trí và mức độ tổn
thương khớp mà có thể biểu hiện bằng khó cầm nắm, hạn chế đi lại, ngồi

vừa, ở một hoặc vài khớp không đối xứng hay gặp trong bệnh thấp khớp cấp.
- Sưng khớp đốt bàn-ngón cái bàn chân một bên hoặc hai bên hay gặp
trong bệnh Gút cấp tính.
- Tính chất sưng khớp: sưng kèm nóng, đỏ, đau, đối xứng hay không đối
xứng.
- Diễn biến của sưng khớp:
. Di chuyển từ khớp này sang khớp khác-khớp cũ khỏi hoàn toàn trong
thời gian ngắn
< 1 tuần (hay gặp trong bệnh thấp khớp cấp).
. Tăng dần: sưng khớp xuất hiện thêm ở các khớp mới, trong khi các
khớp cũ vẫn sưng, đau kéo dài (hay gặp trong bệnh viêm khớp dạng thấp, Gút
mạn tính ).
. Không di chuyển, cố định: chỉ tổn thương ở một khớp hay vài khớp
không chuyển sang các khớp khác.
. Hay tái phát: sưng khớp tái đi tái lại nhiều lần ở cùng vị trí.