Phân tích tính công bằng trong Luật biển quốc tế
Phạm Thanh Hữu
Tại công ước Luật biển năm 1982 có sự ghi nhận nguyên tắc
công bằng ở những khía cạnh sau:
Một là, những quốc gia không có biển hoặc bất lợi về biển
vẫn có quyền về biển và đại dương. Thừa nhận những quyền
của các quốc gia không có biển hoặc bất lợi về mặt địa lý
được sử dụng biển cả như những quốc gia có biển ở phạm vi
mà luật biển cho phép và có nghĩa vụ không làm tổn hại đến
quyền sử dụng biển của những quốc gia khác. Với quy định
này đã trao cho những nước có vị trí địa lý kém thuận lợi có
quyền khai thác và sử dụng biển, đây là tiền đề tạo nên tính
công bằng của luật biển. Cụ thể ở khía cạnh này là: tại điều
17 của công ước có quy định “với điều kiện phải chấp hành
công ước, tàu thuyền của tất cả các quốc gia, có biển hay
không có biển, đều được hưởng quyền đi qua không gây hại
trong lãnh hải”. Ngoài ra tại công ước 1982 còn quy định
nhiều vấn đề mang tính công bằng như: “các quốc gia không
có biển hoặc bất lợi về biển có quyền tự do hàng hải, tự do
hàng không, tự do đặt cáp ngầm, khai thác sinh vật biển …
tại vùng tiếp giáp lãnh hải. Tại thềm lục địa các quốc gia
không ven biển được phép lắp đặt dây cáp ngầm, ống dẫn
ngầm, thực hiện nghiên cứu khoa học”. Hay tại vùng đặc
quyền kinh tế nếu quốc gia ven biển không khai thác hết tài
nguyên sinh vật biển thì quốc gia không có biển có quyền ra
đó khai thác tài nguyên dư – đây là một quy định chỉ mang
tính công bằng về mặt hình thức mà không có ý nghĩa trong
thực tiễn; bởi trong thực tế chẳng có quốc gia nào lại tuyên
bố mình không khai thác hết tài nguyên sinh vật tại vùng này.
Hai là, không đặc biển dưới chủ quyền riêng biệt của bất kỳ
quốc gia nào. Quy định này nhằm bác bỏ mọi yêu sách về

quyền và lợi ích hợp pháp của một số quốc gia. Bởi trong
thực tiễn vẫn còn tồn tại cụm từ “cá lớn nuốt cá bé”. Do đó
để nguyên tắc công bằng thực sự phát huy tác dụng cũng như
mục đích cao cả của nó thì cần có sự hợp tác trên tinh thần
thiện chí của các quốc gia để tiến tới mục tiêu công bằng và
phát triển nhân loại.
Ngày 4 tháng 1 năm 2011
Lưu ý: bài viết chỉ mang tính chất tham khảo


