Giải phẫu thần kinh đầu - mặt - cổ
(Kỳ 1)
Bài giảng Giải phẫu học
Chủ biên: TS. Trịnh Xuân Đàn
Thần kinh chi phối vận động và cảm giác cho đầu mặt cổ gồm có:
- 12 đôi dây thần kinh sọ não trong đó có:
+ Năm đôi dây thần kinh vận động đơn thuần (III, IV, VI, XI, XII).
+ Ba đôi dây thần kinh cảm giác giác quan (I, II, VIII).
+ Bốn đôi dây thần kinh hỗn hợp vừa vận động vừa cảm giác (V, VII,
VII, IX, X).
- Tám đôi dây thần kinh sống cổ khi ra khỏi lỗ ghép chia hai ngành:
+ Ngành sau tới chi phối cho da và cơ ở gáy.
+ Ngành trước nối với nhau tạo nên 2 đám rối thần kinh (đám rối thần
kinh cổ, đám rối thần kinh cánh tay).
- Thần kinh thực vật gồm có:
+ Thần kinh giao cảm tách từ 3 hạch giao cảm cổ của chuỗi hạch giao
cảm cạnh sống.
+ Thần kinh phó giao cảm tách từ hạch phó giao cảm của các dây thần
kinh sọ não: dây III, VII, VII, IX và dây X.

1. Thần kinh mắt (V1)
2. Thần kinh chăm
3. Thần kinh hàm trên (V2)
4. Thần kinh hàm dưới (V3)
5. Các nhánh bì ngang của cổ (C2C3)
Hình 4.46. Sơ đồ cảm giác đầu mặt cổ
ĐÁM RỐI THẦN KINH CỔ
1.CẤU TẠO
Đám rối thần kinh cổ (plexus cervicalis) do ngành trước của 4 dây thần
kinh sống cổ trên (CI- CIV) tạo thành. Mỗi ngành lại chia làm 2 nhánh lên và
xuống (riêng dây CI không có nhánh lên) nối với nhau tạo thành 3 quai thần

bộc lộ cắt dây hoành để làm hệt một nửa cơ hoành để điều trị lao phổi bên đó.
Khi dây hoành bị viêm, đau ta có thể ấn vào dây ở giữa gân ức và gân
đòn của cơ ức đòn chấm (điểm hoành). Có thể có dây hoành phụ tách ra từ dây
sống CV hoặc từ thần kinh cơ trên đòn, dây thường đi riêng biệt rồi bám vào
dây chính ở nền cổ, đôi khi xuống ngực đi trước tĩnh mạch dưới đòn trước khi nối
với dây hoành chính. Nếu có dây thần kinh hoành phụ thì cắt hoặc tổn thương dây
thần kinh hoành ở cổ không gây liệt hoàn toàn phần cơ hoành tương ứng vì
thần kinh hoành phụ cho một vài nhánh vận động cơ này.