SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN VÀ THIẾT
BỊ DẠY HỌC TRONG BÀI NGOẠI
KHÓA : AN TOÀN GIAO THÔNG Phần một:
ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lý do chọn đề tài.
Giáo dục công dân cùng với các môn học khác có một vai trò quan trọng trong
việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực mới phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất
nước trong thềm thế kỷ XXI.
Với đặc thù riêng của môn học là tính trừu tượng, khái quát hoá cao, lý luận sâu
sắc nên việc giảng dạy bộ môn phải có sự liên hệ thực tiễn và đối chiếu với thực tiễn
để làm rõ lý luận. Do đó giảng dạy GDCD có thể nói là một công việc khó, nếu
người giáo viên không có những hiểu biết sâu sắc và quan trọng hơn là thiếu sự vận
dụng những phương tiện và thiết bị dạy học hiện đại minh họa cho kiến thức, nhằm
kích thích tư duy sáng tạo, khả năng tự phát hiện và nắm vững nội dung bài học của
học sinh thì chắc chắn giờ học sẽ trở nên tẻ nhạt và hiệu quả giáo dục sẽ không cao
Xuất phát từ thực tế đó nên yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy học song song
với việc sử dụng phương tiện và trang thiết bị dạy học hiện đại diễn ra như một xu
thế tất yếu đối với hoạt động dạy và học. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi mà

Kết luận - kiến nghị Phần hai
NỘI DUNG

I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG TIỆN VÀ TBDH.
1. Thế nào là phương tiện và TBDH.
- Theo nghĩa rộng: Phương tiện và TBDH ( sau đây gọi chung là PTDH) gồm tất
cả các thiết bị có khả năng chứa đựng hoặc chuyển tải những thông tin về nội dung
dạy học và sự điều khiển quá trình; hoặc những vật dụng có tác dụng hỗ trợ quá trình
dạy học.
- Theo nghĩa hẹp: Phương tiện dạy học là những thiết bị có khả năng chứa đựng
hoặc chuyền tải thông tin về nội dung dạy học và sự điều khiển việc dạy và học.
2. Chức năng của phương tiện dạy học.
Mỗi phương tiện dạy học có thể giúp thực hiện một số trong các chức năng sau
đây:
- Chức năng kiến tạo tri thức:
+ Nếu HS chưa biết nội dug thông tin chứa trong phương tiện dạy học thì
phương tiện này mang chức năng hình thành biểu tượng về đối tượng cần nghiên cứu
cho HS.
Ví dụ: Các hình ảnh, số liệu thống kê phản ánh tình trạng giao thông , sẽ cho HS
hình dung ra thực trạng giao thông hiện nay trên thế giới và Việt Nam.
+ Phương tiện dạy học có chức năng minh hoạ, nhằm mục đích giúp HS hiểu rõ
hơn đơn vị kiến thức.
VD: Đưa ra một số tranh ảnh, số liệu về: AN TOÀN GIAO THÔNG.
+ Phương tiện dạy học có chức năng khái niệm đã biết cho HS dưới dạng hình
ảnh hay mô hình.
Ví dụ: Trình chiếu các văn bản và hình ảnh nhờ Power point, chiếu bản trong có
bài làm của HS lên bảng qua máy chiếu vật thể
3. Phương tiện dạy học đặc thù bộ môn, các phương tiện dạy học mới
a. Những phương tiện dạy học đặc thù bộ môn GDCD
- Các sơ đồ, biểu đồ, bảng biểu, tranh ảnh, mô hình.
- Phim, đèn chiếu, máy chiếu, giấy trong.
- Phiếu học tập
- Giấy khổ lớn, bút dạ, kéo, băng dính
- Câu chuyện, tình huống, số liệu
- Đạo cụ đơn giản để đóng vai.
- Các đồ vật như: hoa quả, máy móc

b. Các phương tiện dạy học mới được sử dụng trong môn GDCD
- Tivi, băng hình, phim tư liệu, phim truyền hình, video ca nhạc
- Máy ảnh kỹ thuật số, máy quay
- Máy tính, phần mềm Violet, IQB Leo, Internet
4. Hướng dẫn sử dụng phương tiện dạy học theo yêu cầu đổi mới PPDH
môn GDCD
4.1. Yêu cầu Để phương tiện dạy học thực sự trở thành công cụ đắc lực đổi mới PPDH môn
GDCD, giáo viên cần tuân theo các yêu cầu sau:
- Sử dụng phương tiện dạy học cần thích ứng linh hoạt với nội dung bài học.
Phương tiện dạy học nói chung có khả năng đáp ứng nhưng nhu cầu đa dạng của
PPDH. Mối PPDH không chỉ cần một phương tiện dạy học, mà có thể sử dụng một
số phương tiện dạy học và một phương tiện dạy học có thể phục vụ cho nhiều PPDH
khác nhau. (ví dụ như máy chiếu hay hình ảnh có thể vừa sử dụng cho phương pháp
thảo luận và dùng cho vấn đáp ). Vì vậy cần khai thác khả năng thích ứng linh hoạt
này để nâng cao hiệu quả của phương tiện dạy học.

và đào tạo có kinh phí mua thiết bị dạy học cấp cho các trường và cấp phát thiết bị
dạy học cho các bộ môn. Nhưng chắc chắn rằng, nguồn cung cấp từ Bộ không thể
đáp ứng đủ nhu cầu về phương tiện dạy học cho các bộ môn. Mặt khác, không phải
cứ dùng phương tiện dạy học đắt tiền là đạt hiệu quả dạy học cao, mà điều quan trọng
là sử dụng hợp lý, biết cách khai thác triệt để phương tiện dạy học. Do đó, mỗi GV
phải luôn luôn chủ động sáng tạo trong việc sưu tầm, tự tạo phương tiện dạy học dù
là những phương tiện phục vụ dạy học rất đơn giản và ít tốn tiền
- Những phương tiện dạy học và GV có thể tự sưu tầm gồm: Các thông tin trên
các phương tiện thông tin đại chúng, các bài báo, tranh ảnh tự chụp, các tình huống
có thật, câu chuyện, các đoạn phim trên truyền hình hoặc của các cơ quan văn hoá - Các phương tiện dạy học GV có thể tự tạo gồm: sơ đồ, bảng biểu, tranh ảnh,
mô hình đơn giản, phiếu học tập,
- Chất liệu để tự tạo phương tiện dạy học cũng hết sức đa dạng, phong phú. Nó
có thể là:
+ Giấy các loại, các khổ
+ Bản trong, bút dạ
+ Các vật liệu tre, gỗ, nứa; thép, đồ nhựa, vải, phấn màu, băng dính 2 mặt
Bên cạnh việc sưu tầm, tự tạo các phương tiện dạy học của từng GV, tổ bộ môn
nên họp, động viên và phân công mỗi GV sưu tầm, tự tạo phương tiện dạy học cho 1
- 2 bài trong 1 năm để dùng chung trong tổ. Dần dần phương tiện dạy học của tổ sẽ
phong phú và đầy đủ hơn.
- GV có thể động viên,, hướng dẫn HS sưu tầm các thông tin và tự tạo phương
tiện dạy học như:
+ Các thông tin tư liệu về địa phương, tranh ảnh, câu chuyện, tình huống theo
từng chủ đề.
+ Hướng dẫn HS vẽ sơ đồ, bảng biểu
+ Các dụng cụ để đóng vai đơn giản
4.3. Sử dụng đa phương tiện trong dạy học môn GDCD

được nâng cao về mọi mặt. Nếu chỉ cách đây vài năm việc mua được một chiếc xe máy đối với nhiều gia đình chỉ là giấc mơ nhưng hiện nay việc đó trở thành quá đơn
giản. Có thể nói “Nhà nhà có xe máy, người người có xe máy”. Trong khi đó thì cơ
sở hạ tấng giao thông vẫn chưa theo kịp mật độ gia tăng của phương tiện giao thông.
Bên cạnh đó ý thức chấp hành luật lệ giao thông của người tham gia giao thông chưa
cao dẫn đến nhiều tai nạn đáng tiếc. Do đó vấn đề ATGT ngày nay trở nên cấp bách
hơn bao giờ hết. Đảm bảo ATGT không là trách nhiệm của riêng ai mà là của toàn
dân. Để giảm thiểu tai nạn giao thông thì công tác tuyên truyền giáo dục về ý thức
tham gia giao thông là vô cùng quan trọng. Đặc biệt là đối với đối tượng học sinh lớp
9 khi mà tính tự chủ của các em chưa cao, ý thức chấp hành pháp luật còn hạn chế
trong khi các em bắt đầu tiếp cận với các phưong tiện cơ giới. Chính vì vậy việc giúp
các em hiểu biết và có ý thức khi tham gia giao thông là trách nhiệm chung của gia
đình – nhà trường – xã hôi. Trong nhà trường thì môn học lồng ghép an toàn giao
thông đáng kể nhất là môn GDCD. Tuy nhiên lồng ghép như thế nào để đạt hiệu quả
cao là chuyện không phải dễ. Qua nhiều năm giảng dạy tôi rút ra được kinh nghiệm
là muốn các em tích cực tìm hiểu ATGT thì phải có hình thức giảng dạy sao cho thu
hút, tạo được hứng thú cao đối với học sinh để các em từ tư thế bắt buộc phải học
chuyển sang tư thế tích cực tham gia học tâp thì hiệu quả với như mong đợi. Cùng
với sự hỗ trợ của các PTDH hiện đại như máy chiếu, internet thì công việc đó không
còn quá khó khăn nữa.
Đối với bài ngoại khóa AN TOÀN GIAO THÔNG thì chúng ta có rất nhiều
hình thức tổ chức khác nhau như đi thực tế, mời cán bộ giao thông về tọa đàm Tuy
nhiên các hình thức đó ít nhiều có hạn chế và khó chủ động. Nên hình thức sử dụng
phưong tiện, nhân lực trong nhà trường ưu việt hơn hẳn và tính hiệu quả cũng rất cao.
Chính vì vậy qua sáng kiến này tôi mạnh dạn trình bày những kinh nghiệm của mình
trong giảng dạy bài AN TOÀN GIAO THÔNG. Qua hình thức sử dụng PTDH là
máy chiếu đa phương tiện.
2. Chuẩn bị các PTDH cho bài giảng:

 Lập kế hoạch trình tổ bộ môn, BGH xét duyệt.
 Nhờ các tổ chức, đoàn thể như: BGH, Tổ chuyên môn, Đoàn, Đội, giáo
viên chủ nhiệm tham gia ban tổ chức, đề xuất, phân công giám khảo, MC, kĩ thuật
viên
 Chuẩn bị tài liệu cho các lớp tham khảo trước ( để đạt được hiệu quả cao thì
tôi không cho các lớp chọn người tham gia mà sẽ gọi thành viên bất kỳ của lớp đó).
 Lên kịch bản hội thi lấy ý kiến đóng góp từ đồng nghiệp.
 Chuẩn bị tư liệu, hệ thống câu hỏi, tình huống, soạn thành bộ chương trình
thi qua phần mềm Microsoft Office PowerPoint .
 Tiến hành hội thi vào buổi cuối tuần ( sau 2 tiết học chính).
Chương trình hội thi cụ thể tôi đính kèm trong đĩa CD và phần giáo án cuối sáng
kiến kinh nghiệm này.


(%)
Khá
(%)
TB
(%)
Yếu

(%)
Kém
(%)
9A6 Ứng dụng công
nghệ thông tin
Sôi nổi, hăng hái
phát biểu
88,9

8,3 2.8 0 0
9A5 Ứng dụng công
nghệ thông tin
Sôi nổi, hăng hái
phát biểu
61,5

31,6 6,9 0 0
9A4 Không ứng dụng
công nghệ thông tin

Ít sôi nổi, lớp học
trầm

tranh ảnh, câu chuyện tình huống, video, bài hát
Đa số các trường THCS trên địa bàn huyện Chơn Thành hiện nay, đội ngũ GV
GDCD hầu hết là những GV trẻ, có nhiều khả năng trong việc tự thiết kế, sưu tầm và
sử dụng PTDH. Vì vậy có thể hoàn toàn tin tưởng rằng việc triển khai phong trào sử
dụng PTDH bộ môn GDCD là hoàn toàn khả thi và chắn chắn phong trào này sẽ
được nhiều thầy cô hưởng ứng.
Và trong thực tế tại trường THCS Minh Hưng nơi tôi công tác đã tiến hành
chương trình ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác chủ yếu vào 2 nội dung
chính:
- Hướng dẫn cách thức tìm kiếm tư liệu trên Internet cho các bộ môn, xây dựng
tư liệu dạy học điện tử để giáo viên các bộ môn có thể tham khảo, trao đổi tư liệu,
kinh nghiêm với nhau. Ở đây BGH đã mạnh dạn đầu tư một máy tính có kết nối
đường truyền ADSL và có khả năng lưu trữ cao để các giáo viên sử dụng chung. Bên
cạnh đó BGH cũng trú trọng xây dựng một trang Web riêng để tiện lợi hơn trong
công tác. Nếu không có gì thay đổi thì trong tháng 3 năm nay trang Web chính thức
đi vào hoạt động với địa chỉ: http//:THCSMinh Hưng.edu.vn - Tổ chức các buổi hướng dẫn soạn giảng bằng chương trình Microsoft Office
PowerPoint và Violet với hình thức “Cây nhà,lá vườn” người biết chỉ người khơng
biết, người biết nhiều chỉ người biết ít. Và cùng tham dự các tiết giảng dạy bằng giáo
án điện tử để trau dồi kinh nghiệm.
Bản than tơi thấy đây là một mơ hình rất hiệu quả, tính khả thi là rất cao, thiết
nghĩ BGH các trường đều có thể cân đối chi tiêu để đầu tư cho chương trình ứng
dụng cơng nghệ thơng tin như tại nơi tơi cơng tác và chắc chắn rằng hiệu quả mang
lại sẽ khơng nhỏ.
Trong khn khổ bài viết này, tơi xin có một vài đề xuất đối với các cấp quản lý
giáo dục, nhằm nâng cao việc sử dụng PTDH vào giảng dạy như sau:
Một là đối với Phòng GD&ĐT tăng cường đề xuất với Bộ GD thiết kế nhiều
hơn nữa các PTDH cho bộ mơn GDCD ( bao gồm: sơ đồ, tranh ảnh, số liệu, Video