ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH DỊCH THỂ
(Kỳ 1)
Miễn dịch dịch thể do các kháng thể thực hiện là một trong hai nhánh của
đáp ứng miễn dịch thích ứng có chức năng trung hoà và loại bỏ các vi sinh vật
ngoại bào và các độc tố của vi sinh vật. Miễn dịch dịch thể có vai trò quan trọng
hơn miễn dịch qua trung gian tế bào trong đề kháng chống lại các vi sinh vật có vỏ
giầu thành phần polysacchraride và lipid cũng như các độc tố có bản chất là
polysacchraride và lipid. Lý do là vì các tế bào B có thể đáp ứng và sản xuất kháng
thể đặc hiệu với nhiều loại phân tử khác nhau còn các tế bào T thì lại chỉ có thể
nhận diện và đáp ứng với các kháng nguyên có bản chất là protein. Các kháng thể
được tạo ra bởi các tế bào lympho B và tế bào con cháu của chúng. Các tế bào
lympho B “trinh nữ” nhận diện kháng nguyên nhưng không chế tiết kháng thể. Sự
hoạt hoá các tế bào lympho B này sẽ dẫn đến biệt hoá chúng thành các tế bào thực
hiện chế tiết kháng thể. Trong chương này chúng ta sẽ tìm hiểu diễn biến và cơ
chế các quá trình hoạt hoá tế bào lympho B, quá trình sản xuất và các chức năng
của kháng thể nhằm trả lời các câu hỏi sau:
· Các tế bào lympho B chỉ có các kháng thể có vai trò là thụ thể trên
bề mặt được hoạt hoá và biệt hoá như thế nào thành các tế bào chế tiết kháng thể?
· Quá trình hoạt hoá tế bào lympho B được điều hoà như thế nào để
tạo ra các loại kháng thể hiệu lực nhất chống lại các loại các vi sinh vật khác
nhau?
· Các kháng thể thực hiện những chức năng gì để bảo vệ cơ thể
chống vi sinh vật?
Các pha và các loại đáp ứng miễn dịch dịch thể
Các tế bào lympho B “trinh nữ” bộc lộ hai lớp kháng thể trên bề mặt của
chúng là IgM và IgD. Các kháng thể này đóng vai trò là các thụ thể dành cho
kháng nguyên. Khi một tế bào B “trinh nữ” được hoạt hoá bởi kháng nguyên và
các tín hiệu khác nó sẽ tăng sinh tạo ra một clone các tế bào đặc hiệu kháng
nguyên và biệt thành các tế bào plasma chế tiết kháng thể (hình 10.1). Các kháng
thể do tế bào plasma chế tiết có cùng tính đặc hiệu kháng nguyên giống như các
kháng thể là thụ thể trên màng tế bào B “trinh nữ” ban đầu đã nhận diện kháng

chúng được gọi là “không phụ thuộc tế bào T” (hay không phụ thuộc tuyến ức).
Các kháng thể được tạo ra trong các đáp ứng không phụ tuộc tế bào T thường rất ít
có hiện tượng chuyển lớp chuỗi nặng và thuần thục ái lực.
Người ta đã hiểu rất rõ vai trò của các tế bào T hỗ trợ trong quá trình sản
xuất kháng thể và chương này chủ yếu sẽ dành để trình bầy về các đáp ứng tạo
kháng thể chống lại các kháng nguyên protein phụ thuộc tế bào T. Tuy nhiên các
đáp ứng với kháng nguyên không phụ thuộc tế bào T sẽ được trình bầy sơ lược. Hình 10.1: Các pha của đáp ứng miễn dịch dịch thể