1
Âải Hc  Nàơng - Trỉåìng Âải hc Bạch Khoa
Khoa Âiãûn - Nhọm Chun män Âiãûn Cäng Nghiãûp
Giạo trçnh MẠY ÂIÃÛN 1
Biãn soản: Bi Táún Låüi Pháưn I MẠY BIÃÚN ẠP
Chỉång 1
NGUN L V CÁÚU TẢO M.B.A

1.1 KHẠI NIÃÛM CHUNG VÃƯ M.B.A
1.1.1. Vai tr v cäng dủng.
Âãø dáùn âiãûn tỉì nh mạy phạt âiãûn âãún häü tiãu thủ cáưn phi cọ âỉåìng dáy ti
âiãûn (hçnh 1.1). Nãúu khong cạch tỉì nåi sn xút âiãûn âãún häü tiãu thủ låïn, mäüt váún
âãư âàût ra l viãûc truưn ti âiãûn nàng âi xa lm sao cho kinh tãú nháút.

∼
MBA
gèam ạp
MBA
tàng ạp
 Z ti âiãûn
Mạy phạt âiãûn
Häü tiãu
thủ âiãûn
Hçnh 1.1 Så âäư cung cáúp âiãûn âån gin


ạp cao, thỉåìng l 35, 110, 220, 500kV. Trãn thỉûc tãú cạc mạy phạt âiãûn chè phạt ra
âiãûn ạp tỉì 3 ÷ 21kV, do âọ phi cọ thiãút bë tàng âiãûn ạp åí âáưu âỉåìng dáy. Màût khạc
cạc häü tiãu thủ thỉåìng u cáưu âiãûn ạp tháúp, tỉì 0.4 ÷ 6kV, vç váûy cúi âỉåìng dáy
phi cọ thiãút bë gim âiãûn ạp xúng. Thiãút bë dng âãø tàng âiãûn ạp åí âáưu âỉåìng dáy
v gim âiãûn ạp cúi âỉåìng dáy gi l mạy biãún ạp (MBA).
1.1.2. Âënh nghéa.
Mạy biãún ạp l thiãút bë âiãûn tỉì ténh, lm viãûc theo ngun l cm ỉïng âiãûn tỉì,
dng âãø biãún âäøi mäüt hãû thäúng dng âiãûn xoay chiãưu åí âiãûn ạp náưy thnh mäüt hãû
thäúng dng âiãûn xoay chiãưu åí âiãûn ạp khạc, våïi táưn säú khäng thay âäøi.
1.2. NGUN L LM VIÃÛC CA MẠY BIÃÚN ẠP L TỈÅÍNG
Mạy biãún ạp l tỉåíng cọ cạc tênh cháút nhỉ sau :
1. Cün dáy khäng cọ âiãûn tråí.
2. Tỉì thäng chảy trong li thẹp mọc vng våïi hai dáy qún, khäng cọ tỉì
thäng tn v khäng cọ täøn hao trong li thẹp.
3. Âäü tỉì tháøm ca thẹp ráút låïn (μ = ∞), nhỉ váûy dng tỉì hoạ cáưn phi cọ âãø
sinh ra tỉì thäng trong li thẹp l ráút nh khäng âạng kãø, do váûy stâ cáưn âãø sinh ra
tỉì thäng trong li thẹp cho bàòng khäng.
Hçnh 1.2 v så âäư ngun l ca MBA mäüt pha hai dáy qún. Dáy qún 1 cọ
N
1
vng dáy âỉåüc näúi våïi ngưn âiãûn ạp xoay chiãưu u
1
, gi l dáy qún så cáúp. K
hiãûu cạc âải lỉåüng phêa dáy qún så cáúp âãưu cọ con säú 1 km theo nhỉ u
1
, i
1
, e
1
,

Gi thỉí âiãûn ạp u
1
sin nãn tỉì thäng Φ cng biãún thiãn sin, ta cọ:

tsin
m
ω
Φ=Φ
(1.3)
Theo âënh lût cm ỉïng âiãûn tỉì, cạc sââ cm ỉïng e
1
, e
2
sinh ra trong dáy qún
så cáúp v thỉï cáúp MBA l:

)90tsin(E2)90tsin(N
d
t
d
Ne
0
1
0
m111
−ω=−ωΦω=
Φ
−=
(1.4)
3

m2m2
m2
2
fN44,4fN2
2
N
E Φ=Φπ=
Φω
= (1.7)
Tè säú biãún ạp k ca MBA:

2
1
2
1
N
N
E
E
k ==
(1.8)
Hçnh 1-2. Så âäư ngun l ca
MBA mäüt pha hai dáy qún

u
2
∼
u
1
i

1
2
1
==≈
(1.9)
Nãúu b qua täøn hao trong MBA thç:
U
1
I
1
= U
2
I
2

Nhỉ váûy, ta cọ:

k
I
I
U
U
2
1
2
1
==
(1.10)
Nãúu N
2

4
Li thẹp MBA dng âãø dáùn tỉì thäng, âỉåüc chãú tảo bàòng cạc váût liãûu dáùn tỉì täút,
thỉåìng l thẹp k thût âiãûn cọ bãư dy tỉì 0,35 ÷ 1 mm, màût ngoi cạc lạ thẹp cọ
sån cạch âiãûn räưi ghẹp lải våïi nhau thnh li thẹp. Li thẹp gäưm hai pháưn:
Trủ v
Gäng
(hçnh 1.3). Trủ T l pháưn âãø âàût dáy qún cn gäng G l pháưn näúi liãưn giỉỵa
cạc trủ âãø tảo thnh mảch tỉì kên.

1.3.2. Dáy qún MBA.
Nhiãûm vủ ca dáy qún MBA l nháûn nàng lỉåüng vo v truưn nàng lỉåüng
ra. Dáy qún MBA thỉåìng lm bàòng dáy dáùn âäưng hồûc nhäm, tiãút diãûn trn hay


Hçnh 1-5 Mạy biãún ạp dáưu ba pha 16000kVA/110kV

1. mọc váûn chuøn; 2. Sỉï cao ạp 110kV; 4. Sỉï trung ạp 38.5kV; 5. Sỉï hả ạp 10.5kV; 7.
Äúng phng nä
ø
; 8. Bçnh gin dáưu; 10. Thỉåïc chè dáưu; 12. X ẹp gäng; 13. Bçnh hụt áøm;
16. Dáy qún cao ạp; 18. Bäü lc âäúi lỉu; 22. V thng; 23.Bäü tn nhiãût; 24. Cạp cáúp
âiãûn cho âäüng cå; 25. Âäüng cå qủat giọ lm mạt. 26. Bäü truưn âäüng chuøn mảch. 1.3.3. V MBA.
V MBA lm bàòng thẹp gäưm hai bäü pháûn : thng v nàõp thng.
1. Thng MBA: Trong thng MBA (hçnh 1-5) âàût li thẹp, dáy qún v dáưu
biãún ạp. Dáưu biãún ạp lm nhiãûm vủ tàng cỉåìng cạch âiãûn v tn nhiãût. Lục MBA
lm viãûc, mäüt pháưn nàng lỉåüng tiãu hao thoạt ra dỉåïi dảng nhiãût lm dáy qún, li
thẹp v cạc bäü pháûn khạc nọng lãn. Nhåì sỉû âäúi lỉu trong dáưu v truưn nhiãût tỉì cạc
bäü pháûn bãn trong MBA sang dáưu v tỉì dáưu qua vạch thng ra mäi trỉåìng xung
quanh.
2. Nàõp thng MBA : Dng âãø âáûy trãn thng v trãn âọ cọ cạc bäü pháûn quan
trng nhỉ:
+ Sỉï ra ca dáy qún cao ạp v dáy qún hả ạp. Lm nhiãûm vủ cạch âiãûn.
+ Bçnh dn dáưu (bçnh dáưu phủ) cọ äúng thy tinh âãø xem mỉïc dáưu.
6

hay biãøu kiãún âỉa ra åí dáy qún thỉï cáúp ca MBA.
2. Âiãûn ạp dáy så cáúp âënh mỉïc U
1âm
(V, kV) l âiãûn ạp ca dáy qún så cáúp.
7
3. Âiãûn ạp dáy thỉï cáúp âënh mỉïc U
2âm
(V hay kV) l âiãûn ạp ca dáy qún thỉï
cáúp khi MBA khäng ti v âiãûn ạp âàût vo dáy qún så l âënh mỉïc U
1
= U
1dm
.
4. Dng âiãûn dáy så cáúp âënh mỉïc I
1âm
(A hay kA) v thỉï cáúp âënh mỉïc I
2âm
l
nhỉỵng dng âiãûn dáy ca dáy qún så cáúp v thỉï cáúp ỉïng våïi cäng sút v âiãûn ạp
âënh mỉïc.
Âäúi våïi MBA mäüt pha:

dm1
dm
dm1
U
S
I =
;
dm2

3. MBA tỉû ngáùu dng âãø liãn lảc trong hãû thäúng âiãûn, måí mạy âäüng cå khäng
âäưng bäü cäng sút låïn.
4. MBA âo lỉåìng dng âãø gim cạc âiãûn ạp v dng âiãûn låïn âỉa vo cạc dủng
củ âo tiãu chøn.
5. MBA thê nghiãûm dng âãø thê nghiãûm âiãûn ạp cao.
MBA cọ ráút nhiãưu loải song thỉûc cháút hiãûn tỉåüng xy ra trong chụng âãưu giäúng
nhau. Âãø thûn tiãûn cho viãûc nghiãn cỉïu, sau âáy ta xẹt MBA âiãûn lỉûc mäüt pha hai
dáy qún. ] R  R ^