Nhận thức của các bậc cha mẹ về giáo dục đạo đức đối với con cái trong gia
đình hiện nay tại xã Thạch Bình - Thạch Thành - Thanh Hoá
LỜI MỞ ĐÂU
1. Lý do chọn đề tài
Thành tựu của công cuộc đổi mới đã đưa đất nước Việt Nam vượt qua
những khó khăn, bước vào giai đoạn mới, nên kinh tế thị trường đang từng bước
hình thành nó có tác dụng làm biến đổi xã hội. Đó là những biến đổi tích cực về
kinh tế, sự biến đổi về mặt xã hội và sự ổn định về mặt chính trị. Kéo theo đó là
sự biến đổi thang bậc, chuẩn mực giá trị đạo đức xã hội .
Việt Nam đang trong thời kỳ kinh tế thị trường, nền kinh tế có sự mở cửa,
tự do cạnh tranh. Những điều kiện đó cho phép nước ta co điều kiện đón nhận và
giao lưu với nhiều nền văn hoá nước ngoài, qua đó người việt nam được mở
rộng tầm nhìn, nâng cao sự hiểu biết về kinh tế, văn hoá giáo dục…Bên cạnh đó
nền kinh tế thị trường mang đến nhiều mặt trái như: Sự thay đổi tiêu cực trong
lối sống, sự lãng quên các giá trị chuẩn mực truyền thống, học đòi và tôn sùng
lối sống phương tây ngày càng nhiều, đặc biệt diễn ra ở thế hệ trẻ.
Đứng trước thực trạng đó Đảng và nhà nước đã đưa ra những quan điểm
chỉ đạo cụ thể về việc giữ gìn bảo vệ văn hoá truyền thống đặc biệt là giữ gìn
đạo đức trong gia đình.
Hiện nay gia đình là một đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học
khác nhau. Trong gia đình thì vấn đề giáo dục đạo đức của các bậc cha mẹ đối
với con cái là rất quan trọng. Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên của con
người, quyết định đến sự hình thành và hoàn thiện đạo đức nhân cách của con
người.
Giáo dục đạo đức gia đình có ảnh hưởng không nhỏ đến giáo dục xã hội.
Nhất là trong thời kỳ kinh tế thị trường hiện nay vấn đề giáo dục đạo đức của
các bậc cha mẹ cho con cái trong gia đình có được quan tâm hay đã giảm xút. Vì
lý do này tôi đã chọn đề tài “nhận thức của các bậc cha mẹ về giáo dục đạo
đức cho con cái trong gia đình hiện nay tại xã Thạch Bình - Thạch Thành -
Thanh Hoá”
2. Mục đích nghiên cứu
1. Trong điều kiện kinh tế thị trường thì nhận thức của các bậc cha mẹ ở
xã Thạch Bình - Thạch Thành về giáo dục đạo đức cho con cái đã được nâng
cao hơn.
2. Sự biểu hiện của nhận thức về giáo dục đạo đức cho con cái là tương
đối phong phú.
3. Sự nâng cao nhận thức của các bậc cha mẹ xuất phát từ những nguyên
nhân kinh tế giaó dục, vai trò quản lý của các cấp chính quyền từ trung ương đến
địa phương và đặc biệt là sự tự nhận thức của các bậc cha mẹ.
3
CHƯƠNG I:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
I. PHƯƠNG PHÁP LUẬN MÁC XÍT
Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử là nguyên tắc
phương pháp luận cơ bản cho mọi khoa học nói chung và tâm lý học nói riêng.
Vận dụng tổng hợp những lý luận này chúng tôi tuân theo các nguyên tắc sau.
- Tuân thủ nguyên tắc lịch sử cụ thể: Nghiên cứu vấn đề trong điều kiện
lịch sử cụ thể và không gian, thời gian, vùng miền, khu vực. Những sự kiện hiện
tượng trong thế giới
- Xem xét các sự vật hiện tượng xã hội phải hướng tới cái bản chất, không
hướng tới cái ngẫu nhiên, bất bình thường.
Tôi nghiên cứu đề tài mà mình đã chọn một cách khách quan đặt trong
mối liên hệ với nhiều hiện tượng xã hội khác. Thêm vào đó đặt hiện tượng này
trong bối cảnh lịch sử cụ thể để hướng tới cái bản chất của hiện tượng.
II. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG
1. Khái niệm đạo đức
Theo các nhà tâm lý học thì đạo đức là một hình thái của ý thức xã hội thể
hiện ỏ thái độ đánh giá quan hệ giữa lợi ích của bản thân với lợi ích của người
khác và của cả xã hội. Thái độ đánh giá này hàm chứa trong mọi lĩnh vực hoạt
động của xã hội (Trong kinh tế, văn hoá, giáo dục…) Nhưng thể hiện rõ rệt và
tiêu biểu nhất trong quan hệ giữa người và người (Quan hệ đồng bào, đồng chí,
bao gồm các hệ thống các mục đích để đạt tới mục tiêu và ý tưởng cao cả.
Trong ý thức đạo đức còn có yếu tố chuẩn mực đạo đức là các quy tắc
hành vi xác định mẫu hành vi mà con người phải theo, khảng định lợi ích xã hội
trong hiện thực là cơ sở để xác định các phương án hoạt động phù hợp với hiện
tượng đạo đức.
Ý thức đạo đức nó còn có yếu tố đánh giá đạo đức, đó là thao tác nhận
thức nhằm xác định các giá trị đạo đức của đối tượng được đánh giá và nó rút ra
các giá trị cảm xúc phản ánh đời sống đạo đức.
5
Nó đáp ứng được cả yêu cầu khách quan và yêu cầu chủ quan của chủ thể
đạo đức và trực tiếp tạo ra động cơ để thúc đẩy chủ thể đạo đức thực hiện.
+ Quan hệ đạo đức:
Là một loạt các hệ thống các quan điểm xã hội là quan hệ giữa người và
người, giữa các cá nhân và xã hội về mặt đạo đức. Là yếu tố tạo nên tính hiện
thực của đạo đức, là phương thức tồn tại của đạo đức.
Quan hệ đạo đức nó được tạo nên bởi ba thành tố cơ bản: Chủ thể, đối
tượng và liên hệ hay tương tác giữa hai yếu tố trên.
Quan điểm đạo đức có hai loại: Quan hệ tinh thần đạo đức và quan hệ
thực tiễn đạo đức nó là những khâu trung gian để gắn kết chủ thể và đối tượng.
Quan hệ đạo đức là cấu trúc đặc chưng của đạo đức, trong đó quan hệ tinh thần
đạo đức được quy định bởi quan hệ đạo đức và thực tiễn đạo đức.
+ Thực tiễn đạo đức: Là những hành vi của con người được điều chỉnh
bằng ý thức đạo đức, là quá trình hiện thực hoá ý thức đạo đức trong cuộc sống,
nó hợp thành đời sống đạo đức của con người. Qua hoạt động thực tiễn đạo đức
đem lại lợi ích xã hội, ngăn ngừa cái ác và nhân đạo đời sống hóa đời sống xã
hội. Vì vậy nó tham gia cải tạo con người và làm giầu cho nhân cách đạo đức
của con người.
Đạo đức có vai trò lớn lao giúp con ngưới sáng tạo hạnh phúc và gìn giữ
bảo vệ cuộc sống tốt đẹp của xã hội và những phẩm giá của con người. Những
giá trị đạo đức cao cả, có sức rung cảm sâu sắc làm thức tỉnh những tình cảm
Trong việc nhận thức thế giới, con người có thể đạt tới những mức độ
nhận thức khác nhau từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. Mức độ thấp
nhất là nhận thức cảm tính bao gồm: Cảm giác và tri giác, trong đó con người
phản ánh những cái bên ngoài, những cái đang trực tiếp tác động đến giác quan
con người.
Mức độ cao là nhận thức lí tính, còn gọi là tư duy trong đó con người
phản ánh những cái bản chất bên trong, nhưng mối quan hệ có tính quy luật.
7
Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau, bổ sung cho nhau trong cùng một hoạt động nhận thức thống nhất của con
người. VI Lê nin đã vạch rõ quy luật chung nhất của hoạt động nhận thức là: Từ
trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn
đó là: Con đường biện chứng của sự nhận thức hiện thực khách quan.
4. Khái niệm chung về gia đình
a. Định nghĩa: Có nhiều định nghĩa khác nhau về gia đình: Gia đình là
một nhóm người quan hệ với nhau dựa trên dòng dõi máu mủ, họ hàng của
nhau. Hoặc gia đình là một nhóm người liên kết với nhau thông qua hôn nhân,
máu mũ và nhận con nuôi tạo thành các hộ riêng lẽ giao tiếp với nhau ở từng vai
trò xã hội tạo nên một nền văn hoá chung.
Trong tâm lý học gia đình thì định nghĩa gia đình có cùng chung những
giá trị vật chất và tinh thần hình thành các đặc chưng tâm lý giữa các thành viên
trong gia đình và ổn định trong một thời điểm lịch sử nhất định.
b. Vai trò xã hội của gia đình.
Gia đình là một môi trường giáo dục đầu tiên có ý nghĩa bảo đảm sản xuất
ra những con người và nuôi dạy con ngườicó đủ những phẩm chất năng lực, sức
khoẻ, bản lĩnh để thay thế cho thế hệ đi trước.
c. Các chức năng của gia đình: được biến đổi theo sự phát triển của xã
hội: Chức năng tâm lý, chức năng xã hội hoá, chức năng kinh tế, chức năng tái
sản xuất ra con người và chức năng giáo dục
III. SƠ LƯỢC LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
như thế nào: Họ nhận thức am hiểu về tầm quan trọng, nội dung và phương pháp
giáo dục đạo đức cho con cái ra sao.
Những kết quả nghiên cứu, số liệu cụ thể sau đây sẽ cho ta thấy rõ vấn đề
này.
I. NHẬN THỨC CỦA CÁC BẬC CHA MẸ VỀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA
VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON CÁI
Vai trò của giáo dục đạo đức trong gia đình cho con cái là rất quan trọng
và cần thiết. Khi nghiên cứu về vấn đề nhận thức của các bậc cha mẹ về tầm
quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho con cái chúng ta thu được kết quả thể
hiện trong bảng sau.
Bảng 1: Sự cần thiết giáo dục đạo đức cho con cái.
Mức độ Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết
Số lượng 173 27 0
Tần xuất 86,5 13,5 0
Nhìn vào bảng số liệu trên, chúng ta thấy có 86,5% những người được hỏi
cho là giáo dục đạo đức cho con cái là việc làm rất cần thiết, 13,5% còn lại cho
rằng: “Cần thiết”. Qua số liệu cho ta thấy đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức
được tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho con cái. Với giáo dục cho
con cái tuổi nhỏ thì vai trò của gia đình là rất quan trọng, đặc biệt là giáo dục
đạo đức, giáo dục cách cư sử, lòng nhân ái khi trẻ còn nhỏ. Khi được hỏi là tại
sao ông (Bà) cho là giáo dục đạo đức cho con cái lứa tuổi nhi đồng là cần thiết.
Chúng tôi đã thu được kết quả sau: Có 50 người cho rằng “đây là lứa tuổi cần
được giáo dục đạo đức” và có một số lớn khách thể cho rằng “Các cháu như tờ
10
giấy trắng, như cái cây đang còn non cho nên chúng ta phải uốn nắn ngay từ
lứa tuổi còn nhỏ. Dạy các cháu học ăn học nói học gói học mở…”; Có 70 bậc
cha mẹ cho là trẻ em là tương lai của đất nước, trẻ cần được giáo dục toàn diện
mà giáo dục đạo đức là cốt lõi trong nhân cách. Qua đây cho chúng ta thấy nhận
thức của các bậc cha mẹ về tầm quan trọng của giáo dục đạo đức cho con cái là
rất tốt và họ cũng lý giải điều trên bằng nhiều lý do khác nhau. Tuy nhiên tất cả
Qua kết quả trên cho chúng ta thấy: Đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức
được tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho con cái, vì họ đã cho rằng “
Cần phải học làm cha mẹ và hầu hết họ đều lý giải rằng: “Ngoài bẩm sinh làm
cha mẹ, cần phải học hỏi thêm cách làm cha mẹ để nuôi day và định hướng cho
con”. Cũng bởi vì, không phải ai sinh ra cũng biết cách làm cha mẹ.
Đây là giải thích của khách thể cho câu trả lời “Đồng ý là phải học cách
làm cha mẹ”. Qua đó cho chúng ta thấy họ đều nhận thức được là cần phải học
làm cha mẹ. Tuy nhiên vẫn còn một số 6% là phân vân không biết có phải học
làm cha mẹ không. Họ trả lời là “Phân vân” và họ giải thích là tôi cũng chưa biết
là có cần phải học không, tuy nhiên có lẽ học thì sẽ có cách giáo dục tốt hơn.
Còn có 3% cho rằng “Không đồng ý” phải học làm cha mẹ, họ giải thích là làm
cha mẹ là bẩm sinh cần gì phải học. Tuy nhiên đây không phải là số đông đêu
cho là như vậy, chỉ là thiểu số. Chứng tỏ vẫn còn tồn tại những con người có
cách nghĩ sai lệch về giáo dục cho con cái, họ cho là cần gì phải học cũng vẫn
giáo dục con nên người. Nhưng giáo dục đạo đức hiện nay là một vấn đề quan
trọng, khi mà nhiều giá trị đạo đức không được coi trọng. Vì vậy chúng ta những
bậc làm cha làm mẹ rất cần phải biết và hiểu được tầm quan trọng của việc giáo
dục đạo đức cho con cái. Vì đây là lứa tuổi rất thuận lợi để giáo dục đạo đức khi
mà chúng còn chưa biết, chưa va vấp xã hội.
Chúng ta quay lại phân tích ý kiến đa số hầu hết khách thể đều nhận thức
được cần phải học cách làm cha mẹ, có như vậy mới giáo dục con cái được tốt
và có hiệu quả cao. 70 người họ còn cho rằng “Giáo dục đạo đức cho trẻ là cả
một nghệ thuật, một khoa học” không ai không học mà có cách giáo dục tốt
12
được, hay cho rằng cha mẹ là tấm gương cho con cái học tập vì vậy cha mẹ cần
nghiêm túc, đúng mực, hàng ngày các cháu học theo và thường xuyên tiếp xúc
“Nhân nào thì quả ấy” các khách thể đều nhận thức đều phải học cách làm cha
mẹ. Vậy họ học cách làm cha mẹ bằng cách nào khi chúng tôi đặt câu hỏi: Ông (
Bà) thường tiềm hiểu cách giáo dục qua phương tiện gì.
Kết quả nghiên cứu thể hiện ở bảng sau:
dục qua thế hệ trước là ít nhất chỉ chiếm 11,5%. Tại sao lại như vậy, có lễ do
hiện nay đa số họ đều kết hôn và ra ở riêng vì vậy ít có thời gian tiếp xúc với cha
mẹ của họ.
Khi tìm hiểu về nhận thức, tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho
con cáI cần phải xem xét các bậc cha mẹ đã giành thời gian giáo dục con như
thế nào, họ có tham gia chơi với con cái không. Kết quả nghiên cứu về thời gian
cha mẹ giành cho con cái trong một ngày là bao nhiêu. chúng tôi thu được kết
quả thể hiện trong bảng số liệu sau:
Bảng 3: Thời gian cha mẹ giành để giáo dục chăm sóc con cái trong một
ngày
TT Thời gian Số lượng Tần xuất
1 1h 45 22,5
2 2h 57 28,5
3 3h 81 41
4 Nhiều hơn 3h 17 8
Qua nghiên cứu bảng số liệu trên chúng ta thấy: Đa số các bậc cha mẹ
giành cho con cái 3h trong 1 ngày (41%), còn số người giành cho con nhiều hơn
3giờ trong 1 ngày chiếm rất ít (8,0%), 1giờ (22,5%). Tuy nhiên việc giành thời
gian nhiều là rất tốt, nhưng cần nhất vẫn là hiệu quả giáo dục. Chúng ta có thể ở
nhà cả ngày với con nhưng không hiểu con hay không tham gia chơi với con,
chăm sóc dậy dỗ nó thì quả là vô ích. Nhưng còn một nguyên nhân nừa nhằm
giải thích cho việc này đó là do họ bận công việc và do thay đổi quan niệm cả
chồng và vợ đều tham gia công việc ngoài xã hội nên thời gian giành cho con là
ít hơn. Nhưng ta cũng không thể kết luận là vì vậy nên con họ không ngoan hay
chất lượng giáo dục là kém cả. Khi tính tương quan giửa thời gian giáo dục và
chất lượng giáo dục chúng tôi củng thu được kết quả như vậy. Với thời gian là
3giờ trong một ngày thì có 17% là ngoan và 24% là bình thường; Nhiều hơn
3giờ trong 1 ngày thì có 6% là ngoan và 2% là bình thường, thời gian 1h có
9,5% là ngoan và 11,5% là bình thường. Như vậy một lần nữa khảng định thời
gian không tỉ lệ thuận với kết quả giáo dục. Tuy nhiên việc phân định thời gian
của họ và tầm quan trọng của giáo dục đạo đức. Để thấy xem nhận thức của họ
15
có liên quan tỉ lệ với các giới khác nhau không? Vấn đề này thể hiện qua bảng
sau.
Bảng 4: Mối quan hệ giữa nhận thức và giới.
Giáo dục đạo đức là
Giới tính
Nữ Nam
Rất cần thiết 120 – 60% 62 – 31%
Cần thiết 8 – 4% 10 – 5%
Qua bảng số liệu trên cho ta thấy sự nhận thứ về tầm quan trọng
trong giáo dục đạo đức liên quan và có sự khác biệt đối với các giới khác nhau.
Đó là giới nữ thì chiếm 60% là nhận thức được rất cần thiết phải giáo dục đạo
đức cho con cái. Còn lại trong số đó là giới nam có 31% nhận thức được là rất
cần thiết phải giáo dục đạo đức cho con cái. Tỉ lệ nhận thức của nữ về tầm quan
trọng trong giáo dục đạo đức gần gấp đôi nam giới. Điều này có thể giải thích
rằng: do ảnh hưởng của quan niệm truyền thống, thì đa số phụ nữ giữ vai trò
giáo dục con cái là chủ yếu, quan trọng hơn nam giới. Nam giới họ có bổn phận
phải kiếm tiền và đảm bảo vật chất cho vợ con.
Tóm lại đa số khách thể được nghiên cứu nhận thức được tầm quan
trọng về giáo dục đạo đức cho con cái, tuy nhiên vẫn có sự chênh lệch giữa trình
độ học vấn và giới tính.
II. NHẬN THỨC CỦA CÁC BẬC CHA MẸ VỀ NỘI DUNG GIÁO DỤC
ĐẠO ĐỨC CHO CON CÁI
Việc nhận thức được cần phải giáo dục cái gì cho con cái là rất quan
trọng. Bởi lễ một nhà giáo dục bao giờ cũng phải đặt mục tiêu giáo dục là gì. Cụ
thể là giáo dục cái gì thì mới có thể tiến hành giáo dục. Nếu chúng ta tiến hành
giáo dục mà không biết giáo dục cái gì thì không thể có kết quả được.
Nội dung giáo dục đạo đức cho con cái, chúng tôi xem xét một số nội
dung cần giáo dục cho con cái trong gia đình. Kết quả nghiên cứu nhận thức của
dục cho con cái được thực hiện, nên các bậc cha mẹ có thể qua đó để tìm hiểu.
Một lý do nữa là do nhận thức của các bậc cho mẹ về trách nhịêm giáo ducj cho
con cáI ngày càng được nâng cao. Như vậy đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức
được về nội dung giáo dục đạo đức cho con cái.
17
Để nghiên cứu nhận thức về nội dung giáo dục đạo đức chúng tôi có đặt
câu hỏi: Theo ông (Bà) đối với trẻ nhỏ nội dung giáo dục nào là quan trọng hơn.
Chúng tôi thu được kết quả như sau:
87,5% khách thể cho là giáo dục cả đạo đức và trí tuệ.
13,5% khách thể cho rằng giáo dục đạo đức.
7,8% khách thể cho rằng cần giáo dục trí tuệ.
Như vậy đa số các khách thể hiểu rằng: Cần phải gíao dục cả đạo đức và
trí tuệ. Họ lý giải rằng “Cần rèn luyện cả đạo đức và trí tuệ, nếu thiếu một trong
hai trẻ sẽ phát triển lệch lạc không toàn diện” như Bác Hồ đã dạy “Có tài mà
không có đức thì vô dụng và có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”.
Hay khi trẻ học tốt vẫn cần có lòng tốt, không chỉ có trí tuệ để chuẩn bị cho
tương lai mà trẻ cần có đạo đức để sống tốt hơn. Qua giải thích của họ cho
chúng ta thấy họ đều nhận thức được là giáo dục được cả tài và đước là rất quan
trọng vì trẻ cần phát triển một cách toàn diện
Còn lại 13,5% cho là chỉ giáo dục đạo đức. Họ giải thích: đạo đức là cái
gốc của nhân cách cho nên giáo dục đạo đức là hàng đầu.
Còn 7,8% cho là chỉ cần gáo dục trí tuệ. Họ cho rằng những quy tắcc ứng
sử trẻ sẽ học được hàng ngày còn giáo dục trí tuệ là cần thiết, nếu có được nhiều
kiến thức thì các cháu sẽ tự nhận thức được về đạo đức.
III. NHẬN THỨC CỦA CÁC BẬC CHA MẸ VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO
DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON CÁI
Giáo dục con cái là một khoa học và nghệ thuật. Chúng ta nghiên cứu vấn
đề gì? Sự lựa chọn phương pháp giáo dục của các bậc cha mẹ như thế nào? Họ
nhận thức như thế nào về phương pháp giáo dục.Có rất nhiều phương pháp giáo
dục nói chung, phương pháp giáo dục đạo đức nói riêng.Trong đề tài này chúng
rất quan trọng đối với giáo dục con cái lúc còn nhỏ, nhưng số người sử dụng
phương pháp này lại chiếm số ít.
Không biết có phải hình thức giáo dục tấm gương trong truyện cổ tích này
khó thực hiện và mất thời gian của các bậc cha mẹ hay là do ngày nay các bậc
làm cha làm mẹ cũng biết đến các câu truyện cổ tích hoặc là do họ không nhận
thức được vai trò của truyện cổ tích đôí với sự phát triển tâm lý của trẻ.
Đa số nhận thức được về việc sử dụng phương pháp giáo dục bằng hành
vi gương mẫu của cha mẹ có thể vì rằng nhận thức của các bậc cha mẹ được
nâng cao hơn không còn cách lý chỉ giáo dục bằng lý thuyết suông bằng răn đe
bắt trẻ phải làm thế này thế khác bắt trẻ phải nghe theo cha mẹ mà trẻ không
thích đa số cho rằng "cha mẹ là tấm gương cho con cái noi theo và học tập. Vì
vậy nhận thức về phương pháp này đa số các bậc cha mẹ được nghiên cứu cho
rằng " Mình phải gương mẫu trong mọi hành vi để cho các con học tập theo"
đây là phương pháp giáo dục quan trong và phù hợp với tuổi trẻ đang phát triển
19
và hình thành nhân cách mọi thứ đối với trẻ là xa lạ vì vậy cần có một mô hình
chung một khuôn mẫu chung cho trẻ bắt chước học tập theo.
Ngoài ra còn hai hình thức giáo dục bằng hình thức khen thưởng, kỷ luật
hợp lý và giáo dục bằng những hành vi tốt của những người xung quanh cũng
được khách thể đánh giá cao và nhận thức được cần phải sử dụng hình thức này
để giáo dục con cái.
Để làm rõ hơn về phương pháp "Giáo dục bằng hành vi gương mẫu của
cha mẹ" chúng tôi đặt câu hỏi theo ông (bà) lối sống cách cư xử của mình ảnh
hưởng như thế nào đến con cái" Chúng tôi thu được kết quả là:
82% khách thể cho là rất ảnh hưởng.
11,5% khách thể cho là ít ảnh hưởng.
6,5% khách thể cho là không ảnh hưởng
Qua kết quả thu được trên ta thấy hơn 82% các bậc cha mẹ được hỏi cho
là hành vi của mình có ảnh hưởng đến con cái họ giải thích là do cha mẹ thường
xuyên tiếp xúc với con cái trong mắt các con cha mẹ luôn là tấm gương cho các
hư và trở nên dối trá chứa không đem lại hậu quả giáo dục đạo đức, trẻ sẽ có
quan niệm gắn việc làm với tiền, với vật chất quá sớm. Đa số cho rằng chỉ nên
động viên trẻ, và có 20,5% cha mẹ sử dụng hình thức thưởng quà và họ cho
rằng trẻ con đưa nào cũng thích được khen và đây là hình thức có hiệu quả
trong công tác quản lý nhân sự cũng như trong công tác quản lý gia đình.
Như vậy cha mẹ sẽ sử dụng hình thức khen thưởng như thế nào? Cũng
phụ thuộc vào việc họ hiểu tâm lý của con cái là thích được khen vì vậy đa số
họ sử dụng khen thưởng động viên và không dùng hình thức cho tiền đối với
các cháu còn nhỏ tuổi. Đối với con cái lứa tuổi lớn hơn chúng ta có thể sử dụng
hình thức cho tiền vì các cháu lớn đã nhận thức được tương đối tốt. Nếu chúng
ta cho các cháu tiền kết hợp với động viên khen ngợi các cháu khi các cháu đạt
được ets quả tốt trong lao động, học tập thì sẽ làm cho các cháu phấn khởi và cố
gắng hơn rất nhiều trong lao động học tập.
Tóm lại: Đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức được về phương pháp giáo
dục. tuy nhiên vẫn có sự chênh lệch giữa việc sử dụng các phương pháp, chỉ có
phương pháp thường xuyên uốn nắn hành vi là chiếm ưu thế. Và bên cạnh đó
21
hình thức giáo dục bằng hành vi gương mẫu của cha mẹ cũng không kém phần
quan trọng.
Tuy xem xét tương quan giữa trình độ học vấn và sử dụng hình thức đánh
đòn chúng tôi thu được kết quả sau; 0,5% người có trình độ học vấn là sử dụng
hình thức đánh đòn; 5,5% người có trình độ cao đẳng là sử dụng hình thức đánh
đòn; 3% người có trình độ dưới PTTH là sử dụng hình thức đánh đòn.
Qua đó cho thấy rất ít người sử dụng hình thức đánh đòn với con cái, họ
nhận thức được rằng không nên đánh đòn, đều chứng tỏ quan điểm thương cho
roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi ngày nay không còn chiếm ưu thế. Mà đa số
các bậc cha mẹ cho rằng muốn giáo dục con cần tôn trọng con và nhân cách của
con, không nên đánh đòn con cái, đánh đòn là một cách giáo dục tồi. Tuy nhiên
vẫn còn một số ít người sử dụng hình thức đánh đòn con cái, có sự chênh lệch
giữa trình độ học vấn cao và thấp trong việc sử dụng hình thức đánh đòn .
vườn muốn trồng cây tươi tốt nhưng không biết cây cần chăm sóc như thế nào,
nó cần được kho hay tưới nước thường xuyên (Không phải cây nào cần phải tưới
nước để sống hoặc có những cây không thường xuyên cần nước…) hay là nó
phù hợp với lọai phân bón nào. Chúng ta luôn có suy nghĩ cây gì mà chẳng cần
nước, như con người chúng ta không thể sống thiếu thức ăn, nhưng nếu thức ăn
có độc thì sẽ như thế nào ? Mặc dù người làm vườn này rất chăm chỉ và mong
muốn cho cây tốt tươi, nhưng khi trồng cây xương rồng nếu anh ta suốt ngày
tưới nước thì có lẽ cây sương rồng không lâu thì sẽ chết. Vì vậy để giáo dục có
hiệu quả, đặc biệt là giáo dục đạo đức thì không thể không hiểu tâm lý của con
cái.
Tuy nhiên vẩn có ý kiến cho rằng “Không hoặc ít cần thiết” phải hiểu tâm
lý, mặc dù ý kiến này chỉ là thiểu số nhưng chúng ta không nên bỏ qua. Tại sao
họ lại có suy nghĩ như vậy ? Họ giải thích rằng: “Việc giáo dục theo cách cần
suy nghĩ và hiểu đặc đIểm tâm lý của từng lứa tuổi là nhiệm vụ của nhà trường”
các bậc cha em cho rằng họ cũng giáo dục con nhưng không cần phải hiểu tâm
lý của con, như vậy họ sẽ giáo dục như thế nào ? Cách giáo dục này có đem lại
hiệu quả cao không khi mà không đáp ứng đúng nhu cầu của đối tượng giáo dục.
Chẳng hạn như trẻ vừa rất thích được tôn trọng và lại vừa ngang bướng. Cha mẹ
23
không hiểu tâm lý của con cha mẹ sẽ quát mắng , cáu gận con khi có mặt người
khác. Thì cách giáo dục này, thái độ này sẽ càng làm cho trẻ bị thu mình hoặc lỳ
lợm ngang bướng hơn, trẻ sẽ không sửa chữa mà sẽ vẫn tiếp tục làm như vậy.
Nó làm như vậy là để cho cha mẹ thấy là cha mẹ đã cư xử một cách không tôn
trọng khi có mặt người lạ. Nếu cũng trong tình huống này đối với các bậc cha
mẹ hiểu tâm lý thì họ sẽ không cư xử như vậy để giáo dục con. Họ sẽ đợi khách
về nhẹ nhàng giải thích cho con là con đã làm sai và không nên lập lại.
Tóm lại không phải đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức được nét tính
cách của trẻ.
Bên cạnh đó để giáo dục được tốt cho con cái cần phải giành thời gian cho
việc thực hiện giáo dục. Để nghiên cứu vấn đề này chúng tôi đặt câu hỏi “Thời
cô thì giải thích rằng “Cha mẹ và thầy cô là người giành thời gian cho con trẻ
nhiều nhất, là những người mong muốn cho các con tro thành người có ích”
hoặc “môi trường giáo dục tốt nhất cho con cái là cả cộng đồng không chỉ là
gia đình và nhà trường”. Còn số đông người cho rằng chỉ có cha mẹ là người
giáo dục đạo đức cho con tốt nhất thì giải thích rằng: Cha mẹ là người giần gũi
và yêu thương con nhiều nhất, cần kết hợp vai trò giáo dục của cả cha và mẹ để
tránh cho trẻ thói quên giần gũi cha hay mẹ nhiều hơn. Hay cha mẹ là người sinh
ra con cái nên chỉ có cha mẹ là thích hợp với việc giáo dục cho con cái.
Để hiểu rõ thêm vai trò quan trọng của cha mẹ trong việc giáo dục con cái
chúng tôi còn đặt câu hỏi: Theo ông bà trách nhiệm của cha mẹ trong gia đình là
gì ? Chúng tôi thu được kết quả.
Bảng 9: Trách nhiệm của cha mẹ trong gia đình.
TT Nội dung Số lượng Tần xuất
1 Trách nhiệm cha mẹ nuôi dạy con cái 153 76,5%
2 Trách nhiệm quán xuyến mọi việc trong nhà 41 25%
3 Chỉ nuôi con ăn mặc, còn dạy giỗ là việc của
nhà trường và xã hội
3 1,5%
Qua bảng số liệu trên chúng ta thấy rằng đa số các bậc cha mẹ chọn
phương án là trách nhiệm cha mẹ phải nuôi dạy con cái 76.5%; Trách nhiệm
25
Copyright: Tài liệu đại học ©