Đại học quốc gia Hà Nội
Trờng đại học khoa học x hội và nhân vănã
Khoa tâm lý
------
Chu Mai Hơng
Đề tài :
Nhận thức của các bậc cha mẹ về giáo dục đạo
đức trong gia đình cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi
tại Hà Nội
Khoá luận tốt nghiệp
Ngành : Tâm lý học
Ngời hớng dẫn : Th.S Nguyễn Minh Hằng
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
Hà Nội, 5 - 2003
Kết quả nghiên cứu
Giáo dục đạo đức là một phần cốt lõi rất quan trọng trong giáo dục gia
đình . Giáo dục đạo đức càng quan trọng hơn với lứa tuổi trẻ bắt đầu hình
thành nhân cách, và đang mò mẫm tìm hiểu nhận thức mọi điều. Giáo dục
đạo đức là quan trọng nh vậy, nhng các bậc cha mẹ thì nhận thức, hiểu biết
về vấn đề này nh thế nào ? Họ nhận thức am hiểu về tầm quan trọng, nội
dung và phơng pháp giáo dục đạo đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi ra sao ? Những
kết quả nghiên cứu, số liệu sau đây sẽ cho ta thấy rõ vấn đề này.
2.1. Nhận thức của các bậc cha mẹ về tầm quan trọng của việc
giáo dục đạo đức cho trẻ.
Vai trò của giáo dục đạo đức trong gia đình cho trẻ mẫu giáo là rất
quan trọng và cần thiết. Khi nghiên cứu về : Nhận thức của các bậc cha mẹ
về tầm quan trọng việc giáo dục đạo đức cho trẻ 3 đến 6 tuổi . Chúng ta thu
đợc kết quả thể hiện trong bảng sau :
Bảng 1 : Sự cần thiết giáo dục đạo đức cho trẻ.
Mức độ Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết
Số lợng 182 18

93% khách thể cho răng Đồng ý.
35
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
6% khách thể còn phân vân, cha biết, có cần phải học cách để làm
cha mẹ không.
1% ngời đợc hỏi trả lời là Không đồng ý với ý kiến trên.
Qua kết quả trên cho chúng ta thấy : Đa số các bậc cha mẹ đều nhận
thức đợc tầm quan trọng của việc giáo dục con trẻ, vì vậy họ đã cho rằng
Cần phải học cách làm cha mẹ. Và hầu hết họ đều lý giải rằng : Ngoài
bẩm sinh làm cha mẹ cần phải học hỏi thêm cách làm cha mẹ, để nuôi dạy
và định hớng cho trẻ. Cũng bởi vì, không phải ai sinh ra cũng biết cách làm
cha mẹ. Đây là giải thích của khách thể cho câu trả lời : Đồng ý là phải
học cách làm cha mẹ. Qua đó, cho thấy họ đều nhận thức đợc là cần phải
học cách làm cha mẹ. Tuy nhiên vẫn còn một số (6%) là phân vân, Không
biết có phải học không ? Điều này là nh thế nào ?. Họ trả lời là phân vân
và họ giải thích là Tôi cũng chẳng biết là có phải học không, tuy nhiên có
lẽ học thì sẽ có cách giáo dục tốt. Và còn có 1% tơng đơng 2 khách thể
cho rằng Không đồng ý phải học làm cha mẹ, họ giải thích là Làm cha
mẹ là bẩm sinh, cần gì phải học. Tuy nhiên, đây không phải là số đông đều
cho nh vậy, chỉ là thiểu số. Chứng tỏ, vẫn còn tồn tại những con ngời có cách
nghĩ sai lệch về giáo dục cho con cái, họ cho là cần gì phải học cũng vẫn giáo
dục con nên ngời. Nhng giáo dục đạo đức, hiện nay là một vấn đề quan trọng,
khi mà nhiều giá trị đạo đức không đợc coi trọng. Vì vậy, chúng ta những bậc
cha mẹ rất cần phải biết và hiểu đợc tầm quan trọng của việc giáo dục đạo
đức cho con trẻ, vì đây là lứa tuổi thuận lợi để giáo dục đạo đức, khi mà
chúng còn cha biết, cha va vấp xã hội. Chúng ta quay lại phân tích ý kiến đa
số, hầu hết khách thể đều nhận thức đợc, cần phải học cách làm cha mẹ. Có
nh vậy, mới giáo dục cho con cái đợc tốt và có hiệu quả cao. 70 ngời họ còn
cho rằng : Giáo dục đạo đức cho trẻ là cả một nghệ thuật, một khoa học
không ai không học mà có cách dạy dỗ tốt đợc, hay cho rằng : Cha mẹ

rửa bát, thu dọn đồ, họ cũng có thể xem và nghe đợc. Vì vậy, đa số khách thể
chọn phơng thức tìm hiểu cách giáo dục qua đài, sách báo.
37
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
Ngoài ra, còn số lợng lớn 64% tìm hiểu qua thầy cố giáo của trẻ.
Đây là một cách tìm hiểu phơng pháp giáo dục rất có hiệu quả, vì cô giáo là
ngời rất am hiểucách thức giáo dục, đó là nghề nghiệp của cô mà. Đặc biệt
với trẻ mẫu giáo thì thời gian gần gũi của cô giáo với trẻ là nhiều và thờng
xuyên, vì lẽ đó cô có hiểu biết rất nhiều về tính cách của trẻ, mà đôi khi
chính cha mẹ cần phải học tập. Kết quả nghiên cứu còn cho thấy rằng ; số l-
ợng ngời tìm hiểu cách giáo dục qua thế hệ trớc là ít nhất (59,5%). Tại sao
nh vậy ? Chỉ có hơn một nửa là sử dụng phơng thức tìm hiểu này. Có lẽ do
hiện nay đa số họ đều kết hôn và ở riêng, vì vậy ít có thời gian tiếp xúc với
cha mẹ của họ. Và ở đây tôi nghiên cứu ở khu vực Thanh Xuân. Đa số gia
đình là ở khu chung c, nên điều này ngẫu nhiên.
Khi tìm hiểu về nhận thức tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức
cho trẻ em từ 3 đến 6 tuổi. Cần phải xem xét giành thời gian cho con cái nh
thế nào ? Họ có tham gia chơi với con cái của họ không ? Kết quả nghiên cứu
về : Thời gian cha mẹ giành cho con cái một ngày là bao nhiêu?, Chúng
tôi thu đợc kết quả thể hiện trong bảng số liệu sau :
Bảng 3 : Thời gian cha mẹ giành để giáo dục, chăm sóc con cái 1
ngày.
Số TT Thời gian Số lợng Tần suất
1 1h 48 24
2 2h 33 16,5
3 3h 98 49
4 Cả ngày 21 10,5
Qua nghiên cứu Bảng số liệu chúng tôi thấy : đa số họ giành cho con
cái 3 giờ/ngày (49%), còn số ngời giành cho con cả ngày chiếm rất ít
(10,5%). 1 giờ (24%). Tuy nhiên việc giành thời gian nhiều là rất tốt nhng

dục con qua nhiều phơng thức khác nhau, nhng đa số họ đều sử dụng ph-
ơng thức xem báo, vô tuyến và đài phát thành.
39
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
Khi xét khía cạnh học vấn, thì nhận thức về tầm quan trọng của việc
giáo dục đạo đức có sự khác biệt, chúng ta xem xét qua Biểu đồ sau đây :
Biểu đồ 1 : Tơng quan giữa trình độ học vấn và nhận thức.
0
5
10
15
20
25
30
35
40
Rất cần
thiết
Cần thiết
Đại học
Cao đẳng
PTTH
DPTTH
Qua Biểu đồ chúng ta thu đợc là 34,5% khách thể là đại học cho rằng :
Rất cần thiết phải giáo dục đạo đức con cái . Còn lại 6% khách thể trình
độ dới phổ thông trung học cho rằng : Cần thiết . Qua đây cho thấy có sự
chênh lệch về nhận thức và trình độ học vấn, ngời có trình độ học vấn đại học
thì đều cho rằng : Rất cần thiết phải giáo dục đạo đức cho con cái, còn
ngời có trình độ học vấn thấp hơn, dới phổ thông trung học thì rất ít ngời cho
rằng rất cần thiết phải giáo dục đạo đức cho trẻ tuổi từ 3 đến 6 tuổi.

2.2. Nhận thức của các bậc cha mẹ về nội dung giáo dục đạo đức
cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi.
Việc nhận thức đợc cần phải giáo dục cái gì cho trẻ là rất quan trọng.
Bởi lẽ, một nhà giáo dục bao giờ cũng phải đặt mục tiêu giáo dục là gì ? Hay
cụ thể là giáo dục cái gì ? Thì mới có thể tiến hành giáo dục. Nếu chúng ta
41
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
thực hiện việc giáo dục mà không biết là giáo dục cái gì ? thì không thể có
kết quả đợc.
Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi. Chúng tôi xem xét
và cụ thể 9 nội dung cần thiết phải giáo dục trẻ 3 đến 6 tuổi. Kết quả nghiên
cứu về nhận thức của các bậc cha mẹ về nội dung giáo dục, đợc thể hiện
trong bảng sau đây :
Bảng 5 : Các nội dung giáo dục đạo đức
STT Nội dung giáo dục đạo đức Số phiếu Tỷ lệ
%
1 Lòng nhân ái ... 192 96
2 Vâng lời, kính trên nhờng dới 192 96
3 Tôn trọng quy định ở gia đình, nhà tr... 184 92
4 Lễ phép (xng hô, chào hỏi...) 190 95
5 Tôn trọng và quan tâm đến mọi ngời 175 87,5
6 Tinh thần trách nhiệm 167 83,5
7 Trung thực thật thà 181 90,5
8 Đoàn kết, dũng cảm 167 83,5
9 Lòng yêu lao động 173 86,8
10 Tất cả các ý trên 159 79,5
96 96
92
95
87.5

Điều này có thể đợc giải thích nh sau : tỷ lệ ngày nay tuy ít con là
chiếm nhiều, trong nghiên cứu có (50% là sinh một con) cho nên đa số cha
mẹ quan tâm đến giáo dục đạo đức cho con. Và vì vậy họ có thời gian để tìm
hiểu nội dung giáo dục trẻ em. Qua các phơng tiện truyền thông và đặc biệt
hiện nay trên vô tuyến nhiều chơng trình giáo dục con cái đợc thực hienẹ,
nên các bậc cha mẹ có thể qua đó để tìm hiểu.Một lý do nữa là : Do nhận
thức của các bậc cha mẹ về trách nhiệm giáo dục con ngày càng nâng cao.
Nh vậy, đa số đều nhận thức đợc về nội dung giáo dục đạo đức cho
con cái tuổi từ 3 đến 6 tuổi.
Để nghiên cứu nhận thức về nội dung giáo dục đạo đức, chúng tôi còn
đặt câu hỏi Theo ông (bà) đối với trẻ mẫu giáo, nội dung giáo dục nào là
quan trọng hơn Chúng tôi thu đợc kết quả nh sau :
43
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
87,5% khách thể cho là giáo dục cả đạo đức và trí tuệ
13,5% khách thể cho là giáo dục đạo đức.
7% khách thể cho là giáo dục trí tuệ.
Nh vậy, đa số các khách thể đều hiểu rằng : cần giáo dục cả đạo đức
và trí tuệ. Và họ lý giải khi chúng tôi đặt câu hỏi là tại sao đó là : Cần
rèn luyện cả đạo đức và trí tuệ, nếu thiếu một trong hai trẻ sẽ phát triển
lệch lạc, không toàn diện (có tài phải có đức) hay Khi trẻ học tốt vẫn cần
có lòng tốt, không chỉ có trí tuệ để chuẩn bị cho tơng lai mà trẻ cần có đạo
đức để sống tốt hơn. Qua giải thích của họ cho thấy : Họ đều nhận thức đợc
là : giáo dục cả hai vì tầm quan trọng của cả hai và vì trẻ cần phát triển một
cách toàn diện.
Còn lại 13,5% cho là Chỉ cần giáo dục đạo đức. Họ giải thích là :
Đạo đức là cái gốc của nhân cách cho nên giáo dục đạo đức là hàng đầu.
Vì trẻ còn nhỏ, đây là những năm đầu của sự phát triển nên cần có một cái
gốc vững chắc cho sự phát triển sau này của trẻ. Hoặc có ý kiến cho là
không nên bắt trẻ phải suy nghĩ qua sớm, nên cha cần phải giáo dục trí tuệ.

giải thích ở trên.
Điều này cũng đợc giải thích rằng : Do có trình độ học vấn cao thì họ
đợc tiếp xúc nhiều và có nhận định một cách khoa học về giáo dục đạo đức
cho con cái. Còn trình độ học vấn thấp thì nhận thức của họ cũng hạn chế về
khoa học, về mọi vấn đề. Nên họ có ít ngời nhận thức đúng về nội dung giáo
dục đạo đức.
Nói tóm lại, đa số có nhận thức về nội dung giáo dục đạo đức và nội
dung trí tuệ và đạo đức, nhng có sự chênh lệch giữa các trình độ học vấn
khác nhau.
2.3. Nhận thức của các bậc cha mẹ về phơng pháp giáo dục đạo
đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi.
45
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
Giáo dục cho trẻ là một khoa học và nghệ thuật. Chúng ta nghiên cứu
cái gì ? và sang phần này chúng ta xem xét giáo dục bằng phơng pháp gì ?
Để đem lại hiệu quả ? Sự lựa chọn phơng pháp giáo dục của các bậc cha mẹ
là nh thế nào? Họ nhận thức nh thế nào về các phơng pháp giáo dục?.
Có rất nhiều phơng pháp giáo dục nói chung và phơng pháp giáo dục
đạo đức cho trẻ em nói riêng. Trong đề tài này, chúng tôi nghiên cứu và tìm
hiểu tài liệu đa ra một số phơng pháp giáo dục đạo đức tiêu biểu nhất. Kết
quả nghiên cứu về vấn đề này thực hiện trong bảng số liệu sau :
46
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
Bảng 6: Phơng pháp giáo dục đạo đức
STT Nội dung phơng pháp giáo dục Số phiếu Tỷ lệ %
1 Giáo dục con bằng những hành vi gơng
mẫu của cha mẹ
178 89
2 Giáo dục bằng những hình thức khen th-
ởng kỉ luật hợp lí

theo và học tập. Vì vậy nhận thức đợc về phơng pháp này, đa số các bậc cha
mẹ đợc nghiên cứu cho răng : Mình phải gơng mẫu trong mọi hành vi để
trre con học tập theo. Đây là phơng pháp giáo dục quan trọng và phù hợp
lứa tuổi trẻ đang phát triển và hình thành nhân cách mọi thứ đối với trẻ là xa
lạ, vì vậy cần có một mô hình chung, một khuôn mẫu chung, cho trẻ bắt chớc
học tập theo. Cũng bởi vì đặc điểm tâm lý của trẻ là thích bắt chớc ngời lớn,
làm theo mọi hành vi của ngời lớn. Đặc biệt là cha mẹ của chúng. Ví dụ : có
trờng hợp : Mẹ mắng con gái lớn là đồ ngu và sau đó trẻ cũng nói chị của
chúng là đồ ngu mặc dù có thể trẻ vẫn ch ý thức đợc đó là câu mắng chửi,
nhng chúng cứ nói theo và có thể dần dần trở thành tính cách của trẻ. Nh vậy
hành vi của cha mẹ có tác động lớn đến suy nghĩ và hành vi của trẻ . Trẻ bắt
chớc một cách máy móc mà không nhận thức đợc là sai hay đúng .
Ngoài ra, còn hai hình thức giáo dục Giáo dục bằng hình thức khen
thởng kỳ luật hợp lý và giáo dục bằng hành vi tốt của những ngời xung
quanh cũng đợc các khách thể đánh giá cao. Và nhận thức đợc cần phải sử
dụng hình thức này để giáo dục con cái.
Để làm rõ hơn về phơng pháp : Giáo dục bằng hành vi gơng mẫu của
cha mẹ. Chúng tôi đặt câu hỏi : Theo ông bà lối sống, cách c xử của mình
ảnh hởng nh thế nào đến trẻ. Thì chúng tôi thu đợc kết quả là :
92,5% khách thể cho là rất ảnh hởng .
2% khách thể cho là ít ảnh hởng.
1% khách thể cho là không ảnh hởng.
Qua kết quả thu đợc ở trên, chúng ta thấy hơn 90% các bậc cha mẹ đ-
ợc hỏi cho là hành vi của mình có ảnh hởng đến trẻ. Họ giải thích là do :
Cha mẹ thờng xuyên tiếp xúc với trẻ (20 phiếu); trẻ mẫu giáo hay bắt chớc
48
Khoá luận tốt nghiệp SV. Chu Mai Hơng TL 44
(34 phiếu). Đa số cho rằng Trong mắt trẻ mẫu giáo, cha mẹ là tấm gơng
nên trẻ hay để ý bắt chớc cha mẹ. Nh vậy, đa số các bậc cha mẹ đều nhận
thức đợc rằng : Giáo dục trẻ bằng hành vi gơng mẫu là phù hợp và đạt hiệu