Chng 2: Xây dựng các công thức cần
thiết cho tính toán cơ cấu nâng.
Nh- đã tìm hiểu ở trên, động cơ truyền động trong cơ cấu nâng
làm việc với phụ tải ngắn hạn lặp lại, mở máy và hãm máy nhiều.
Do đó, khi chọn công suất động cơ cần xét đến phụ tải tĩnh và
động.
Sau đây ta sẽ khảo sát các đặc tính phụ tải khi nâng và hạ tải
trọng.
1. Xác định phụ tải tĩnh.
Phụ tải tĩnh của cơ cấu nâng chủ yếu do tải trọng của bản thân
cơ cấu và vật nâng gây ra. Th-ờng có thể chia làm hai loại cơ cấu:
loại có dây cáp một đầu và loại có dây cáp hai đầu. Trong khuôn
khổ đồ án này chỉ đề cập tới loại dùng cáp một đầu đ-ợc sử dụng
rộng rãi trong các cần trục, palăng trong các phân x-ởng lắp ráp.
a. Phụ tải tĩnh khi nâng tải.
Giả sử có cơ cấu nâng hạ nh- sau:
H2. Sơ đồ cơ cấu nâng
-
hạ cần trụ
c
Xét một cơ cấu nâng có palăng với bội số u; hiệu suất
P
; bộ
truyền trung gian có tỷ số truyền chung là i và hiệu suất

0
.
Khi động cơ quay theo chiều t-ơng ứng, vật đ-ợc nâng lên với
vận tốc v
n
.

u
RGG
u
DGGD
TM

.
).(
.2
).(
2
.
0000
0




Momen trên trục cuối cùng của bộ truyền trung gian (trục III)
là:
tpt
v
u
GGM
M


)(
0
3

2121
0
11
2
1

).(
.

tp
t
iiu
RGG
i
M
M


Tổng quát:
tpnn
t
iiiu
RGG
M

.) ).( (
).(
2121
0
1


)(
0
1


(N.m)
Vậy muốn nâng đ-ợc vật lên, động cơ phải phát ra momen
nâng khắc phục đ-ợc momem trên trục động cơ.
c
t
n
iu
RGG
MM


)(
0
1


(N.m) (1)
Công suất của động cơ cần thiết để nâng vật:
c
nnn
n
vGGM
P



n Tốc độ động cơ (v/phút)
v
n
tốc độ nâng tải (m/phút)
Từ (1) & (2) dễ dàng suy ra momen và công suất của động cơ
phát ra lúc nâng không tải:
c
t
n
iu
RG
M


.
0
0
(3)
c
n
n
vG
P

.102.60
.
0
0
(4)

.
trong đó: M
h
momen trên trục động cơ khi hạ tải.
M mất mát trong cơ cấu truyền.

h
hiệu suất của cơ cấu khi hạ tải.
Nếu M
t
> M ta có trạng thái hạ hãm; còn nếu M
t
< M ta có
trạng thái hạ động lực.
Nếu coi mất mát trong cơ cấu khi nâng và khi hạ tải là nh-
nhau thì:
)1
1
(
c
tt
c
t
MM
M
M


)
1

2

Đối với những tải trọng t-ơng đối lớn (t-ơng ứng với
c
> 0,5),
ta có

h
>0, M
h
>0. Điều này có nghĩa là momen động cơ ng-ợc
chiều với momen phụ tải, động cơ làm việc ở trạng thái hãm (hạ
hãm). Khi tải trọng t-ơng đối nhỏ

c
<0,5 thì
h
< 0; M
h
<0. Điều
này có nghĩa là momen động cơ cùng chiều với momen phụ tải để
cùng khắc phục lực ma sát trong cơ cấu truyền lực.
Từ (6) ta suy ra momen hạ không tải:
)12.()
1
2(
.
.
0
0

(kW) (10)
2. Tổng kết các công thức cần thiết dùng trong tính toán cơ
cấu nâng-hạ:
Từ phân tích đặc điểm công nghệ của cơ cấu cần trục nâng-hạ,
ta nhận thấy chu kỳ làm việc của cơ cấu nâng th-ờng bao gồm các
giai đoạn: Hạ không tải, nâng tải, hạ tải và nâng không tải. Giữa
các gia đoạn đó có những thời gian nghỉ. Dựa vào nhiệm vụ cụ thể
của cơ cấu mà xác định chu kỳ làm việc. D-ới đây xin tổng kết lại
các công thức cần thiết trong tính toán cơ cấu này.
 Giai ®o¹n h¹ kh«ng t¶i:
)
1
2(
.
.
0
0
c
t
h
iu
RG
M

 (N.m)
1000
.
0
0
hh

(kW)
 Giai ®o¹n h¹ cã t¶i:
)
1
2(
.
).(
0
c
t
h
iu
RGG
M



 (N.m)
1000
.
hh
n
M
P

 (kW)
 Giai ®o¹n n©ng kh«ng t¶i:
c
t
n