Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương
Bµi gi¶ng Ng÷ v¨n 9
V¨n b¶n:
ChÞ em Thuý KiÒu
( Trích: Truyện Kiều – Nguyễn Du )
A- Giới thiệu chung:
1- Đọc văn bản:
a/ Đoạn trích trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du:
“ Đầu lòng hai ả tố nga,
Thuý Kiều là chị, em là Thuý Vân.
Mai cốt cách, tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn:
Làn thu thuỷ nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành hoạ hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi hoạ đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,

=> Bố cục của đoạn trích rất chặt chẽ. Ở đây, đại thi hào Nguyễn Du đã dẫn người đọc đi từ
cảm nhận chung về vẻ đẹp của hai chị em, sau đó chiêm ngưỡng bức chân dung cụ thể của từng
người, sau cùng thì tìm hiểu cuộc sống chung của họ. Hơn nữa, Cụ Tố Như đã có sự sắp đặt
với dụng ý nghệ thuật rõ ràng: Tác giả tả người em trước, tả cô chị sau, số lượng câu tả chị gấp
3 lần tả cô em. Từ đó, ta có thể thấy rằng: gợi tả Thuý Vân thực ra là để làm nền, làm nổi bật
bức chân dung sắc – tài – tình của nhân vật trung tâm của tác phẩm, đó là Thuý Kiều.
c- Nghệ thuật và nội dung của đoạn trích:
- Nghệ thuật:
Đoạn trích “Chị em Thuý Kiều’ đã thể hiện một bút pháp tinh diệu, nghệ thuật tả người bậc
thầy của Nguyễn Du. Ông đã sử dụng thành công bút pháp nghệ thuật cổ điển: gợi tả vẻ đẹp của con
người bằng những hình ảnh ước lệ, tượng trưng và các biện pháp nghệ thuật: ẩn dụ, so sánh, nói
quá, nhân hoá, tiểu đối…và một lớp từ ngữ giàu sức biểu đạt.
- Nội dung:
Đoạn trích đã dựng lên hai bức chân dung: Thuý Vân phúc hậu, đoan trang; Thuý Kiều tài
sắc vẹn toàn. Qua việc gợi tả vẻ đẹp ấy, tác giả dự cảm về số phận của hai nhân vật. Đây cũng là
đoạn trích giàu chất nhân văn, thể hiện thái độ trân trọng đề cao, ca ngợi vẻ đẹp của con người:
B – Phân tích:
1- Bốn câu đầu:
Mở đầu đoạn trích, Nguyễn Du đã giới thiệu chung về vị trí, thứ bậc và đánh giá khái
quát về hai Kiều:
“ Đầu lòng hai ả tố nga,
Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân”
Lời thơ thật ngắn gọn và xúc tích. Với phương thức tự sự gói gọn trong 14 chữ thôi vậy mà thi
sĩ đã giới thiệu chúng ta biết đầy đủ thông tin về hai Kiều. Đó là hai người con gái đẹp ( hai ả tố
nga ) và là hai người con gái đầu lòng của gia đình họ Vương. Thuý Kiều là chị, em là Thuý Vân.
Nhịp thơ đều đặn (2/2/2…) đã tạo nên sự cân xứng, hài hoà, nhẹ nhàng và đều đặn trước sau khi
giới thiệu hai chị em Thuý Kiều – Thuý Vân. Với việc sử dụng kết hợp các yếu tố ngôn ngữ: đại từ
nhân xưng (ả, chị, em ), danh từ riêng (Thuý Kiều, Thuý Vân), sự phối hợp nhuần nhuỵ giữa từ
thuần Việt với từ Hán – Việt khiến cho lời giới thiệu trở nên tự nhiên và trang trọng. Qua lời giới
thiệu của tác giả, vẻ đẹp chung của hai nàng Kiều được lộ rõ hơn ở câu tiếp theo:

Hoa cười ngọc thốt đoan trang
Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da.”
Mỗi câu thơ là một nét vẽ tài hoa về bức chân dung của giai nhân. Cảm nhận chung, ấn
tượng chung về Thuý Vân, đó là vẻ đẹp “ trang trọng ”, “đoan trang”. “ trang trọng”, “đoan
trang” là những tính từ gợi tả vẻ đẹp cao sang, quý
phái. Nhưng vẻ đẹp của Vân khác với vẻ đẹp của những cô gái khác; vẻ “trang trọng” của nàng có
nét riêng, nét “khác vời” khó lẫn. Từ lời nhận xét chung đó, Nguyễn Du tiếp tục phác hoạ những nét
cụ thể hơn. Vẻ đẹp Thuý Vân, trước hết, được toát lên từ khuôn mặt, nét ngài:
“Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang”
“khuôn trăng”, “nét ngài” là hai hình ảnh ước lệ, tượng trưng, ẩn dụ gợi lên một khuôn mặt phúc
hậu, phương phi tròn trịa, tươi sáng như trăng rằm, lông mày sắc nét, đậm như con ngài . Các từ “
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
4
Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương
đầy đặn”, “ nở nang” sử dụng thật giản dị nhưng sức diễn tả lại rất lớn. Nó không chỉ gợi tả sự đầy
đặn, nở nang trong nhan sắc mà đây còn là sự đầy đặn, mĩ mãn của số phận, của cuộc đời nàng.
Khuôn mặt như đẹp hơn, rạng rỡ và tươi sáng hơn khi Thuý Vân cười. “ Hoa cười” là cười tươi như
hoa. Nghệ thuật nhân hoá ấy gợi sự tươi tắn của nụ cười, của khuôn mặt, của nhan sắc giai nhân. Vì
thế, Thuý Vân cũng dễ chiếm được cảm tình của mọi người.
Vẻ đẹp đoan trang, quý phái của Thuý Vân còn bộc lộ trong ngôn ngữ, lời nói của nàng.
Mỗi khi Thuý Vân “thốt” ra thì âm thanh nghe nhẹ nhàng, trong trẻo như “ngọc” vậy. Động từ
“thốt” thể hiện cách nói năng của nàng rất đúng mực…Điều này phù hợp với tính cách của nhân
vật. Vẻ đẹp của Thuý Vân có cái bằng nhưng cũng có cái hơn thiên nhiên, tạo hoá:
“Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da”
Mái tóc của Vân óng ả, bồng bềnh, mềm mại hơn cả mây. Làn da của nàng mịn màng, trắng
sáng hơn cả tuyết. Nhưng vẻ đẹp đó lại tạo nên một sự hoà hợp với thế giới xung quanh. Với vẻ đẹp
ấy, thiên nhiên sẵn sàng chấp nhận chịu “thua”, chịu “nhường”. Nghệ thuật nhân hoá khiến thiên
nhiên như có hình thể và tính cách như con người. Hai từ “ thua”, “ nhường” được sử dụng rất tinh
diệu. Nó vừa đặc tả vẻ đẹp của Thuý Vân, vừa thể hiện sự dự cảm của Nguyễn Du về số phận của
nàng – một số phận, một cuộc đời bình lặng, êm ả Nàng sinh ra dường như là để hưởng cuộc sống

“ Làn thu thuỷ, nét xuân sơn”
Đôi mắt ấy đẹp như một bức tranh,long lanh, trong sáng như làn nước mùa thu gợn
sóng. Nó không chỉ đẹp, có sức cuốn hút mãnh liệt mà nó còn có tình, ẩn chứa một sự tinh anh
trong tâm hồn và trí truệ. Như vậy, khi miêu tả chân dung Thuý Kiều, Nguyễn Du không chỉ gợi
tả “sắc” mà còn thể hiện cái “tình” của nàng. Đôi mắt ấy lại ẩn dưới lớp lông mày thanh tú, tươi
tắn như dáng núi mùa xuân. Sự kết hợp tuyệt diệu đó càng làm cho vẻ đẹp của Thuý Kiều thêm
hài hoà, kiều diễm hơn nhiều phần. Cũng là nét ngài nhưng thay cho “nét ngài nở nang” là sự
mơn mởn của “nét xuân sơn”. Để rồi “Sơn” đi với “thuỷ” thật là hữu tình. Những hình ảnh trong
trẻo mỹ lệ của thiên nhiên dưới hình thức nghệ thuật ẩn dụ, ước lệ, tượng trưng, tiểu đối được sử
dụng tuyệt vời như đúc lại vẻ đẹp của giai nhân trong câu thơ sáu chữ để rồi mở rộng hơn, nâng
cao hơn vẻ đẹp ấy đến tột đỉnh trong một so sánh khái quát:
“ Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh”
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
6
Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương

Với Thuý Vân – một người con gái có vẻ đep đoan trang, phúc hậu, có tính chất thung
dung điềm đạm, thiên nhiên sẵn sàng “thua” và “ nhường” còn vẻ đẹp của Kiều khiến cho hoa
cũng phải “ghen”, liễu cũng phải “ hờn”, hay nói cách khác nhìn vẻ đẹp của Thuý Kiều thiên
nhiên, tạo hoá nhận ra khuyết điểm của mình, để rồi mặc cảm với chính mình. Từ đó mới nảy
sinh thái độ ghen ghét, đố kị. Nghệ thuật so sánh, ẩn dụ, nhân hoá, tiểu đối đựoc sử dụng một
cách tài tình khiến cho tính chất đố kị giữa vẻ đẹp của Kiều và thiên nhiên càng tăng thêm gấp
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
7
Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương
bội. Một lần nữa, chúng ta lại thấy nghệ thuật sử dụng ngôn từ của Nguyễn Du tuyệt vời đến
mức nào. Hai chữ “ghen”, “hờn” thôi vậy mà vừa gợi tả được vẻ đẹp tuyệt mĩ của Thuý Kiều
lại vừa dự báo được tương lai, số phận, cuộc đời của nàng: đó là một số phận, một tương lai
không yên ổn, lênh đênh chìm nổi trong gió bụi cuộc đời. Từ xưa, ông cha ta đã đề cập vấn đề
này trong ca dao:

chủ yếu là ngoại hình). Hình như một số phận bạc bẽo, éo le đã dành sẵn
trước cho Thuý Kiều. Sau này có người trong truyện đã bình luận về Kiều:
“Anh hoa phát tiết ra ngoài
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
9
Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương
Nghìn thu bạc mệnh một đời tài hoa”
Vẽ chân dung Thuý Kiều cũng như Thuý Vân, Nguyễn Du vẫn sử dụng
bút pháp ước lệ, tượng trưng quen thuộc trong thơ Nôm thời Trung đại. Tuy
vậy, bức chân dung mỗi nhân vật vẫn hiện lên rất sống động, có hồn, nét
nào cũng hoàn hảo, lí tưởng, cao quý. Giáo sư Đặng Thanh Lê đã nhận xét:
Nguyễn Du khắc hoạ chân dung Thuý Kiều, Thuý Vân để “thể hiện khuynh
hướng tâm lí hoá ngoại hình và hơn thế nữa khuynh hướng thân phận hoá
phẩm cách nhân vật”.
c/ Đến bốn câu thơ cuối, Nguyễn Du nhận xét chung về cuộc sống của hai
chị em:
“Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.”
Ở đây, ông đã sử dụng nghệ thuật đảo ngữ (Phong lưu rất mực hồng quần; Êm đềm trướng
rủ màn che) để nhấn mạnh cuộc sống phong lưu, êm đềm của chị em Thuý Kiều. Họ đều đã “
xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê”. Cái hay của câu thơ này là ở cách sử dụng phối hợp các phụ
âm một cách tài tình. Một câu thơ mà thi sĩ đã dùng tới bốn phụ âm “x” ( xuân xanh xấp xỉ), hai
phụ âm “t” ( tới tuần), hai phụ âm “ c – k” (cập kê). Sự cộng hưởng của các phụ âm này trong
một dòng thơ đã tạo nên âm điệu nhẹ nhàng, êm đềm của cuộc sống yên vui, êm ấm của thiếu
nữ phòng khuê. Với việc dùng một loạt từ Hán – Việt: “Phong lưu”, “hồng quần”, “cập
kê” và thành ngữ Tiếng việt “trướng rủ màn che”, tác giả đã nhấn mạnh cả
hai chị em đã đến tuổi yêu, tuổi lấy chồng. Mặc dù vậy, họ vẫn giữ được
nền nếp gia đình:

Đoạn trích: Chị em Thuý Kiều
(Nguyễn Du)
? Trình tự
giới thiệu
nhân vật của
hai tác giả có
gì khác
nhau?
1.Trình tự
giới thiệu
nhân vật:
- giới thiệu Thuý Kiều tr-
ớc > Thuý Vân sau
- giới thiệu Thuý Vân trớc Thuý Kiều
sau
? Lí giải vì
sao lại có sự
khác nhau
đó?
-> đảm bảo nguyên tắc
trong quan hệ ứng xử
theo quan điểm phong
kiến: ngời trên bao giờ
cũng đợc xếp trớc, giới
thiệu trớc
->Nguyễn Du nhìn con ngời trong mối
quan hệ bình đẳng, ít chịu giàng buộc
của lễ giáo phong kiến
->hơn nữa, tả vẻ đẹp của Thuý Vân trớc
là để làm cơ sở nhấn mạnh, làm nổi bật

ảnh mai, tuyết để gợi tả vẻ đẹp chân
dung của 2 chị em Thuý Kiều. Khi giới
thiệu chung về hai nhân vật, Thanh Tâm
Tài Nhân nhấn mạnh tới cái tài thơ phú
của 2 chị em, còn Nguyễn Du chỉ nhấn
mạnh tới: cốt cách duyên dáng, thanh
cao nh mai và tinh thần trắng trong nh
tuyết của họ. Còn cái tài, Nguyễn Du chỉ
dành cho Kiều khi miêu tả ở phần sau.
+ Khi gợi tả vẻ đẹp của Thuý Vân,
Di ng: 0976 192 579 Email: [email protected]
11
Dng Vn Dng Trng THCS Thiu Dng
?Cái tài của
Nguyễn Du
khi miêu tả
chân dung
nhân vật là
gì?Thanh
Tâm Tài
Nhân có đạt
đợc điều đó
không?
thiết phong lu, tính
chuộng hào hoa, lại thích
âm luật, rất thạo món hồ
cầm. Về Thuý Vân, ông
giới thiệu: Thuý Vân
dáng yêu kiều, hiền dịu
=> kể, giới thiệu nhân

?Nhận xét
của em về
giá trị nghệ
thuật của mỗi
đoạn trích?
3. Nghệ
thuật
- giá trị nghệ thuật không
cao
- Có giá trị nghệ thuật rất cao:
+ sử dụng hình ảnh tợng trng, ớc lệ
có sức sáng tạo lớn
+ sử dụng thành công các biện pháp tu
từ: ẩn dụ, so sánh, nhân hoá
+ cách dùng từ chọn lọc, giàu tính gợi
hình
+ Miêu tả chân dung->dự báo số phận
nhân vật=> đó là cái tài sáng tạo của
Nguyễn Du
? Qua hai
đoạn trích
của hai tác
giả, em có
nhận xét gì
về cách nhìn
con ngời của
mỗi tác giả?
4. Cách
nhìn con
ngời

Ngay trong việc miêu tả nhân vật,
Nguyễn Du đã dự cảm về số phận con
ngời. Đây cũng chính là những trăn
trở của ông
=>vẻ đẹp của Thuý Vân , Thuý Kiều
nói riêng, của con ngời nói chung là
vẻ đẹp của con ngời vũ trụ, vợt lên
trên vẻ đẹp của thiên nhiên tạo hoá
=> dới con mắt của Nguyễn Du, con
ngời thật lớn lao, vĩ đại, tuyệt hảo,
tuyệt mĩ.
?Từ đó, em
thấy cảm
hứng nhân
văn của hai
đoạn trích
nh thế nào?
5. Cảm
hứng nhân
văn:
- Cảm hứng nhân văn
biểu hiện cha rõ nét
-Biểu hiện rõ nét: Ca gợi vẻ đẹp, tài
năng của con ngời và dự cảm về kiếp
ngời tài hoa bạc mệnh.
D/ Bi tp vn dng:
1: Xỏc nh v phõn tớch giỏ tr biu t ca cỏc yu t ngụn ng trong bn cõu th sau:
Phong lu rt mc hng qun,
Xuõn xanh xp x ti tun cp kờ.
ấm m trng r mn che,

Điều này là có thể?. Thầy cô và các bạn hãy tin vào điều đó. Tất nhiên mọi thứ đều có giá của nó.
Để quý thầy cô và các bạn nhận được 4, 5 triệu mỗi tháng, cần đòi hỏi ở thầy cô và các bạn sự kiên
trì, chịu khó và biết sử dụng máy tính một chút. Vậy thực chất của việc này là việc gì và làm như
thế nào? Quý thầy cô và các bạn hãy đọc bài viết của tôi, và nếu có hứng thú thì hãy bắt tay vào
công việc ngay thôi.
Thầy cô chắc đã nghe nghiều đến việc kiếm tiền qua mạng. Chắc chắn là có. Tuy nhiên trên
internet hiện nay có nhiều trang Web kiếm tiền không uy tín
( đó là những trang web nước ngoài, những trang web trả thù lao rất cao ). Nếu là web nước ngoài
thì chúng ta sẽ gặp rất nhiều khó khăn về mặt ngôn ngữ, những web trả thù lao rất cao đều không
uy tín, chúng ta hãy nhận những gì tương xứng với công lao của chúng ta, đó là sự thật.
Ở Việt Nam trang web thật sự uy tín đó là : http://satavina.com .Lúc đầu bản thân tôi cũng
thấy không chắc chắn lắm về cách kiếm tiền này. Nhưng giờ tôi đã hoàn toàn tin tưởng, đơn giản vì
tôi đã được nhận tiền từ công ty.( thầy cô và các bạn cứ tích lũy được 50.000 thôi và yêu cầu
satavina thanh toán bằng cách nạp thẻ điện thoại là sẽ tin ngay).Tất nhiên thời gian đầu số tiền kiếm
được chẳng bao nhiêu, nhưng sau đó số tiền kiếm được sẽ tăng lên. Có thể thầy cô và các bạn sẽ
nói: đó là vớ vẩn, chẳng ai tự nhiên mang tiền cho mình. Đúng chẳng ai cho không thầy cô và các
bạn tiền đâu, chúng ta phải làm việc, chúng ta phải mang về lợi nhuận cho họ. Khi chúng ta đọc
quảng cáo, xem video quảng cáo nghĩa là mang về doanh thu cho Satavina, đương nhiên họ ăn cơm
thì chúng ta cũng phải có cháo mà ăn chứ, không thì ai dại gì mà làm việc cho họ.
Vậy chúng ta sẽ làm như thế nào đây. Thầy cô và các bạn làm như này nhé:
1/ Satavina.com là công ty như thế nào:
Đó là công ty cổ phần hoạt động trong nhiều lĩnh vực, trụ sở tại tòa nhà Femixco, Tầng 6, 231-233
Lê Thánh Tôn, P.Bến Thành, Q.1, TP. Hồ Chí Minh.
GPKD số 0310332710 - do Sở Kế Hoạch và Đầu Tư TP.HCM cấp. Giấy phép ICP số 13/GP-
STTTT do Sở Thông Tin & Truyền Thông TP.HCM cấp.quận 1 Thành Phố HCM.
Khi thầy cô là thành viên của công ty, thầy cô sẽ được hưởng tiền hoa hồng từ việc đọc quảng
cáo và xem video quảng cáo( tiền này được trích ra từ tiền thuê quảng cáo của các công ty quảng
cáo thuê trên satavina)
2/ Các bước đăng kí là thành viên và cách kiếm tiền:
Để đăng kí làm thành viên satavina thầy cô làm như sau:

+ Các thông tin ở mục:
Thông tin chủ tài khoản: thầy cô và các bạn phải nhập chính xác tuyệt đối, vì thông tin này chỉ
được nhập 1 lần duy nhất, không sửa được. Thông tin này liên quan đến việc giao dịch sau này. Sai
sẽ không giao dịch được.
+ Nhập mã xác nhận: nhập các chữ, số có bên cạnh vào ô trống
+ Click vào mục: tôi đã đọc kĩ hướng dẫn
+ Click vào: ĐĂNG KÍ
Sau khi đăng kí web sẽ thông báo thành công hay không. Nếu thành công thầy cô và các bạn vào
hòm thư đã khai báo để kích hoạt tài khoản. Khi thành công quý thầy cô và các bạn vào web sẽ có
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
15
Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương
đầy đủ thông tin về công ty satavina và cách thức kiếm tiền. Hãy tin vào lợi nhuận mà satavina sẽ
mang lại cho thầy cô. Hãy bắt tay vào việc đăng kí, chúng ta không mất gì, chỉ mất một chút thời
gian trong ngày mà thôi.
Kính chúc quý thầy cô và các bạn thành công.
Nếu quý thầy cô có thắc mắc gì trong quá trình tích lũy tiền của mình hãy gọi trực tiếp hoặc
mail cho tôi:
Người giới thiệu: Dương Văn Dũng
Email người giới thiệu: [email protected]
Mã số người giới thiệu: 00022077
Quý thầy cô và các bạn có thể coppy Link giới thiệu trực tiếp:
http://satavina.com/[email protected]&hrID=22077
Di động: 0976 192 579
Website: http://vandung80.violet.vn
2/ Cách thức satavina tính điểm quy ra tiền cho thầy cô và các bạn:
+ Điểm của thầy cô và các bạn được tích lũy nhờ vào đọc quảng cáo và xem video quảng cáo.
Nếu chỉ tích lũy điểm từ chính chỉ các thầy cô và các bạn thì 1 tháng chỉ được khoảng 1tr.Nhưng
để tăng điểm thầy cô cần phát triển mạng lưới bạn bè của thầy cô và các bạn.
3/ Cách thức phát triển mạng lưới:

tin của thầy cô và các bạn. Chúc quý thầy cô và các bạn thành công và có thể kiếm được 1 khoản
tiền cho riêng mình.
Người giới thiệu: Dương Văn Dũng
Email người giới thiệu: [email protected]
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
16
Dương Văn Dũng – Trường THCS Thiệu Dương
Mã số người giới thiệu: 00022077
Quý thầy cô và các bạn có thể coppy Link giới thiệu trực tiếp:
http://satavina.com/[email protected]&hrID=22077
Di động: 0976 192 579
Website: http://vandung80.violet.vn
Di động: 0976 192 579 Email: [email protected]
17