Những vấn đề thường
gặp trong nuôi cấy mô
thực vật
1. Sự tạp nhiễm
Nhiễm là vấn đề rất được quan tâm
và dễ xảy ra trong nuôi cấy mô
thực vật, gây hậu quả nghiêm tr
ọng
đến hiệu suất nuôi cấy. Một số
nguồn gây tạp nhiễm như từ mẫu
cấy, thao tác trong quá trình c
ấy, từ
côn trùng như ve bét, môi trường,
dụng cụ và các máy móc thiết bị
như màng lọc của tủ cấy, hệ thống
thông khí trong phòng cấy.
- Trong giai đoạn vô mẫu, mẫu cấy
là nguồn gây nhiễm chính và đây
cũng được xem là giai đoạn khó
nhất trong vi nhân giống. Mẫu cấy
có thể là đốt thân, đỉnh sinh trư
ởng,
mẫu lá, phát hoa hay rễ non. Tuy
nhiên để mẫu sống và phát triển
trong điều kiện vô trùng thì không
phải dễ. Môi trường b
ên ngoài luôn

sáng, phòng cấy gây nhiễm nghi
êm
trọng nếu không được xử lý kịp
thời, nấm thường là nguyên nhân
gây nhiễm chính trong trường hợp
này. Nấm thường tồn tại dạng bào
tử lơ lửng trong không khí, khi
phòng nuôi có nhiều người ra vào
tạo điều kiện tích lũy vi sinh vật
càng nhiều. Nếu màng lọc tủ cấy
không tốt sẽ gây nhiễm mẫu hàng
loạt ngay trong quá trình cấy.
Ngoài ra, bào tử nấm còn tấn công
gây nhiễm những chai môi trường
chưa sử dụng hoặc những bình đã
được nuôi 2 - 3 tháng. Các loài n
ấm
thường gặp:Aspergillus, Candida,
Cladosporium, Microsprium và
Phialophra.
- Côn trùng, đặc biệt là ve bét là
mối nguy hiểm không thua gì nấm
mốc, chúng có nhiều loài khác
nhau: Dermataphagoides
pteronyssimus, Dermataphagoides
farinae
và Tyropharus
putrescentiae
… Ve bét có thể sống
trong ống dẫn của máy điều hòa

cấy mô sẹo. Những biến dị này
cũng là cơ sở nghiên cứu ứng dụng
vào cải thiện giống cây trồng
nhưng th
ực tế có rất ít biến dị có lợi
được báo cáo. Tần số biến dị thì
hoàn toàn khác nhau và không lặp
lại (Creissen v
à Karp 1985; Fish và
Karp 1986). Nuôi cấy mô sẹo cho
biến dị nhiều hơn nuôi cấy chồi
đỉnh. Cây trồng bị biến dị tế bào
soma qua nuôi cấy thường là biến
dị về chất lượng , số lượng và năng
suất và biến dị này không di truy
ền.
Đến nay việc gây ra biến dị chưa
được làm sáng tỏ nhưng đư
ợc đồng
ý nhất là do thay đổi vị trí DNA.
Nhân tố thường gây ra biến dị tế
bào là số lần cấy chuyền. Số lần
cấy chuyền càng nhiều càng cho đ
ộ
biến dị cao. Biến dị nhiễm sắc thể
nhiều hơn khi nuôi cấy kéo dài
(Amstrong và Phillips, 1988). Số
lần cấy chuyền ít và thời gian giữa
hai lần cấy chuyền ngắn làm giảm
sự biến dị.

trồng khác nhau.
- Giảm sự hóa nâu bằng cách cho
các chất khử quá trình oxy hóa vào
môi trường ngăn chặn quá trình
oxy hóa phenol, chất khử thường
được dùng như ascorbic acid, citric
acid, L-cystein hydrochloride,
ditheithreitol, glutathione và
mecaptoethanol
Để hạn chế ảnh hưởng phenol các
nhà khoa học đưa ra vài kỹ thuật
khi thao tác trên mẫu:
- Sử dụng mẫu nuôi cấy nhỏ từ mô
non
- Gây vết thương trên m
ẫu nhỏ nhất
khi khử trùng
- Ngâm mẫu vào dung dịch
ascorbic acid, citric acid vài giờ
trước khi cấy
- Nuôi cấy mẫu trong môi trường
lỏng, oxy thấp, không có đèn 1-2
tuần
4. Hiện tượng thủy tinh thể
Trong nuôi cấy mô cũng thường
gặp hiện tượng thủy tinh thể mẫu
nuôi cấy. Khi chuyển ra khỏi bình
nuôi cấy, cây con dễ bị mất nước
và tỷ lệ sống sót thấp. Dạng này
thường thấy khi nuôi cấy trên môi