z
X^]W
B
B
à
à
i
ig
g
i
i
ả
cđ
đ
ạ
ạ
i
ic
c
ư
ư
ơ
ơ
n
n
g
g
ca nhân hinh thanh va phat triên nhân cach c a mình. Nhân cach m i ng i đ c phat triên ngay "
cang đây đu, phong phu, đa dang, s c manh vê tinh thân va thê chât cua m i con ng i đ c phát "
huy s t o nên ngu n l c c b n đáp ng các yêu c u phát tri n xã h i trong nh ng giai đ an l ch% & $
s c th . Nh v y, s truy n th và lĩnh h i nh ng kinh nghi m đ c tích lũy trong quá trình' !
phát tri n xã h i lòai ng i chính là nét đ c tr ng c b n c a giáo d c v i t cách là m t hi n (
t ng xã h i đ c bi t. Giáo d c là h at đ ng có ý th c, có m c đích c a con ng i, ( la hê thông
cac tac đông nhăm lam cho ng i hoc năm đ c hê thông cac gia tri văn hoa cua loai ng i va tô
ch c cho ng i hoc sang tao thêm nh ng gia tri văn hoa đo . Giáo d c lam nhiêm vu chuyên giao
nh ng tinh hoa văn hoa, đao đ c, thâm my… cua nhân loai cho thê hê sau, la c s giup cac thê hê
sau nôi tiêp nhau sang tao, nâng cao nh ng gi ma nhân loai đa hoc đ c. Cho nên có th coi giao duc
nh môt kiêu di truyên xa hôi – giáo d c th c hiên c chê di san xa hôi : la c chê truyên đat va linh
hôi kinh nghiêm đa đ c tich luy trong qua trinh phat triên cua xã h i loai ng i. Chung ta co thê
thây nêu không co c chê di san xã h i - không co giao duc thi loai ng i không tôn tai v i t cach
loai ng i, không co tiên bô xã h i, không co hoc vân, không co văn hoa, văn minh. Vì v y, b t kỳ !
xã h i nào mu n t n t i và phát tri n đ c đ u ph i t ch c và th c hi n h at đ ng giáo d c liên
t c đ i v i các th h con ng i. Giáo d c là nhu c u t t y u c a xã h i lòai ng i và s xu t &
hi n hi n t ng giáo d c trong xã h i là m t t t y u l ch s . $ '
Tóm l i, giáo d c la môt hiên t ng xã h i đăc bi t ch có trong xã h i loài ng i, giáo d c #
n y sinh, bi n đ i và phát tri n cùng v i s này sinh, bi n đ i và phát tri n c a xã h i lòai ng i.
Ban chât cua hi n t ng giáo d c la s truyên th va linh hôi kinh nghiêm lich s – xã h i cua cac '
thê hê loai ng i, ch c năng trong yêu cua giáo d c đôi v i xã h i la hinh thanh va phát triên nhân
cach con ng i . V i ý nghĩa đó giáo d c là nhu c u không th thi u đ c cho s t n t i và phát &
tri n c a xã h i loài ng i.
2. Cac tinh chât c ban cua giáo d c
2.1. Tính ph bi n và vĩnh h ng
Giáo d c hiên diên trong tât ca các chê đô, cac giai đoan lich s cua nhân loai, không hoan toan '
lê thuôc vao tinh chât, c câu xã h i nh thê nao. Trong bât ki môt ch đ xã h i hay môt giai đoan
lich s nào thi ' muc đich cua giáo d c v n là) chăm soc, day dô, đào t o con ng i, la truyên thu môt
cach co y th c cho thê hê tre nh ng kinh nghiêm xã h i, nh ng gia tri văn hoa, tinh thân cua loai
ng i va dân tôc, lam cho thê hê tre co kha năng tham gia moi măt vao cuôc sông xã h i. Vì v y giáo !
chep nguyên ban mô hinh giao duc cua môt n c nay cho môt n c khac, giai đoan nay cho giai
đoan khac la môt viêc lam phan khoa hoc. Nh ng cai tiên, thay đôi, điêu chinh, cai cach giáo d c qua
t ng th i ky phat triên xa hôi la môt tât yêu khach quan.
2.4. Tinh giai câp
Trong xa hôi co giai câp, giao duc bao gi cung mang tinh giai câp – đo la môt tinh qui luât quan
trong trong viêc xây d ng va phat triên giao duc. Tinh giai câp cua giáo d c là s phan anh l i ich
cua giai câp đo trong cac hoat đông giao duc, thê hiên giáo cho ai? Giáo d c nhăm muc đich gi? Giáo
d c cai gi? va giáo d c đâu? Trong xã h i co giai câp, giao duc la môt ph ng th c đâu tranh
giai câp, nha tr ng la công cu cua chuyên chinh giai câp, hoat đông giao duc cung nh môi tr ng
nha tr ng la môt trân đia đâu tranh giai câp. Tinh giai câp cua giáo d c thê hiên trong toan bô hê
thông giao duc va trong toan bô hoat đông cua nha tr ng, t m c đích giáo d c, n i dung giáo d c
đ n ph ng pháp và hình th c t ch c giáo d c…
Trong xã h i co giai câp đ i kháng thi giai câp thông tri bao gi cung danh đôc quyên vê giao
duc va dung giao duc lam công cu, ph ng th c truyên ba t t ng, duy tri vi tri xa hôi, cung cô nên
thông tri và s bóc l t cua no đôi v i nhân dân lao đông. Do đo toan bô nên giáo d c t m c đích,
n i dung, ph ng pháp giáo d c đên viêc tô ch c cac kiêu hoc, cac loai tr ng va viêc tuyên chon
ng i hoc, ng i day…đêu nhăm phuc vu cho m c đích va quyên l i cua giai câp thông tri xa hôi.
N n giáo d c trong xã h i có giai c p đ i kháng mang tính ch t b t bình đ ng, ph n dân ch rõ r t -
và tính ch t phát tri n phi n di n trong vi c đào t o con ng i.
Nên giáo d c Xã h i ch nghĩa Vi t Nam là n n giáo d c mang tinh dân chu, tinh nhân đao
sâu săc, h ng vao viêc phat triên toan diên va hai hoa nhân cach cua moi thanh viên trong xa hôi.
Nhà tr ng c a chúng ta là công c c a chuyên chính vô s n theo đ nh h ng xã h i ch nghĩa, $
nên m c tiêu chung c a giáo d c là nâng cao dân trí, đào t o nhân l c, b i d ng nhân tài cho đ t 0
n c; t o c h i và đi u ki n cho m i ng i đ u đ c h c t p, đ c phát tri n toàn di n v !
nhân cách và tr thành ng i công dân, ng i lao đ ng sáng t o, góp ph n tích c c vào s nghi p &
phát tri n đ t n c giàu m nh.
3. Cac ch c năng xa hôi c ban cua giao duc
Trong quá trình t n t i và phát tri n, giáo d c và xã h i co môt môi quan hê rang buôc, tât yêu,
h u c mang tính quy lu t. Chinh s phat triên cua môi quan hê đo lam cho xã h i va giáo d c đ u !
1
tr ng kinh t hi n đ i, t l tăng GDP ph thu c vào t c đ tăng c a các y u t đ u vào: # & nhân
l c, v n s n xu t, tài nguyên, khoa h c – công ngh và hi u qu s d ng chúng. Tuy nhiên nh ng '
nghiên c u c a các nhà kinh t h c, qu n lý xã h i và qu n lý kinh t đã th a nh n v n và k !
thu t ch góp m t ph n nh vào tăng tr ng kinh t , còn ph n r t quan tr ng c a “s n ph m! # & 3 & 2
th ng d ” g n li n v i ch t l ng ngu n nhân l c (trình đ đ c giáo d c v th l c, trí l c, tâm(
l c). Vai trò c a nhân l c ch , tr c h t nó là m t đ u vào c a tăng tr ng GDP, sau n a nó " &
còn có ý nghĩa quy t đ nh đ i v i t l tăng c a các ngu n l c khác. $ .
Nh v y, v i ch c năng kinh t - s n xúât giao duc la đông l c chinh thuc đây nên kinh tê phat !
triên va giao duc phai đi tr c s phat triên kinh t - xã h i. K hi nên khoa hoc va công nghê đat đên
trinh đô phat triên cao, nhu câu xa hôi đa dang, ng i lao đông phai la nh ng ng i co trinh đô hoc
vân cao, co kiên th c rông, co tay nghê v ng, co tinh năng đông, sang tao… thì giao duc phai đao tao
nhân l c môt cach co hê thông, chinh qui trinh đô cao.
3.2. Ch c năng chinh tri – xã h i
Bên canh ch c năng tai san xuât s c lao đông xã h i, giáo d c con mang ch c năng chính tr
-xã h i. G iao duc không đ ng ngoai chinh tri ma no là ph ng th c tuyên truy n, ph bi n ch
tr ng, đ ng l i, chính sách… c a m t ch đ chính tr , giai c p hay chính đ ng c m quy n. $ &
Giáo d c tr c tiêp truyên ba hê t t ng chinh tri, đ ng lôi chinh sach cua giai câp năm quyên va
tr c tiêp đao tao chuân bi cho thê hê tre tham gia vao cuôc sông, bao vê chê đô chinh tri, xa hôi
đ ng th i.
Xã h i nao cung co câu truc cua no – đó là môt tông thê, m t tâp h p bao gôm cac bô phân, cac
yêu tô tao thanh xa hôi nh công đông xa hôi, dân tôc, giai câp, tâng l p, nhom xa hôi.v.v… đa đ c
hinh thanh môt cach lich s – t nhiên, tât yêu khach quan trong nh ng điêu kiên kinh tê - xa hôi nhât '
4
đinh. Giao duc tac đông đên c u trúc xã h i là tác đ ng đ n tâp h p cac bô phân xã h i và tính ch t
c a các m i quan h gi a các b ph n đo. Trong xã h i phong ki n, giáo d c gop phân không nho !
trong viêc khoet sâu thêm s phân chia giai câp, xây d ng môt câu truc xa hôi mang tinh chât giai câp
va đăng câp ro rêt. Nh ng chinh sach giáo d c phân biêt, bât binh đăng trong xã h i phong ki n đa
duy tri vi tri đôi khang gi a cac đăng câp va giai tâng xa hôi. Giáo d c xã h i ch nghĩa góp phân
lam cho câu truc xã h i tr nên thuân nhât h n băng cach xoa bo s phân chia giai câp va lam cho
cac tâng l p xich lai gân nhau. N n Giáo d c xã h i ch nghĩa Vi t Nam là n n giao duc “c a dân,
ph n ánh đ n thu n các l c l ng kinh t và xã h i đang h at đ ng trong m t xã h i. Nó còn là
m t ph ng ti n quan tr ng đ c u thành các l c l ng kinh t - xã h i và văn hóa và quy t đ nh
chi u h ng phát tri n c a các l c l ng này. Đ n l t mình đ ng l c c a các l c l ng này l i
tác đ ng đ n đ c đi m c a giáo d c. Do v y, có m t m i quan h vòng tròn trong m i quan h ! "
qua l i gi a giáo d c và m t l at các nhân t xã h i và con ng i khác”. (Raja Roy Singh). # Thê
gi i coi giáo d c la đông l c c ban, la đon bây manh me, la điêu kiên tiên quyêt thuc đây s phat
triên kinh t - xã h i. Đang CSVN khăng đinh phat triên giao duc la “quôc sach hang đâu” và “ đâu
t cho giáo d c la đâu t cho s phat triên b n v ng nh t”.
II. ĐÔI T NG, NHIÊM VU, PH NG PHAP NGHIÊN C U CUA GIÁO
D C H C
Tr c khi nghiên c u bât ky môt khoa hoc nao, muôn co môt h ng đi đung đăn trong qua
trinh linh hôi hê thông tri th c cua khoa hoc đo, cân phai nhân th c đ c đôi t ng nghiên c u,
nhiêm vu va ph ng phap nghiên c u cua khoa hoc đo.
1. Đôi t ng nghiên c u cua Giao duc hoc
1.1. Vài nét v s ra đ i và phát tri n c a Giao duc hoc
5
Giao duc v i t cach la môt hiên t ng xa hôi xuât hiên cung v i s xuât hiên cua xa hôi loai
ng i. Giao duc hoc v i t cach la môt khoa hoc vê giao duc con ng i lai đ c hinh thanh muôn
h n nhiêu . Nh ng công trinh nghiên c u cho thây Giáo d c h c ra đ i khi giao duc đong môt vai tro
ro rêt trong cuôc sông xa hôi va xa hôi co nhu câu tông kêt nh ng kinh nghiêm giao duc, đăc biêt la
nhu câu xây d ng nh ng c quan chuyên biêt phu trach viêc chuân bi môt cach co kê hoach cho thê
hê tre đi vao cuôc sông. Điêu nay đa đ c ch ng minh trong lich s phat triên cua Giáo d c h c: '
- Th c tiên tô ch c va tiên hanh quá trình giáo d c đa lam nay sinh nh ng kinh nghiêm giao
duc. Nh ng kinh nghiêm giao duc (đăc biêt trong linh v c giáo d c đao đ c, lao đông, thâm my va
giao duc gia đinh) đa đ c ghi lai trong kho tang văn hóa dân gian: ca dao, tuc ng , truy n thuy t,
truyên kê…
- T th i ky cô đai, nh ng kinh nghiêm giao duc đa băt đâu đ c tông kêt, song d i dang
nh ng t tu ng giao duc. Nh ng t t ng giao duc nay đ c hinh thanh v i nh ng t t ng triêt
hoc va đ c trinh bay trong nh ng hê thông triêt hoc cua Xôcrat (469 – 399 TCN), Đêmôcrit (460 –
370 TCN), Aristôt (384 – 322 TCN), Không t (551 – 479 TCN) v.v… '
cách là m t ho t đ ng giáo d c. H at đ ng giáo d c (HĐGD) – đôi t ng nghiên c u cua Giáo
d c h c đ c hiêu v i ham nghia rông, bao gôm toan bô cac tac đông giao duc đ c đinh h ng
theo muc đich xac đinh, đ c tô ch c môt cach h p ly, khoa hoc nhăm hinh thanh va phat triên nhân
cach con ng i.
Giáo d c v i t cách là m t h at đ ng xã h i nên no co nh ng đăc tr ng chung nh : tinh
đinh h ng, đô lâu vê th i gian, la môt dang vân đông va phat triên liên tuc, kê tiêp cua cac trang
thai, vân đông do tac đông cua nh ng điêu kiên bên trong va bên ngoai, tuân theo nh ng qui luât
7
khach quan vôn co cua no và biêu hiên thông qua hoat đông cua con ng i…Tuy nhiên h at đ ng
giáo d c có n h ng đăc tr ng chu yêu, riêng bi t:
- HĐGD là môt h at đ ng có m c đích, có t ch c, co kê hoach h p lý, khoa h c h ng vao
viêc hình thành và phát tri n toàn di n nhân cách con ng i theo nh ng muc đich va điêu kiên do xa
hôi qui đinh nh ng giai đoan lich s nhât đinh. '
- HĐGD luôn co s t ng tác va phôi h p chăt che, th ng nh t gi a hoat đông cua nha giao
duc (ng i day) va h at đ ng c a ng i đ c giao duc (ng i hoc) , trong đo nha giao duc gi vai
tro chu đao va ng i đ c giao duc la chu thê hoat đông đôc lâp sang tao. M i quan h gi a nhà giáo
d c và ng i đ c giáo d c trong HĐGD là m t m i quan h xã h i đ c bi t – quan h giáo d c. (
- HĐGD la môt dang vân đông va phat triên liên tuc cua cac hiên t ng, cac tinh huông day hoc
va giao duc, các loai hinh hoat đông, giao l u c a ng i đ c giao duc… đ c nhà giáo d c t
ch c, h ng d n th c hi n theo nh ng qui trình nh t đ nh. ) $
- HĐGD (theo nghia rông) hay h at đ ng s ph m bao g m h at đ ng d y h c và h at đ ng
giáo d c (theo nghia hep). Cac h at đ ng nay phan anh nh ng qui luât chung cua h at đ ng giáo d c
tông thê, nh ng chung cung phan anh cac qui luât đăc thu riêng cua t ng h at đ ng c th .
- HĐGD co môi quan hê chăt che v i cac h at đ ng xa hôi khac…
HĐGD tông thê la môt hê thông l n (vĩ mô) bao gôm nh ng hê thông nho (vi mô) la nh ng
h at đ ng giao duc b ph n " : h at đ ng d y h c và h at đ ng giáo d c (theo nghĩa h p). Nh ng *
h at đ ng bô phân nay thông nhât v i nhau, co môi quan hê mât thiêt, hô tr nhau va co thê thâm
nhâp vao nhau, nh ng chung không phai đông nhât ma co tinh đôc lâp t ng đôi cua no. H at đ ng
d y h c v i ch c năng trôi la trau dôi hoc vân, truyên thu va linh hôi hê thông tri th c khoa hoc, k
năng, k x o nhân th c va th c hanh cho ng i h c. H at đ ng giáo d c (theo nghia hep) v i ch c
- N i dung giáo d c
N i dung giáo d c là hê thông nh ng kinh nghiêm xã h i đ c chon loc trong kho tang kinh
nghiêm cua nhân loai, tao nên nôi dung hoat đông thông nhât cho nha giao duc va ng i đ c giao
duc nhăm đat đ c m c đích giáo d c đa đinh.
- Ph ng pháp, ph ng ti n, hình th c t ch c giáo d c
Ph ng pháp, ph ng ti n, hình t c t ch c giáo d c là cach th c, ph ng tiên, hinh th c
hoat đông cua nha giao duc va ng i đ c giao duc nhăm th c hi n nh ng nhiêm vu giao duc va đat
t i m c đích giáo d c đa đinh.
- Kêt qua giao duc
K t qu giáo d c la k t qu t ng h p c a toàn b h at đ ng giáo d c nh ng th hi n t p !
trung nh t m c đô phat triên nhân cach cua ng i đ c giao duc sau môi h at đ ng giáo d c nhât
đinh
- Tham gia vao h at đ ng giáo d c con co nh ng điêu kiên giao duc bên ngoai (môi tr ng
KT – XH va KH – CN…), nh ng điêu kiên bên trong# (môi tr ng s pham).
Nh ng nhân tô cua HĐGD co môi quan hê thông nhât, tac đông bi n ch ng v i nhau đông
th i nh ng nhân tô nay con co môi quan hê mât thiêt, bi n ch ng v i môi tr ng bên ngoài và môi
tr ng bên trong. Khi m t nhân t thay đ i s kéo theo s thay đ i c a các nhân t khác. %
S đô vê câu truc thành t HĐGD:
9
Môi
tr ng
KT-XH
M c đích,
Nhi m v giáo
KQGD
Môi
tr ng
KH -
CN
N i dung giáo
h c là “kim ch nam” đ nh h ng, d n d t nhà nghiên c u trên con đ ng tìm tòi, sáng t o. Trong # $ )
nghiên c u Giáo d c h c có nh ng quan đi m ph ng pháp lu n sau đây: !
- Quan đi m h th ng - c u trúc
Quan đi m này đòi h i trong quá trình nghiên c u ph i xem xet đ i t ng môt cach toan 3
diên, nhi u m t, nhi u chi u, nhi u m i quan h khác nhau và trong tr ng thái v n đ ng, phát ( !
tri n c a chúng, t đó tìm ra b n ch t và qui lu t v n đ ng c a đ i t ng nghiên c u. ! !
- Quan đi m l ch s - lôgic
Quan đi m này đòi h i trong quá trình nghiên c u c n tìm hi u, phát hi n ngu n g c n y 3 &
sinh, phát tri n c a đ i t ng trong nh ng th i gian và không gian c th v i nh ng đi u ki n,
hoàn c nh c th , t đó phát hi n b n ch t, ch t l ng m i và quy lu t phát tri n t t y u c a đ i !
t ng nghiên c u.
- Quan đi m th c ti n '
Quan đi m này đòi h i trong quá trình nghiên c u ph i xu t phát t th c ti n giáo d c, do 3 /
yêu c u c a th c ti n giáo d c đ ra. Đ i t ng nghiên c u c a Giáo d c h c ph i là m t trong& /
nh ng v n đ c p thi t c a th c ti n khách quan mà khi gi i quy t v n đ đó thì góp ph n nâng / &
cao ch t l ng giáo d c.
3.2. Cac ph ng pháp nghiên c u Giáo d c h c
3.2.1. Nhom ph ng pháp nghiên c u ly lu n
Đây là nhóm ph ng pháp nh n th c khoa h c giáo d c b ng con đ ng suy lu n d a trên ! , !
các tài li u lý thuy t đã đ c thu th p t các ngu n khác nhau nh sách báo, t p chí, tài li u tham !
kh o, văn b n, ngh quy t, công trình nghiên c u c a ng i khác v.v…Các tài li u đ c phân tích, $
t ng h p, phân l ai, h th ng hóa đ t o thành nh ng tri th c, lý thuy t giáo d c m i làm c s
khoa h c cho v n đ nghiên c u.
3.2.2. Nhom ph ng pháp nghiên c u th c tiên
Đây là các ph ng pháp xem xet, phân tich đôi t ng khoa hoc môt cach tr c tiêp trong th c
tiên.
a. Ph ng pháp quan sat s ph m
:
- Quan sát s ph m là ph ng pháp thu thâp thông tin vê đôi t ng nghiên c u băng cach tri
giác co chu đinh đôi t ng va cac yêu tô liên quan đên đôi t ng. Quan sát v i t cách là ph ng
- Câu hoi “ đong ” la nh ng câu hoi co kem theo ph ng an tra l i. Ng i đ c tr ng câu y
kiên co thê l a chon môt s ph ng an phu h p v i nhân th c cua minh.
- Câu hoi “m ” la nhung câu hoi không co săn ph ng an tra l i va ng i đ c tr ng câu y
kiên t tra l i theo yêu c u c a ng i h i. & 3
Điêu tra b ng ankét co thê , phân loai nh sau:
- Điêu tra thăm do (câu hoi rông va nông) nhăm thu nhâp tai liêu m c s bô vê đôi t ng.
- Điêu tra sâu (câu hoi hep va đi sâu) nhăm khai thac sâu săc môt vai khia canh nao đo cua đôi
t ng nghiên c u.
- Điêu tra bô sung nhăm thu nhâp tai liêu bô sung cho cac ph ng phap khac.
Nh ng yêu c u c a ph ng pháp đi u tra b ng ankét: & ,
- Xác đ nh rõ m c đích và n i dung đi u tra$
- Xây d ng h th ng câu h i rõ ràng, chính xác, đ m b o cho m i ng i hi u d dàng và 3 /
nh nhau, có nhi u lo i câu h i có th b sung và ki m tra l n nhau. 3 )
- H ng d n tr l i rõ ràng )
- Phai điêu tra nhiêu lân va đam bao sô l ng ng i đ c hoi đu l n.
- Sau khi thu th p thông tin ph i x lý thông tin chính xác, khách quan.! '
c. Ph ng pháp tông kêt kinh nghiêm
Ph ng pháp t ng k t kinh nghi m là ph ng pháp phân tích, đánh giá, khái quát hóa và h
th ng hóa nh ng kinh nghiêm trong th c tiên giao duc nhăm rut ra nh ng nh ng bai hoc bô ich, gop
phân nâng cao hiêu qua giao duc.
;
Tiêu chuân l a chon kinh nghiêm giáo d c:
- Kinh nghiêm phai m i
- Kinh nghiêm co chât l ng va hiêu qua giao duc cao
- Phu h p v i nh ng thanh t u khoa hoc giao duc tiên tiên
- Co tinh ôn đinh
- Co kha năng ng dung đ c
Cac b c tông kêt kinh nghiêm:
- Chon điên hinh (phat hiên, xac đinh đung đôi t ng nghiên c u)
- Mô ta lai s kiên môt cach khach quan d a trên nhiêu ph ng phap khac nhau nh : quan sat,
- Tim hiêu đây đu cac măt khac cua ng i tao ra san phâm.
g. Ph ng pháp lây y kiên chuyên gia
La ph ng pháp thu thâp thông tin khoa hoc, nhân xet đanh gia môt san phâm khoa hoc băng
cach s dung tri tuê môt đôi ngu chuyên gia co trinh đô cao vê linh v c nghiên c u. '
Tiên hanh l y ý ki n chuyên gia băng cach: tr c tiêp phong vân xin y kiên; Thông qua th t ;
Thông qua hôi thao, tranh luân, đanh gia, nghiêm thu công trinh khoa hoc…
Yêu câu:
- Chon đung chuyên gia co trinh đô chuyên môn cao vê linh v c đang nghiên c u, co phâm
chât trung th c trong khoa hoc.
- Xây d ng hê thông cac chuân đanh gia, cac tieu chi cu thê, dê hiêu, t ng minh đê nhân xet,
đanh gia theo cac chuân ây.
- Han chê thâp nhât anh h ng qua lai cua cac chuyên gia vê y kiên, quan điêm…
3.2.3. Nhom ph ng pháp toan hoc
S dung cac ly thuyêt Toan hoc, cac ph ng pháp lôgic Toan hoc đê xây d ng cac ly thuyêt'
giao duc hoăc đê xac đinh thông sô liên quan t i đôi t ng nghiên c u cua môt đê tai nhăm tim ra qui
luât vân đông cua đôi t ng.
S d ng Toan thông kê đê x ly cac tai liêu thu thâp t cac ph ng phap khac nhau.' '
III. CAC KHÁI NI M C BAN CUA GIÁO D C H C
1. Giao duc
1.1. Giao duc (theo nghia rông)
Giao duc (theo nghia rông) la ho t đ ng giáo d c t ng th hinh thanh va phat triên nhân
cach đ c tô ch c môt cach co muc đich, co kê hoach nhăm phat triên tôi đa nh ng tiêm năng (s c #
manh thê chât va tinh thân) cua con ng i. Nh vây, giao duc la môt bô phân cua quá trình xã h i hinh
thanh ca nhân con ng i, bao gôm nh ng nhân tô tac đông co muc đich, co tô ch c cua xa hôi, do
nh ng ng i co kinh nghiêm, co chuyên môn goi la nha giao duc, nha s pham đam nhân. N i tô
ch c ho t đ ng giáo d c môt cach co hê thông co kê hoach chăt che nhât la nha tr ng. V i nghia
rông nh trên, giao duc la môt ho t đ ng tông thê bao gôm giáo d c trí tu , giáo d c đ o đ c, giáo
d c th ch t, giáo d c th m m , giao duc lao đông do nhà tr ng ph trách tr c xã h i. 2
1.2. Giao duc (nghia hep )
hoa môt hoat đông nao đo va song song v i quá trình đo la viêc kim ham nh ng c muôn không
h p ly. T giao duc la nh ng biêu hiên co y th c cua s t phat triên, cua s t vân đông ca nhân, la
gia tôc cua s phat triên ca nhân, no thuc đây s hinh thanh nh ng phâm chât quan trong va cân thiêt
nhât đôi v i ca nhân.
6. Giao duc h ng nghiêp
+
Giáo d c h ng nghi p là m t h th ng bi n pháp tác đ ng c a gia đình, nhà tr ng, xã
h i, trong đó nhà tr ng đóng vai trò ch đ o nh m giáo d c h c sinh trong vi c ch n ngh , giúp ,
h c sinh t quy t đ nh ngh nghi p t ng lai trên c s phân tích khoa h c v năng l c, h ng thú $
c a b n thân và nhu c u nhân l c c a các ngành s n xu t trong xã h i. M c tiêu chung c a giáo &
d c h ng nghi p nh m phát tri n và b i d ng ph m ch t nhân cách ngh nhi p; giúp h c sinh , 0 2
hi u mình, hi u yêu c u c a ngh ; đ nh h ng cho h c sinh đi vào nh ng lĩnh v c mà xã h i có & $
yêu c u. Nhi m v c a giáo d c h ng nghi p bao g m đ nh h ng ngh , t v n ngh và tuy n& $
ch n ngh .
7. Giao duc công đông
Theo UNESCO thì giáo d c c ng đ ng đ c xem nh là m t t t ng, m t cách làm m i
m nh m xây d ng m i quan h b n v ng, g n bó gi a giáo d c v i các quá trình xã h i, v i đ i< ,
s ng và l i ích c a c ng đ ng. Đó là cách th c t t và có hi u qu nh m t o ra nh ng đi u ki n, ,
c h i đ th c hi n s công b ng xã h i, t o l p n n t ng cho s phát tri n và s n đ nh c a xã , ! $
h i. Giáo d c c ng đ ng đ c hi u là giáo d c cho t t c m i ng i, là áp d ng cho m i ng i
trong xã h i. Nói m t cách c th h n giáo d c c ng đ ng là quá trình bi n đ i các lo i tr ng
h c thành các trung tâm giáo d c và câu l c b văn hóa cho m i l a tu i. N u th c hi n thành
công đ ng l i giáo d c c ng đ ng, xã h i s là m t tr ng h c kh ng l , trong đó giáo d c tr %
thành m t đ ng l c phát tri n tr c ti p và quan tr ng nh t c a toàn xã h i.
8. Giao duc th ng xuyên
Giáo d c th ng xuyên đ c hi u là m t h th ng giáo d c nh m m c đích t o c h i ,
giáo d c liên t c, th ng xuyên, tho mãn nhu c u h c t p su t đ i c a m i thành viên trong xã & !
h i, giúp h thích ng v i s ti n b nhanh chóng v khoa h c - k thu t, tham gia tích c c vào !
quá trình phát tri n kinh t - xã h i c a đ t n c.
9. Công nghê giao duc
- Giáo d c h c ph thông
- Giáo d c h c ngh nghi p
- Giáo d c h c đ i h c
- Giáo d c h c quân s
- Xa hôi hoc giao duc
- Kinh tê hoc giao duc…
2. Môi quan hê cua Giáo d c h c v i cac khoa hoc khac
2.1. Triêt hoc : La khoa hoc vê cac qui luât chung nhât cua s phat triên t nhiên, xa hôi va t
duy con ng i, la nên tang cho s phat triên Giao duc hoc. Triêt hoc cung câp cac quan điêm ph ng
phap luân va cac qui luât cho viêc nghiên c u s vân đông va phat triên cua giao duc.
2.2. Xa hôi hoc : Nghiên c u anh h ng cua môi tr ng xa hôi đôi v i con ng i va quan hê
con ng i, vach ra nh ng đăc điêm phat triên kinh tê- văn hoa, xa hôi va anh h ng cua chung đên
s hinh thanh nhân cach con ng i. T đo giup Giáo d c h c giai quyêt nh ng vân đê vê muc đich,
nôi dung giao duc.
2.3. Sinh ly hoc thân kinh : Muôn nghiên c u vê s phat triên cua con ng i, Giáo d c h c
phai d a vao cac phat hiên, cac kiên th c cua sinh ly hoc thân kinh nh : s phat triên cua hê thông
thân kinh, cac đăc điêm cua hê thân kinh…
2.4. Tâm ly hoc l a tuôi, Tâm lý h c s pham, Tâm lý h c xa hô i co vai tro rât quan trong
đôi v i viêc nghiên c u va phat triên cua Giáo d c h c.
2.5. Ly thuyêt thông tin, điêu khiên hoc, tin hoc ngay cang đ c nghiên c u va ng dung
rông rai trong Giáo d c h c.
V. ĐINH H NG NGHIÊN C U VA PHAT TRIÊN GIAO DUC HOC TRONG %
GIAI ĐOAN HIÊN NAY
1. S phát tri n nh vũ bão c a cu c cách m ng khoa h c – công ngh , s hình thành n n
kinh t tri th c, xã h i thông tin và xu th toàn c u hóa… đã tác đ ng m nh m đ n t t c các lĩnh & %
v c c a đ i s ng xã h i, trong đó có giáo d c. Xu th phát tri n giáo d c th gi i đã đ c
UNESCO khái quát thành 21 đi m v i các t t ng ch y u:
- Giáo d c th ng xuyên ph i là đi m ch đ o c a m i chính sách giáo d c; giáo d c su t
đ i, giáo d c b ng m i cách, giáo d c cho m i ng i, xây d ng m t xã h i h c t p. Giáo d c , !
ph i làm cho m i ng i tr thành ng i d y và ng i ki n t o nên s ti n b văn hóa c a b n "
- Nghiên c u các v n đ v đ i m i m c tiêu, n i dung, ph ng pháp d y h c – giáo d c
đáp ng v i s phát tri n th c ti n /
- Nghiên c u ng d ng các thành t u c a khoa h c – công ngh vào quá trình d y h c –
giáo d c nh m nâng cao chát l ng giáo d c… ,
Tóm l i, t t c các v n đ trong Giáo d c h c đ u c n ph i đ c nghiên c u, phát tri n và &
hoàn thi n theo h ng nâng cao tính khoa h c, tính th c ti n, làm cho Giáo d c h c góp ph n thúc / &
đ y m nh m n n giáo d c qu c dân đáp ng v i đòi h i c a s phát tri n kinh t - xã h i.2 % 3
5
H NG D N H C T P % & ' CH NG 1
1. Gi i thích giáo d c là m t hi n t ng xã h i đ c bi t !
2. Phân tích các tính ch t và ch c năng xã h i c b n c a giáo d c. T đó nêu lên vai trò c a
giáo d c đ i v i s phát tri n xã h i hi n đ i.
3. Gi i thích đ i t ng nghiên c u c a Giáo d c h c
4. Phân biêt cac khai niêm c ban cua Giáo d c h c: Giao duc (nghĩa r ng) - Day hoc – Giáo
d c (nghĩa h p) và m i quan h c a chúng. )
5. Phác th o các ph ng pháp nghiên c u Giáo d c h c đ ti n hành m t đ tài nghiên c u
khoa h c giáo d c c th .
6. Trình bày các đ nh h ng nghiên c u và phát tri n Giáo d c h c trong giai đo n hi n nay.
7
Ch ng 2
VAI TRÒ C A GIÁO D C Đ I V I S HÌNH THÀNH" # % (
VÀ PHÁT TRI N NHÂN CÁCH)
I. KHÁI NI M V NHÂN CÁCH VÀ S PHÁT TRI N NHÂN CÁCH * ( )
1. Khái ni m v nhân cách + ,
Theo Tâm lý h c, nhân cách là t h p các thái đ , thu c tính riêng trong quan h hành đ ng
c a t ng ng i v i th gi i t nhiên, th gi i đ v t do con ng i sáng t o ra, v i xã h i và v i !
b n thân. (Ph m Minh H c – M t s v n đ giáo d c và khoa h c giáo d c - 1986). Nhân cách là
b m t tâm lý - đ o đ c c a m i ng i, đó là toàn b nh ng đ c đi m, ph m ch t tâm lý qui đ nh ( " ( 2 $
giá tr xã h i và hành vi xã h i c a ng i đó.$
Nhân cách c a con ng i đ c phân tích trên ba bình di n khác nhau và đ c đánh giá ba
+ Các giá tr t t ng: lý t ng, ni m tin…$
+ Các giá tr đ o đ c: l ng tâm, trách nhi m, lòng nhân ái, lòng trung th c …$
+ Các giá tr nhân văn: h c v n, ngh nghi p, tình yêu, th i trang, tài năng…$
Nh chúng ta bi t, giá tr là t t c nh ng gì có ý nghĩa đ i v i xã h i, t p th và cá nhân, $ !
ph n ánh nh ng m i quan h ch th – khách th , đ c đánh giá xu t phát t nh ng đi u ki n xã
h i – l ch s c th và ph thu c vào trình đ phát tri n c a nhân cách. Khi đã đ c nh n th c, $ ' !
đánh giá và ch n l a, giá tr tr thành m t trong nh ng đ ng l c thúc đ y con ng i đi theo m t xu $ 2
h ng nh t đ nh. Trong th c t , đ nh h ng giá tr ph n ánh nhu c u, nguy n v ng c a con $ $ $ &
ng i, ph n ánh cái mà h yêu thích và cho là quý giá. Đ nh h ng giá tr ch đ o ho t đ ng c a $ $ #
8
con ng i, nó có ý nghĩa r t quan tr ng, bi t đ c đ nh h ng giá tr c a con ng i thì bi t đ c $ $
thái đ , hành vi c a h . N m đ c đ nh h ng giá tr , con ng i s d dàng h n trong vi c đ i $ $ % /
nhân x th và t ch c, đi u khi n ho t đ ng c ng đ ng. Đ nh h ng giá tr đ c hình thành và' $ $
c ng c b i năng l c, nh n th c, kinh nghi m s ng c a t ng cá nhân. Quá trình hình thành đ nh ! $
h ng giá tr r t ph c t p, g n li n v i vi c gi i quy t các mâu thu n nh mâu thu n gi a các $ ) )
đ ng c khác nhau, mâu thu n gi a ý th c nghĩa v và lòng ham mu n, mâu thu n gi a kích thích ) )
th c d ng v i hành vi đ o đ c
2. Khái ni m v s phát tri n nhân cách+ ,
Con ng i khi m i sinh ra ch a có nhân cách. Nhân cách ch hình thành và phát tri n trong #
qúa trình con ng i s ng, ho t đ ng và giao l u trong đ i s ng xã h i. S phát tri n nhân cách là
qúa trình tăng tr ng, tích lũy, hoàn thi n v th ch t, tâm lý và xã h i c a cá nhân.
- S phát tri n v m t th ch t: bi u hi n nh ng bi n đ i v chi u cao, tr ng l ng, c (
b p, s hoàn thi n các giác quan và s ph i h p v n d ng c th . !
- S phát tri n v m t tâm lý: th hi n nh ng bi n đ i c a các qúa trình nh n th c, tình ( !
c m, ý chí… và s hình thành nh ng thu c tính tâm lý m i c a cá nhân.
- S phát tri n v m t xã h i: th hi n nh ng bi n đ i trong thái đ c x v i ng i ( '
xung quanh, s tham gia tích c c vào các quan h và ho t đ ng xã h i.
Qúa trình hình thành và phát tri n nhân cách ch u tác đ ng c a nhi u y u t nh b m sinh - $ 2
di truy n, môi tr ng, giáo d c và ho t đ ng cá nhân.
II. VAI TRÒ C A DI TRUY N, MÔI TR NG VÀ H AT Đ NG CÁ NHÂN" * -
Môi tr ng là h th ng các hoàn c nh bên ngoài, các đi u ki n t nhiên và xã h i c n thi t cho &
ho t đ ng s ng và phát tri n c a cá nhân. Môi tr ng g m hai lo i: môi tr ng t nhiên và môi
tr ng xã h i.
- Vai trò c a môi tr ng t nhiên
Nh ng đ c đi m v đ a hình, th i ti t, khí h u t o đi u ki n rèn luy n hình thành nh ng ( $ !
ph m ch t nhân cách c a cá nhân. Thông th ng tính cách c a con ng i liên quan đ n đ c đi m2 (
đ a lý c a khu v c sinh s ng. Tuy nhiên môi tr ng t nhiên không nh h ng tr c ti p hay có ý$
nghĩa quy t đ nh mà ch có nh h ng gián ti p đ n s hình thành và phát tri n nhân cách. Môi $ #
tr ng t nhiên nh h ng đ n s phát tri n nhân cách nh ng không m nh m và quan tr ng %
b ng nh h ng c a môi tr ng xã h i. ,
- Vai trò c a môi tr ng xã h i
Môi tr ng xã h i g m có: môi tr ng xã h i l n và môi tr ng xã h i nh . 3
Môi tr ng xã h i có nh h ng quan tr ng đ i v i s hình thnh và phát tri n nhân cách.
Tr c h t s hình thành và phát tri n nhân cách ch có th th c hi n trong m t môi tr ng xã h i, #
cá nhân không s ng trong môi tr ng xã h i s không hình thành phát tri n nhân cách ng i. Đi u %
đó đ c ch ng minh qua nh ng tr ng h p tr em b l u l c trong r ng tuy đ c thú v t nuôi < $ !
d ng nh ng ch có th s ng theo ki u đ ng v t ch không th phát tri n nhân cách cho dù sau0 # !
đó đã đ c con ng i đ a v nuôi d y trong môi tr ng xã h i. M t khác, môi tr ng xã h i qui (
đ nh m c đích, n i dung và chi u h ng c a s phát tri n nhân cách, nó giúp con ng i hình thành$
nhân cách nh giao ti p và ho t đ ng xã h i.
* C ch tác đ ng c a môi tr ng xã h i đ n cá nhân:
- Môi tr ng xã h i l n không tác đ ng tr c ti p đ n cá nhân mà tác đ ng gián ti p thông
qua môi tr ng xã h i nh . Môi tr ng xã h i l n th ng khó thay đ i nh ng n u nó thay đ i s 3 %
kéo theo s thay đ i tính ch t và các m i quan h c a môi tr ng xã h i nh . 3
- Môi tr ng xã h i nh nh h ng tr c ti p và tác đ ng th ng xuyên, m nh m đ n s 3 %
hình thành và phát tri n nhân cách. M i cá nhân tham gia cùng lúc vào nhi u môi tr ng nh . Tính " 3
ch t c a các môi tr ng nh này chi ph i rõ r t đ n cá nhân. Tuy nhiên môi tr ng xã h i nh có 3 3
th b bi n đ i d dàng b i s thay đ i c a môi tr ng xã h i l n và b i ho t đ ng c a các thành $ /
viên.
- Tác đ ng c a môi tr ng xã h i không hoàn toàn tr c ti p chi ph i đ n cá nhân mà ph i
Nh v y, môi tr ng không đóng vai trò quy t đ nh đ i v i s phát tri n nhân cách, m c ! $
đ nh h ng c a môi tr ng tùy thu c vào l p tr ng, quan đi m, thái đ , xu h ng, năng l c !
c a cá nhân. Trong công tác giáo d c, đi u quan tr ng là giúp cá nhân hình thành kh năng t giáo
d c theo h th ng đ nh h ng giá tr phù h p v i các chu n m c xã h i, đ h bi t ch n l a h c $ $ 2
h i nh ng đi u tích c c lành m nh và bi t lo i b tránh xa nh ng đi u x u xa tiêu c c trong môi3 3
tr ng s ng.
3. Vai trò c a h at đ ng cá nhân đ i v i s phát tri n nhân cách .
* Ho t đ ng cá nhân
Ho t đ ng là m i quan h tác đ ng qua l i gi a con ng i (ch th ) và th gi i (khách
th ) đ t o ra s n ph m c v phía th gi i, c v phía con ng i. Cu c s ng c a con ng i là 2
m t chu i ho t đ ng, b i l ho t đ ng là ph ng th c t n t i c a con ng i, là nhân t quy t " %
đ nh tr c ti p s hình thành và phát tri n nhân cách. Ho t đ ng giúp cá nhân tr i nghi m và thu$
th p v n s ng đ tr ng thành, phát tri n; ho t đ ng giúp con ng i thích nghi đ c v i hoàn!
c nh và t kh ng đ nh nhân cách c a mình. Thông qua hai quá trình ch th hóa và khách th hoá, - $
nhân cách con ng i b c l và hình thành. Thông qua ho t đ ng, con ng i d n d n hoàn ch nh & & #
b n thân, hình thành nh ng nét nhân cách thích h p v i yêu c u c a ho t đ ng và c a xã h i. Quá &
trình phát tri n nhân cách c a tr em th ng di n ra trong các ho t đ ng c b n nh sau: ho t < /
đ ng giao ti p, ho t đ ng vui ch i, ho t đ ng h c t p, h at đ ng lao đ ng và ho t đ ng xã h i. !
Nh ng ho t đ ng c b n này cũng là nh ng d ng ho t đ ng ch đ o c a t ng th i kỳ l a tu i,
chi ph i m nh m đ n s phát tri n nhân cách l a tu i đó. %
* Giao ti p là m t d ng ho t đ ng
Giao ti p là s tác đ ng qua l i gi a ng i v i ng i trong xã h i nh m th a mãn nhu c u , 3 &
v ng i khác. Giao ti p là nhu c u không th thi u c a s phát tri n nhân cách. Quá trình giao &
ti p giúp cá nhân gia nh p vào các quan h xã h i, lĩnh h i n n văn hóa xã h i, chu n m c xã h i, ! 2
t đó t o nên b n ch t con ng i, làm cho nhân cách phát tri n. Tr em khi m i sinh ra đã có nhu <
c u giao ti p v i ng i l n (ng i m ), càng l n lên nhu c u giao ti p càng phát tri n và m r ng& * &
d n. Nh s giao ti p này tr m i có th t n t i và phát tri n tâm lý n đ nh. Nh ng tr m côi& < $ <
đ c các t ch c xã h i nuôi d ng th ng phát tri n tâm lý ch m ch p do m 0 ! c đ giao ti p c a
tr v i ng i l n ít h n so v i nh ng tr em đ c nuôi d ng trong gia đình bình th ng. Đ i< < 0
v i tr em các quan h giao ti p v i b n bè và ng i l n g n gũi có uy tín nh cha m , th y cô < & * &
- Xác đ nh m c đích giáo d c cho c h th ng, cho t ng b c h c, c p h c, tr ng h c và$ !
t ng ho t đ ng giáo d c c th
- Xây d ng n i dung, ch ng trình, k ho ch d y h c và giáo d c, l a ch n ph ng pháp,
ph ng ti n và hình th c giáo d c đáp ng m c đích giáo d c, phù h p v i n i dung và đ i
t ng, đi u ki n giáo d c c th .
- T ch c các ho t đ ng, giao l u
- Đánh giá, đi u ch nh n i dung, ph ng pháp, hình th c gíao d c #
S đ nh h ng c a giáo d c không ch thích ng v i nh ng yêu c u c a xã h i hi n t i mà $ # &
còn ph i thích h p v i yêu c u phát tri n c a t ng lai đ thúc đ y s ti n b c a xã h i. Vì v y, & 2 !
giáo d c ph i đi tr c, đón đ u s phát tri n. Mu n đi tr c, đón đ u s phát tri n, giáo d c căn & &
c trên nh ng d báo v gia t c phát tri n c a xã h i, thi t k nên mô hình nhân cách c a con
ng i th i đ i v i h th ng đ nh h ng giá tr t ng ng. $ $
1.2. Giáo d c can thi p, đi u ch nh các y u t khác nh m t o s thu n l i cho quá
trình phát tri n nhân cách
Các y u t b m sinh - di truy n, môi tr ng và ho t đ ng các nhân đ u có nh h ng đ n 2
s phát tri n nhân cách các m c đ khác nhau, tuy nhiên y u t giáo d c l i có th tác đ ng đ n
các y u t này đ t o đi u ki n thu n l i h n cho s phát tri n nhân cách. !
* Đ i v i di truy n
- Giáo d c t o đi u ki n thu n l i đ nh ng m m m ng c a con ng i có trong ch ng ! &
trình gène đ c phát tri n. Ch ng h n, tr đ c di truy n c u t o c t s ng, bàn tay và thanh qu n - <
… nh ng n u không đ c giáo d c thì tr khó có th đi th ng đ ng b ng hai chân, bi t s d ng < - , '
công c hay phát tri n ngôn ng …
- Giáo d c rèn luy n, thúc đ y s hoàn thi n c a các giác quan và v n đ ng c th . 2 !
- Giáo d c phát hi n nh ng t ch t c a cá nhân và t o đi u ki n đ phát huy năng khi u
thành năng l c c th .
- Giáo d c tìm cách kh c ph c nh ng khi m khuy t c th đ h n ch nh ng khó khăn
c a ng i khuy t t t trong s phát tri n nhân cách (ph c h i ch c năng ho c h ng d n s d ng ! ( ) '
công c h tr ). Ngoài ra giáo d c còn góp ph n tăng c ng nh n th c trong xã h i v trách " & !
+
nhi m c a c ng đ ng đ i v i ng i khuy t t t và t ch c cho toàn xã h i chia s , h tr ng i ! < "
Nh v y thông qua các tác đ ng đón đ u s phát tri n, giáo d c không ch thúc đ y s phát ! & # 2
tri n nhân cách cá nhân mà còn thúc đ y s phát tri n c a xã h i. Tuy nhiên giáo d c không ph i là 2
v n năng, không th m t mình quy t đ nh toàn b ti n trình phát tri n nhân cách. Giáo d c ch là $ #
m t trong nh ng y u t nh h ng quan tr ng đ n s phát tri n nhân cách thông qua nh ng tác
đ ng có tính ch đ o. Vì v y, đ giáo d c th c s đóng vai trò ch đ o đ i v i s hình thành và !
phát tri n nhân cách c n có các đi u ki n sau: &
- Công tác d báo v xu h ng phát tri n c a xã h i ph i đ a ra nh ng đ nh h ng đúng $
đ n đ giáo d c th c hi n t t ch c năng đón đ u s phát tri n. &
- Các y u t trong qúa trình giáo d c ph i th ng nh t v i nhau, nhà giáo d c ph i gi vai
trò ch đ o, ng i đ c giáo d c ph i th hi n vai trò ch đ ng.
- Ph i có s k t h p ch t ch ba l c l ng giáo d c: gia đình, nhà tr ng và xã h i, trong ( %
đó nhà tr ng đóng vai trò ch đ o. Nh ng y u kém c a giáo d c th ng có nguyên nhân t s
thi u ph i h p đ ng b gi a ba l c l ng giáo d c này.
- Nhà giáo d c ph i n m v ng đ c đi m tâm sinh lý c a ng i đ c giáo d c. (
- Nhà giáo d c ph i có ph m ch t và năng l c đ làm t t công tác giáo d c 2
IV. GIÁO D C VÀ CÁC GIAI ĐO N PHÁT TRI N NHÂN CÁCH THEO )
L A TU I 0
Các nhà nghiên c u đã ch ra r ng s hình thành và phát tri n nhân cách c a con ng i di n # , /
ra có tính quy lu t theo t ng l a tu i. M i giai đo n phát tri n đ u có nh ng đ c đi m riêng, đ c! " ( (
bi t là đ u có nh ng b c nh y v t v ch t và t o ti n đ cho s phát tri n các giai đo n ti p
theo. Giáo d c bao gi cũng h ng vào con ng i c th v i nh ng đ c đi m tâm lý riêng v l a (
++
tu i, gi i tính và nh ng đ c tr ng đ c đáo trong nhân cách. Do đó, giáo d c ph i xu t phát t (
nh ng đ c đi m tâm sinh lý c a đ i t ng đ đ ra các n i dung, cách th c tác đ ng t ng ng (
và phù h p.
1. Giáo d c và s phát tri n nhân cách tr hài nhi ( 0 – 1 tu i) 1
* S phát tri n nhân cách
Đ a tr khi m i sinh ra ch là m t sinh v t mang m m m ng ng i, nhân cách ch a hình < # ! &
thành. Thông qua s giao l u v i nh ng ng i l n tr c ti p chăm sóc (cha m , ông bà, m nuôi…) * *
tr hành nhi m i h c đ c cách hòa nh p v i cu c s ng xã h i ngoài b ng m . S phát tri n< ! *
* Cách th c giáo d c
- Thông qua vi c ti p xúc v i nh ng ng i thân trong gia đình tr h c đ c các qui t c <
hành vi đ i v i th gi i xung quanh. Ng i l n c n chú ý đ n các bi u hi n c a mình v l i nói, &
hành vi, c ch , thái d đ i v i tr đ giúp tr có m t khuôn m u t t đ p đ noi theo.' # < < ) *
- T o đi u ki n cho tr đ c ti p xúc v i nhi u lo i đ v t khác nhau, h ng d n tr cách < ! ) <
th c s d ng, kích thích tr suy nghĩ, sáng t o ra trò ch i v i các đ v t y. ' < !
- Xây d ng nh ng cách th c ng x thích h p v i các bi n chuy n tâm lý c a tr (s t ý ' <
th c, thái đ b ng b nh…) đ s phát tri n nhân cách c a tr đ c thu n l i. # < !
3. Giáo d c và s phát tri n nhân cách tr m u giáo (3 – 6 tu i) 1 3
* S phát tri n nhân cách
Đây là giai đo n hình thành nhân cách c a tr th hi n khá năng hành đ ng theo đ ng c <
gián ti p. S hình thành nhân cách l thu c nhi u vào khuôn m u hành vi c a ng i l n mà tr em ) <
ti p xúc (cha m , cô giáo , b n bè, ng i xung quanh …). Nh ng d u n ban đ u trên nhân cách * &
c a tr th ng đ c l u gi l i. S phát tri n nhân cách c a tr trong giai đo n này ch đ t m c < < #
+1
đ th p nh ng di n ra v i t c đ cao. Đ c đi m nhân cách tr m u giáo n i b t khuynh h ng / ( < ) !
mu n đ c đ c l p ho t đ ng không có s k m k p c a ng i l n, đ c bi t là s cu n hút tr ! * ( <
vào trong các lo i trò ch i. Thông qua đó tr n m đ c các ph ng th c hành đ ng, đ nh h ng < $
và ý th c đ c các chu n m c trong các m i quan h gi a ng i v i ng i và v i th gi i xung 2
quanh
* N i dung giáo d c
- Hính thành nh ng nét nhân cách t t đ p làm c s cho m t nhân cách hoàn thi n sau này *
thông qua s g ng m u trong nhân cách c a nhà giáo d c. )
- Phát tri n các kh năng tâm lý c a tr nh : trí t ng t ng, kh năng t duy, trí nh , các <
lo i tình c m c p cao… nh nh ng ph ng ti n giúp tr thu nh n các tác đ ng giáo d c. < !
- Ti p t c trang b cho tr nh ng qui t c ng x trong cu c s ng xã h i . $ < '
- Giúp tr hình thành tâm th đi h c tr ng ph thông vào cu i tu i m u giáo.< )
* Cách th c giáo d c
- Thông qua s g ng m u c a các nhà giáo d c nh : cha m , cô giáo … ) *
- T ch c cho tr tham gia các lo i trò ch i b ích, thích h p v i l a tu i : s m vai, h c <
- Xây d ng, h ng d n các nhóm b n bè c a tr đ t o nên nh ng nh h ng tích c c ) <
trên nhân cách.
- T ch c, qu n lý ch t ch các ph ng ti n thông tin đ i chúng. ( %
- Căn c trên nh ng nhu c u c a l a tu i đ t ch c , h ng d n tr tham gia các ho t & ) <
đ ng c n thi t cho s phát tri n nh : h c t p, vui ch i, lao đ ng, ho t đ ng xã h i… & !
5. Giáo d c và s phát tri n nhân cách h c sinh trung h c c s (11 – 15 tu i ) 4
* S phát tri n nhân cách
+4
Copyright: Tài liệu đại học ©