Đại cương về
trao đổi chất

1. Khái niệm chung :
1.1. Định nghĩa về quá trình trao
đổi vật chất
Mọi sinh vật đều tồn tại trong môi
trường bao quanh nó. Từ môi
trường này, có thể sinh vật sẽ thu
nhận các nguyên liệu cần thiết để
sinh trưởng và phát triển, đồng thời
thải ra môi trường những chất cặn
bã không cần thiết cho cơ thể.
Quá trình thu và thải đó gọi là quá
trình trao đổi vật chất giữa cơ thể
sinh vật và ngoại cảnh.
Quá trình trao đổi vật chất diễn ra
không ngừng, từ lúc là một hợp tử
đến lúc chết.
Triết học Macxit đã lấy trao đổi vật
chất làm quan điểm cơ bản để đánh
giá sự sống. Chính vì thế mà ăng-
ghen trong tác phẩm "Phép biện
chứng tự nhiệm đã viết: "Sự sống là
phương thức tồn tại của những thể
protein với đặc điểm chủ yếu là quá

Sự đồng hoá là sự cải biến các chất
đã hấp thu và sự sử dụng các chất
đó để tổng hợp nên các cấu trúc của
tế bào và các nguyên liệu dự trữ.
Ở đây cơ thể sinh vật lấy các chất
protein, lipid, glucid từ môi trường
bên ngoài
(có tính đặc hiệu riêng của từng
loài) qua quá trình tiêu hoá biến
thành các phân tử đơn giản dễ hấp
thu như acid amin, acid béo, các
đường o se (không có tính đặc
hiệu). Các đơn phân tử này sẽ được
hấp thu và đem tới mô bào tổng
hợp thành các chất protein, lipid,
glucid đặc hiệu riêng cho từng cơ
thể.
Quá trình đó diễn ra như sau:

1.1.2. Quá trình dị hoá
(Elimination)
Đó là quá trình phân giải các chất
đã có sẵn hoặc đưa vào từ thức ăn
như protein, lipid, glucid thành
những chất đơn giản dần về cấu
trúc, nghèo dần về dự trữ năng
lượng tự do và cuối cùng thành
những chất phế phẩm, những chất
cặn bã không cần thiết cho cơ thể
và bị thải ra bên ngoài theo con

amin, đường, acid béo.
- Giai đoạn thứ hai (hấp thu): Bước
chuyển hoá trung gian.
- Giai đoạn thứ ba: Tổng hợp và bài
tiết cặn bã.
2. Nội đung của quá trình trao
đổi vật chất
Nội dung của quá trình trao đổi vật
chất là thay cũ đổi mới. Để hiểu
được nội dung này ta xét 2 vấn đề:
Vấn đề tạo hình.
- Vấn đề năng lượng.
2.1. Vấn đề tạo hình
Tạo hình là quá trình tổng hợp nên
các chất có hoạt tính sinh học cao
và các chất để xây dựng mô bào.
Quan trọng nhất là tổng hợp nên hệ
thống protein - enzym. Quá trình
tổng hợp protein qua nhiều giai
đoạn phức tạp và mang tính chất
đặc trưng rõ rệt cho từng sinh vật.
2.2. Vấn đề năng lượng
Tất cả các hoạt động sống của cơ
thể cần năng lượng. Năng lượng
sinh vật có nhiều dạng khác nhau:
- Cơ năng của các hoạt động bắp
thịt.
- Hoá năng của các phản ứng tổng
hợp và phân giải.
- Điện năng của các hoạt động thần

Ngoài ra còn có cách đo gián tiếp
lượng oxy thu vào và lượng CO2
thải ra trong một quãng thời gian.