Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
Luận văn tốt nghiệp
Đề tài: “Trình tự tổ chức công tác kiểm toán”
1
1
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
Mục Lục
Contents
LỜI MỞ ĐẦU
Để đáp ứng nhu cầu đổi mới cơ chế quản lý kinh tế tàI chính nhằm nâng cao chất
lượng quản lý kinh tế trong nền kinh tế quốc dân ,vấn đề kiểm tra kiểm soát chất lượng
làm lành mạnh hoá các thông tin tàI chính trong nền kinh tế quốc dânlà một nhu cầu cấp
thiết. Giúp cho nền kinh tế thị trường có thể đứng vững và có thể phát triển toàn diện về
mọi mặt.Nó đIũu tiết nền kinh tế đI đúng hướng và hạn chế được những khủng hoảng
có thể xảy ra trong nền kinh tế thị trường.chính vì vậy mà kiểm toán ra đời như một sự
tất yếu.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường với nhiều thành phần kinh tế đang phát triển, sự
ra đời của các doanh nghiệp trẻ và đày triển vọng khiến cho sự canh tranh giữa các
doanh nghiệp ngày càng trở nên gay gắt. Các doanh nghiệp cần mở rộng sản xuất kinh
doanh, đầu tư mới máy móc, trang thiết bị hiện đại cho sản xuất…do vậy doanh nghiệp
cần phải huy động vốn từ các nhà đầu tư bên ngoài. Các nhà đầu tư cần có những tài
liệu tin cậy để có sự đầu tư đúng đắn, ngoài ra; các cơ quan Nhà nước cần thông tin
trung thực để điều tiết vĩ mô nền kinh tế; người lao động cần thông tin đáng tin cậy về
kết quả kinh doanh, thực hiện chính sách tiền lương…; khách hàng, nhà cung cấp cần
hiểu rõ thực chất kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp để cung cấp hàng
hoá, dịch vụ. Chính vì vậy, kiểm toán nói chung và kiểm toán tài chính ra đời với vai
trò, chức năng xác minh và tư ván không chỉ giúp cho sự quản lý vĩ mô của Nhà nước
mà còn ý nghĩa cho bản thân doanh nghiệp và các đối tượng quan tâm. Nếu như Báo
cáo tài chính chỉ cung cấp và trình bày cho người đọc thực trạng của doanh nghiệp tại

Phần III: Vận dụng quy trình kiểm toán vào các loại hình kiểm toán
3
3
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
PhầnI: Tổ chức kiểm toán với việc xác định trình
tự kiểm toán
1.1Kiểm toán và tổ chức kiểm toán
1.1.1 Tổ chức kiểm toán
Là mối liên hệ giữa các yếu tố trong một hệ thống .mức độ liên hệ này
được xác định qua biên độ giao động từ không đến một.ở mức độ
không,các yếu tố trong cùng một hệ thống không tồn tại bấ kì mối liên
hệ nào.khi đó hệ thống rơI vào tình trạng tan rã hay vô tổ chức.ở độ
một ,ngược lại ,các yếu tố quan hệ chặt chẽ,khoa học và hệ thống hoạt
động ở mức độ tối ưu .
1.1.2 Tổ chức kiểm toán
là kháI niệm bao hàm trình tự kiểm toán.một cuộc kiểm toán chỉ có
thể thực hiện thành công nếu đối tượng kiểm toán được xác định
thống nhất giữa chủ thể và khách thểkiểm toán,trong đó chủ thể kiểm
toán được xác định rõ mục tiêu và phạm vi kiểm toán vàkết hợp khéo
léo các phương pháp kĩ thuật theo trình tự kiểm toán trong khuôn khổ
những cơ sở pháp lý nhất định để thực hiện cuộc kiểm toán,thoả mãn
nhu cầu khách thể kiểm toán và các bên quan tâm.theo đó tổ chức
kiểm toán là một vấn đề cơ bản,có ý nghĩa quyết định sự thành côngvà
tính hiệu quả thực hiện một cuộc kiểm toán.
1.1.3 Tổ chức kiểm toán
Là thứ tự diễn ra từ đầu đến cuối của một vấn đề đã được xắp xếp dự
tính từ trứơc lúc xảy ra hiện tượng đó.
1.1.4 Tổ chức kiểm toán
Là một quy trình chung với 3 bước cơ bản

Giai đoạn I
Lập kế hoạch v thià ết kế phương pháp kiểm
Giai đoạn II
Thực hiện kế hoạch kiểm toán
Giai đoạn III
Ho n th nh kià à ểm toán v công bà ố báo cáo
5
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
Như vậy việc lập kế hoạch kiểm toán không chỉ xuất phát từ yêu cầu chính của
cuộc kiểm toán nhằm chuẩn bị những điều kiện cơ bản trong công tác kiểm toán,
cho cuộc kiểm toán mà còn là nguyên tắc cơ bản trong công tác kiểm toán đã
được quy định thành chuẩn mực và đòi hỏi các kiểm toán viên phải tuân theo đầy
đủ nhằm đảm bảo tiến hành công tác kiểm toán có hiệu quả và chất lượng.
Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán có vai trò
quan trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm
toán. Ý nghĩa của giai đoạn này được thể hiện qua một số điểm sau:
• Kế hoạch kiểm toán giúp kiểm toán viên thu thập được các bằng chứng kiểm
toán đầy đủ và có giá trị làm cơ sở để đưa ra các ý kiến xác đáng về Báo cáo
tài chính, từ đó giúp các kiểm toán viên hạn chế những sai sót, giảm thiểu
trách nhiệm pháp lý, nâng cao hiệu quả công việc và giữ vững được uy tín
nghề nghiệp đối với khách hàng.
• Kế hoạch kiểm toán giúp kiểm toán viên phối hợp hiệu quả với nhau cũng như
phối hợp hiệu quả với các bộ phận có liên quan như kiểm toán nội bộ, các
chuyên gia bên ngoài… Đồng thời qua sự phối hợp hiệu quả đó, kiểm toán
viên có thể tiến hành cuộc kiểm toán theo đúng chương trình đã lập với các
chi phí ở mức hợp lý, tăng cường sức mạnh cạnh tranh cho Công ty kiểm toán
và giữ uy tín với khách hàng trong mối quan hệ làm ăn lâu dài.
• Kế hoạch kiểm toán thích hợp là căn cứ để Công ty kiểm toán tránh xảy ra
những bất đồng đối với khách hàng. Trên cơ sở kế hoạch kiểm toán đã lập,

hiện có hiệu quả, các giám đốc kiểm toán và các kiểm toán viên cao cấp thường
lập chiến lược kiểm toán. Theo chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 300, Kế
hoạch kiểm toán, chiến lược kiểm toán được hiểu là định hướng cơ bản cho một
cuộc kiểm toán dựa trên hiểu biết của Công ty kiểm toán về tình hình hoạt động
của khách hàng và trọng tâm của cuộc kiểm toán.
Lập kế hoạch kiểm toán( bao gồm kế hoạch kiểm toán tổng quát và kế hoạch
kiểm toán chi tiết) gồm sáu bước công việc như sau:
Sơ đồ 2: Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán
7
7
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
2.2 Lập kế hoạch kiểm toán tổng quát
Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300 qui định: “ Kế hoạch kiểm toán phải được
lập một cách thích hợp nhằm đảm bảo bao quát hết các khía cạnh trọng yếu của cuộc
kiểm toán, đảm bảo phát hiện những vấn đề tiềm ẩn và cuộc kiểm toán được hoàn thành
đúng hạn”. Theo đó, việc lập kế hoạch kiểm toán thường được triển khai qua các bước
chi tiết sau.
Chuẩn bị cho kế hoạch kiểm toán
Quy trình kiểm toán bắt đầu khi kiểm toán viên và Công ty kiểm toán thu nhận một
khách hàng. Thu nhận khách hàng là một quá trình gồm 2 bước: thứ nhất, phải có sự
liên lạc giữa kiểm toán viên với khách hàng tiềm năng mà khách hàng này yêu được
kiểm toán và khi có yêu cầu kiểm toán, kiểm toán viên phải đánh giá liệu có chấp nhận
yêu cầu đó hay không. Còn đối với những khách hàng hiện tại, kiểm toán viên phải
quyết định liệu có tiếp tục kiểm toán hay không? Trên cơ sở đã xác định được đối tượng
khách hàng có thể phục vụ trong tượng lai, Công ty kiểm toán sẽ tiến hành các công
việc cần thiết để chuẩn bị lập kế hoạch kiểm toán bao gồm: đánh giá khả năng chấp
nhận kiểm toán, nhận diện các lý do kiểm toán, lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán
và ký hợp đồng kiểm toán.
- Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán thông qua việc xem xét hệ thống kiểm soát

2.2.2 Thu thập thông tin cơ sở
Sau khi ký kết hợp đồng kiểm toán, kiểm toán viên bắt đầu lập kế hoạch kiểm toán
tổng quát. Trong giai đoạn này, như đã được xác định trong Chuẩn mực Kiểm toán Việt
Nam số 300, Lập kế hoạch kiểm toán, kiểm toán viên thu thập hiểu biết nghành nghề,
công việc kinh doanh của khách hàng, tìm hiểu về hệ thống kế toán, kiểm soát nội bộ và
các bên liên quan để đánh giá rủi ro và lên kế hoạch kiểm toán. Trong giai đoạn này
kiểm toán viên đánh giá khả năng có những sai sót trọng yếu, đưa ra đánh giá ban đầu
về mức trọng yếu và thực hiện các thủ tục phân tích để xác định thời gian cần thiết để
thực hiện kiểm toán và việc mở rộng các thủ tục kiểm toán khác.
- Tìm hiểu nghành nghề và hoạt động kinh doanh của khách hàng. Cụ thể, mỗi
nghành nghề có một hệ thống kế toán riêng và có những nguyên tắc đặc thù. Để tìm
hiểm nghành nghề kinh doanh của công ty khách hàng có thể trao đổi với kiểm toán
viên tiền nhiệm hoặc trực tiếp trao đổi với nhân viên, ban giám đốc của khách hàng.
Ngoài ra kiểm toán viên có thể có được những hiểu biết đó qua việc nghiên cứu các
sách báo, tạp chí chuyên nghành, và ở Việt Nam, kiểm toán viên có thể lấy các
thông tin từ Niên giám thống kê do Tổng cục Thống kê phát hành hàng năm.
9
9
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
- Xem xét lại kết quả của cuộc kiểm toán trước và hồ sơ kiểm toán thường xuyên. Các
hồ sơ kiểm toán thường xuyên thường chứa đựng rất nhiều thông tin về khách hàng,
về công việc kinh doanh, cơ cấu tổ chức và các đặc điểm hoạt động khác. Ngoài ra
đa phần các công ty kiểm toán đều duy trì hồ sơ kiểm toán thường xuyên đối với
mỗi khách hàng. Hồ sơ này có các bản sao của các tài liệu như: sơ đồ tổ chức bộ
máy, điều lệ công ty, chính sách tài chính, kế toán… Qua đó kiểm toán viên sẽ tìm
thấy những thông tin hữu ích về công việc kinh doanh của khách hàng. Việc cập
nhật và xem xét các sổ sách của công ty là rất cần thiết vì qua đó kiểm toán viên
không chỉ xác định được các quyết định của các nhà quản lý có phù hợp với pháp
luật của Nhà nước, với các chính sách hiện hành của công ty hay không mà còn giúp

hành hoặc một vài năm trước. Các báo cáo trên cung cấp về thực trạng tài chính, kết
quả hoạt động kinh doanh và dự kiến về phương án kiểm tra thông qua các biên bản
kiểm tra, thanh tra trước.
- Biên bản họp của hội đồng cổ đông, hội đồng quản trị và ban giám đốc. Thông qua
việc nghiên cứu các biên bản này kiểm toán viên sẽ xác định được những yếu tố ảnh
hưởng tới thông tin trên báo cáo tài chính.
- Các hợp đồng và cam kết quan trọng: Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán việc
xem xét sơ bộ các hợp đồng đó giúp cho kiểm toán viên hình dung được những khía
cạnh pháp lý có ảnh hưởng đến tình hình tài chính và kết quả hoạt động của đơn vị.
Thực hiện các thủ tục phân tích
Theo Chuẩn mực Kiểm toán hiện hành các thủ tục phân tích được áp dụng cho tất cả
các cuộc kiểm toán và chúng thường được thực hiện trong tất cả các giai đoạn của cuộc
kiểm toán.
Thủ tục phân tích, theo định nghĩa của Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 520, “là việc
phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm ra những xu hướng
biến động và tìm ra những mối quan hệ có mâu thuẫn với các thông tin liên quan khác
hoặc có sự chênh lệch lớn so với giá trị đã dự kiến”. Các thủ tục phân tích được sử dụng
trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán hướng tới các mục tiêu sau:
- Thu thập hiểu biết về nội dung các báo cáo tài chính và những biến đổi quan trọng
trong hoạt động kế toán, sản xuất kinh doanh của khách hàng sau lần kiểm toán
trước.
- Tăng cường sự hiểu biết của kiểm toán viên về hoạt động kinh doanh của khách
hàng và giúp kiểm toán viên xác định các vấn đề nghi vấn đối với khả năng hoạt
động kinh doanh liên tục của công ty khách hàng.
11
11
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
Nhận xét: qua việc thực hiện các thủ tục phân tích trong quá trình lập kế hoạch kiểm
toán giúp cho kiểm toán viên xác định được nội dung cần thiết trong cuộc kiểm toán

dũng-Kiểm toán42a
Ý nghĩa: việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu giúp cho kiểm toán viên lập kế
hoạch để thu thập bằng chứng kiểm toán một cách đầy đủ và thích hợp. Cụ thể, nếu
kiểm toán viên ước lượng mức trọng yếu càng thấp thì độ chính xác của các số liệu trên
các báo cáo tài chính càng cao và do đó số lượng bằng chứng cần thu thập càng nhiều
và ngược lại.
Mức ước lượng ban đầu về tính trọng yếu là một việc mang tính chất xét đoán nghề
nghiệp, nên các mức ước lượng ban đầu về tính trọng yếu là không cố định, mà có thể
thay đổi trong quá trình kiểm toán nếu kiểm toán viên nhận thấy rằng mức ước lượng
ban đầu là quá cao hoặc quá thấp hoặc chỉ tiêu chọn làm gốc thay đổi trong quá trình
kiểm toán.
Các yếu tố ảnh hưởng tới việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu:
• Tính trọng yếu là một khái niệm tương đối hơn là một khái niệm tuyệt đối, nó được
xác định gắn liền với quy mô của công ty khách hàng. Một sai sót với một quy mô
nhất định có thể là trọng yếu đối với một công ty nhỏ nhưng lại là không trọng yếu
đối với một công ty lớn hơn. Do vậy, việc xác định một giá trị cụ thể ( bằng tiền)
trong việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho mọi khách hàng là điều không
thể có.
• Yếu tố định lượng của tính trọng yếu : kiểm toán viên sử dụng các bảng hướng dẫn
của công ty kiểm toán trong việc xác định ban đầu về tính trọng yếu. Trong đó, thu
nhập thuần trước thuế, tài sản lưu động, tổng tài sản… thường được chọn làm chỉ
tiêu làm gốc.
• Yếu tố định tính của tính trọng yếu: Trong thực tế để đánh giá một sai sót có phải là
trọng yếu hay không thì kiểm toán viên không chỉ đánh giá về mặt giá trị mà còn
phải đánh giá về mặt bản chất của sai sót đó, trong đó có một số sai sót luôn được
coi là trọng yếu bất kể quy mô lớn hay nhỏ.
VD1: Các gian lận thường được xem là hệ trọng hơn các sai sót với cùng một quy
mô tiền tệ.
VD2: Các sai sót có quy mô nhỏ nhưng lại gây tác động dây chuyền làm ảnh hưởng
nghiêm trọng đến các thông tin trên báo cáo tài chính. Các sai phạm lặp đi lặp lại.

khoản mục để phục vụ cho việc thiết kế các thủ tục kiểm toán và xây dựng chương trình
kiểm toán phù hợp. Công việc này được gọi là đánh giá rủi ro kiểm toán để lập kế hoạch
kiểm toán.
Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, kiểm toán viên thường phải xác định một
mức rủi ro kiểm toán mong muốn, mức rủi ro này được xác định phụ thuộc vào hai yếu
tố:
14
14
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
- Mức độ mà theo đó người sử dụng thông tin tài chính bên ngoài tin tưởng báo cáo
tài chính. Cụ thể, nếu mức độ tin tưởng này càng cao thì kiểm toán viên cho rằng
người sử dụng thông tin tài chính bên ngoài đặt nhiều niềm tin vào báo cáo tài chính
và theo đó mức độ tác hại trên phạm vi toàn xã hội sẽ càng lớn nếu như có một sai
sót không được phát hiện trên báo cáo tài chính, trong trường hợp này kiểm toán
viên phải xác định một mức rủi ro mong muốn thấp và qua đó tăng số lượng các
bằng chứng kiểm toán phải thu thập, tăng độ chính xác trong các kết luận đưa ra của
mình.
- Khả năng khách hàng sẽ gặp khó khăn về tài chính sau khi báo cáo kiểm toán được
phát hành. Nếu khả năng này càng cao thì kiểm toán viên phải xác định một mức rủi
ro mong muốn thấp hơn trường hợp khách hàng không gặp khó khăn về tài chính.
Khi đó kiểm toán viên cần xác định rủi ro mong muốn ở mức độ thấp, từ đó tăng số
lượng bằng chứng kiểm toán cần thu thập, điều này sẽ làm cho chi phí kiểm toán
tăng lên nhưng giảm thiểu được các vụ kiện mà kiểm toán viên và công ty kiểm toán
sẽ gặp phải trong tương lai.
Đánh giá rủi ro tiềm tàng: được thực hiện dựa vào các yếu tố:
- Báo cáo công việc kinh doanh của khách hàng
- Tính liêm chính của ban giám đốc
- Hợp đồng kiểm toán lần đầu hay hợp đồng kiểm toán đã ra hạn
- Các nghiệp vụ kt bất thường

toán chi tiết và soạn thảo chương trình kiểm toán.
Thiết kế chương trình kiểm toán
2.2.9.1 Chương trình kiểm toán
Chương trình kiểm toán là những dự kiến chi tiết về các công việc kiểm toán cần thực
hiện, thời gian hoàn thành và sự phân công lao động giữa các kiểm toán viên cũng như
dự kiến về những tư liệu, thông tin liên quan cần sử dụng và thu thập. Trọng tâm của
chương trình kiểm toán là các thủ tục kiểm toán cần thực hiện đối với từng khoản mục
hay bộ phận được kiểm toán.
Chương trình kiểm toán được thiết kế phù hợp sẽ đem lại nhiều lợi ích:
• Sắp xếp một cách có kế hoạch các công việc và nhân lực, đảm bảo sự phối hợp giữa
các kiểm toán viên cũng như hướng dẫn chi tiết cho các kiểm toán viên trong quá
trình kiểm toán.
• Đây là phương tiện để chủ nhiệm kiểm toán (người phụ trách kiểm toán) quản lý,
giám sát cuộc kiểm toán thông qua việc xác định các bước công việc được thực hiện.
• Bằng chứng để chứng minh các thủ tục kiểm toán đã thực hiện. Thông thường sau
khi hoàn thành một cuộc kiểm toán, kiểm toán viên ký tên hoặc ký tắt lên chương
trình kiểm toán liền với thủ tục kiểm toán vừa hoàn thành.
16
16
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
Qui trình thiết kế chương trình kiểm toán
Chương trình kiểm toán của hầu hết các cuộc kiểm toán được thiết kế thành 3 phần:
trắc nghiệm công việc, trắc nghiệm phân tích và trắc nghiệm trực tiếp các số dư. Mỗi
phần được chia nhỏ thành các chu kỳ nghiệp vụ và các khoản mục trên Báo các tài
chính.
Thiết kế các trắc nghiệm công việc:
- Các thủ tục kiểm toán: Việc thiết kế các thủ tục kiểm toán của trắc nghiệm công việc
thường tuân theo phương pháp luận với 4 bước sau:
• Cụ thể hoá các mục tiêu kiểm soát nội bộ cho các khoản mục đang được khảo sát.

Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
• Xác định giá trị chênh lệch có thể chấp nhận được.
• Kiểm tra số chênh lệch trọng yếu.
• Đánh giá kết quả kiểm tra.
Thiết kế các trắc nghiệm trực tiếp số dư
Sơ đồ 3: Phương pháp luận thiết kế các khảo sát chi tiết số dư
Chương trình kiểm toán được thiết kế ngay trong giai đoạn đầu của cuộc kiểm toán
và có thể cần phải sửa đổi do hoàn cảnh thay đổi. Việc thay đổi chương trình kiểm toán
ban đầu không phải là điều bất thường vì việc dự kiến trước tất cả các tình huống xảy ra
là rất khó khăn. Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 300, lập kế hoạch kiểm
toán, kế hoạch kiểm toán và chương trình kiểm toán sẽ được sửa đổi, bổ xung nếu cần
trong quá trình kiểm toán nếu có những thay đổi về tình huống hoặc do những kết quả
ngoài dự đoán của các thủ tục kiểm toán. Nguyên nhân dẫn đến việc phải có những sửa
đổi đáng kể trong kế hoạch kiểm toán hoặc chương trình kiểm toán cần phải được ghi rõ
trong hồ sơ kiểm toán.
Trong thực tế, chương trình kiểm toán có thể được soạn thảo trong giai đoạn thực
hiện kiểm toán hoặc không cần soạn thảo mà sử dụng chương trình kiểm toán mẫu của
công ty kiểm toán phù hợp với điều kiện thực tế.

18
18
Thủ tục kiểm tra chi tiếtTrắc nghiệm độ vững chãi trong trắc nghiệm công việcTrắc nghiệm trực tiếp số dư
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
2.3. Thực hiện kế hoạch kiểm toán
Khái quát quá trình thực hiện kế hoạch kiểm toán
Thực hiện kế hoạch kiểm toán là quá trình sử dụng các phương pháp kỹ thuật kiểm
toán thích ứng với đối tượng kiểm toán cụ thể để thu thập bằng chứng kiểm toán. Đó là
quá trình triển khai một cách chủ động và tích cực các kế hoạch, chương trình kiểm

- Hoạt động kiểm soát đã được triển khai theo đúng yêu cầu của thiết kế trong thực tế.
Bằng chứng về sự vận hành hữu hiệu này liên quan đến cách thức áp dụng các hoạt
động kiểm soát về tính nhất quán trong quá trình áp dụng và đối tượng áp dụng
những hoạt động đó.
Các cách thức hay phương pháp cụ thể được áp dụng trong kiểm tra hệ thống kiểm soát
nội bộ bao gồm:
- Điều tra: bao gồm quan sát thực địa và xác minh thực tế kể cả chữ ký trên các chứng
từ hoặc báo cáo kế toán.
- Phỏng vấn: là cách thức đưa ra những câu hỏi và thu thập những câu trả lời của các
nhân viên của khách thể kiểm toán để hiểu rõ về những nhân viên này và xác nhận
họ đã thực hiện các hoạt động kiểm soát.
- Thực hiện lại:được hiểu đơn giản là phép lặp lại hoạt động của một nhân viên đã
làm để xác nhận mức độ thực hiện trách nhiệm của họ với công việc được giao.
- Kiểm tra từ đầu đến cuối: là sự kết hợp giữa kỹ thuật phỏng vấn, điều tra và quan sát
theo trật tự diễn biến qua từng chi tiết của nghiệp vụ cụ thể đã được ghi lại trong sổ
cái.
- Kiểm tra ngược lại: theo thời gian là biện pháp kiểm tra một nghiệp vụ từ sổ cái
ngược lại đến thời điểm phát sinh nghiệp vụ đó.
Sau khi thực hiện các biên pháp kỹ thuật chủ yếu, cần lưu hồ sơ và xem xét ảnh
hưởng của những phát hiện qua kiểm tra đến lựa chọn các phép thử với mỗi hoạt động
kiểm tra, cần lưu trữ vào hồ sơ các tài liệu chủ yếu như: tính chất, thời gian và phạm vi
của các biện pháp kiểm soát nội bộ và những phát hiện của kiểm toán viên. Nếu phát
hiện qua kiểm tra trùng với đánh giá ban đầu trong kế hoạch kiểm toán thì các thủ tục
kiểm toán cơ bản được giữ nguyên theo kế hoạch. Trong trường hợp ngược lại cần thực
hiện theo các phương án khác. Chẳng hạn, có thể tiếp tục thảo luận với khách hàng để
xác định các hoạt động tương ứng để có thể cung cấp cùng một bảo đảm hoặc có thể áp
dụng các thủ tục kiểm toán chi tiết số liệu để thu nhận bằng chứng cho bảo đảm trên.
Sau kiểm tra bổ xung trên, nếu bảo đảm này không có cơ sở thì cần thay đổi lại đánh giá
20
20

thủ tục phân tích cần được đánh giá do phát hiện qua kiểm toán không chỉ bao gồm
những sai sót trong tài khoản mà cả những quan sát hệ thống kiểm soát nội bộ, hệ
thống thông tin và những vấn đề khác.
21
21
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
Thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết
Kiểm tra chi tiết là việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật cụ thể của trắc nghiệm tin cậy
thuộc trắc nghiêm công việc và trắc nghiệm trực tiếp số dư để kiểm toán từng khoản
mục hoặc nghiệp vụ tạo nên số dư trên khoản mục hay loại nghiệp vụ. Quá trình kiểm
tra chi tiết bao gồm 4 bước cơ bản:
Lập kế hoạch kiểm tra chi tiết: bước này bao gồm những công việc chủ yếu như:
- Xác định mục tiêu của các biện pháp kỹ thuật: mục tiêu này có thể:
• Thu thập bằng chứng kiểm toán về sai phạm trọng yếu trong các cơ sở dẫn liệu
thuộc các mục tiêu kiểm toán.
• Ước tính giá trị chênh lệch kiểm toán đối với những cơ sở dẫn liệu của Báo cáo tài
chính đang chứa đựng khả năng có sai phạm trọng yếu.
- Lựa chọn các khoản mục trong tổng thể: bao gồm cả xác định số lượng các khoản
mục và chọn mẫu khoản mục để kiểm toán. Xác định mẫu chọn cụ thể phải căn cứ
vào tình hình thực tế của khách thể kiểm toán và kinh nghiệm của kiểm toán viên.
Với loại hình nghiệp vụ, xác định mẫu chọn cần chú ý tới thời điểm chọn mẫu để
bảo đảm tính đại diện của mẫu chọn.
Lựa chọn các khoản mục để kiểm tra chi tiết
Có thể áp dụng các biện pháp kiểm tra chi tiết với từng khoản mục trong tổng số hoặc
với nhóm các khoản mục. Nếu áp dụng các biện pháp kiểm tra chi tiết không phải với
tất cả các khoản mục trong một tài khoản thì phải chấp nhận mức độ không chắc chắn
của bằng chứng kiểm toán thu được. Điều này có thể chấp nhận được vì những lý do
sau:
- Trong kiểm toán cần thu nhận những bằng chứng kiểm toán có tính thuyết phục chứ

chọn để tiến hành kiểm tra chi tiết nhằm xác định khả năng tồn tại những chênh lệch
đến mức đòi hỏi điều tra và theo dõi. Trong các biện pháp kỹ thuật kiểm tra chi tiết xác
nhận và kiểm tra thực tế là những kỹ thuật thường được áp dụng rộng rãi trong kiểm
toán báo cáo tài chính và cần được thực hiện trên cơ sở xác định.
Xác nhận:xác nhận số dư và những nghiệp vụ bằng một nguồn bên ngoài thường cung
cấp bằng chứng kiểm toán có tính thuyết phục. Xác nhận thường là một thủ tục kiểm
toán có hiệu quả vì thủ tục này có thể xác nhận được thời điểm bắt đầu của nghiệp vụ và
những hoạt động xử lý nghiệp vụ đó. Về loại xác nhận, tuỳ theo loại câu hỏi và câu trả
lời tương ứng, có thể áp dụng các loại xác nhận khác nhau: xác nhận mở, xác nhận
đóng, xác nhận chủ động, những thủ tục kiểm toán thay thế, và xác nhận thụ động.
Kiểm tra thực tế: kiểm tra thực tế được ứng dụng rộng rãi trong kiểm toán tài sản nói
chung và đặc biệt trong kiểm toán hàng tồn kho.
Đánh giá kết quả kiểm tra chi tiết
Cần đánh giá những bằng chứng kiểm toán đã thu thập được từ quá trình kiểm tra chi
tiết. Những phát hiện bao gồm các sai sót không chỉ về tài khoản mà còn về chức năng
hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ, hệ thống thông tin và có thể về tính khách
quan của ban giám đốc, và năng lực của đội ngũ nhân viên. Nếu sau kiểm tra xác đinh
có chênh lệch kiểm toán thì phải điều tra về tính chất và nguyên nhân, cân nhắc tính
trọng yếu của chênh lệch kiểm toán này trong cơ sở dẫn liệu Báo cáo tài chính về một
23
23
Đ ề ánkiểm toán tài chính khổng minh
dũng-Kiểm toán42a
mục tiêu kiểm toán. Cũng cân nhắc ảnh hưởng của chênh lệch này đối với tình hình
kinh doanh của khách hàng.
xử lý chênh lệch kiểm toán
Xử lý chênh lệch kiểm toán tuỳ thuộc vào loại chênh lệch kiểm toán, nguyên nhân
của những chênh lệch và cả những thủ tục tiến hành khi phát hiện trong quá trình kiểm
toán cho thấy có sai sót.
Các loại chênh lệch kiểm toán: cần được phân loại theo kỳ quyết toán chênh lệch của

Những khoản công nợ hay thiệt hại đó được gọi là công nợ ngoài dự kiến hay còn
gọi là các khoản còn mập mờ. Đó là các nghĩa vụ có thể có do một sự kiện đã xảy ra tạo
nên; và việc nghĩa vụ này có thực sự có hay không, và số tiền cụ thể là bao nhiêu thì
còn tuỳ thuộc vào một số sự kiện trong tương lai. Nói cách đây là những thiệt hại có thể
chắc chắn xảy ra, hay có thể xảy ra, hay là rất khó xảy ra, sự mập mờ đó chủ yếu là do
tuỳ thuộc ở các sự kiện tương lai. Các chuẩn mực kế toán thường yêu cầu khai báo các
khoản công nợ ngoài dự kiến trọng yếu trên Báo cáo tài chính dưới dạng chú thích.
2.4.1.1 Các loại công nợ ngoài dự kiến thường có:
- Các vụ kiện chưa xét xử hoặc đang đe doạ về trách nhiệm pháp lý đối với sản
phẩm, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp v.v…
- Các sự tranh chấp về thuế với cơ quan thuế.
- Các bảo lãnh công nợ của người khác v.v…
- Các cam kết thường có mối quan hệ gần gũi với công nợ ngoài dự kiến. Ví dụ
như các cam kết mua hàng với giá cố định… là những hợp đồng cam kết duy trì những
điều kiện mà bất chấp những biến động tương lai. Do đó các cam kết sẽ trở thành thiệt
hại nếu xảy ra các biến đổi không thuận lợi, chẳng hạn giá cả tăng sẽ làm cam kết bán
hàng với giá cố dịnh trở thành thiệt hại. Các cam kết có thể được khai báo riêng, hoặc
kết hợp để khai báo cùng với các công nợ ngoài dự kiến trên Báo cáo tài chính.
2.4.1.2 Một số thủ tục kiểm toán để phát hiện các khoản công nợ ngoài dự kiến của
đơn vị:
Các thủ tục kiểm toán thích hợp cho việc khảo sát các khoản nợ ngoài không được
xác dịnh rõ ràng như các thủ tục trong các lĩnh vực kiểm toán khác vì mục tiêu chủ yếu
ở giai đoạn đầu của các khảo sát là xác định sự hiện diện của các khoản nợ ngoài dự
kiến, và khi kiểm toán viên nhận thấy có các khoản nợ ngoài ý muốn tồn tại thì việc
đánh giá tính trọng yếu của chúng và sự công khai quy định có thể được giải quyết một
cách thoả đáng. Sau đây là một số thủ tục thường được sử dụng để tìm các khoản nợ
ngoài dự kiến:
- Trao đổi với người quản lý đơn vị về khả năng có thể có các khoản công nợ
ngoài dự kiến chưa được khai báo. Kiểm toán viên cần trình bày rõ cho người quản lý
biết về các khoản công nợ ngoài dự kiến nào cần phải khai báo trên Báo cáo tài chính.