Kỹ thuật trồng cây thanh long

1. GIỚI THIỆU
Cây thanh long (tên tiếng Anh là Pitahaya,
hay còn gọi là Dragon fruit, thuộc họ
Xương rồng, có nguồn gốc ở các vùng sa
mạc thuộc Mehico và Colombia. Thanh
1ong được người Pháp đem vào trồng ở
Việt Nam trên 100 năm nay, nhưng mới
được đưa lên thành hàng hóa từ thập niên
1980. Việt Nam hiện nay là nước duy nhất
ở Đông �Nam á có trồng thanh long
tương đối tập trung trên qui mu thương
mại với diện tích ước lượng 4.000 hectare
(1998), tập trung tại Bình Thuận 2.716
hectare, phần còn lại là Long An, Tiền
Giang, TP. HCM, Khánh Hòa và rải rác ở
một số nơi khác. Nông dân Việt Nam với
sự cần cù sáng tạo đã đưa trái thanh long
lên mặt hàng xuất khẩu làm nhiều người
ngoại quốc ngạc nhiên. Hiện nay, nước ta
đã xuất khẩu thanh long qua nhiều nước
dưới dạng quả tươi. Riêng thị trường Nhật
do sự kiểm dịch thực vật rất khắt khe trong
vài năm gần đây đã chỉ nhập thanh long
dưới dạng đông lạnh. ở Bình Thuận nói
riêng và Nam bộ nói chung mùa thanh
long tự nhiên xảy ra từ tháng 4 tới vườn
tháng 10, rộ nhất từ tháng 5 tới tháng 8.
Vào thời điểm ấy giá rẻ , một số nhà vườn
tiến bộ đã phát hiện, hoàn chỉnh dần từng

và cải tạo tầng mặt, mùa khô không tưới.

2.2. Thực vật học

2.2.1. Rễ cây

Khác hẳn với chồi cành, rễ thanh long
không mọng nước nên nó không phái là
nơi tích trữ nước giúp cây chịu hạn. Cây
thang long có hai loại rễ: địa sinh và khí
sinh.

Rễ địa sinh phát triển từ phần lôi ở gốc
hom. Sau khi đặt hom từ 10 - 20 ngày thì
từ gốc hom xuất hiện các rễ tơ màu trắng,
số lượng rễ tăng dần và kích thước của
chúng cũng tăng dần theo tuổi cây, những
rễ lớn đạt đường kính từ 1 - 2 cm. Rễ địa
sình có nhiệm vụ bám vào đất và hút các
chất dinh dưỡng nuôi cây. Rễ phân bố chủ
yếu ở tầng đất mặt (0 - 15 cm). Theo
Gibson và Nobel (1986) thì rễ xuất hiện
trong tầng đất từ 0 - 30 cm. ở các nơi đất
xốp và có tưới nước rễ có thể mọc sâu
hơn. Khi đất khô các rễ sợi sẽ chết đi, các
rễ cái lớn hơn sẽ hóa bần làm giảm sự dẫn
nước khoảng 10 lần để ngăn chặn sự mất
nước vào đất thông qua rễ. Khi đất ẩm rễ
lại mọc trở lại một cách dễ dàng.


bình có độ 30 cành, hai tuổi độ 70 cành, ba
tuổi độ 100 cành và bốn tuổi 130 cành. ở
cây 5 - 6 tuổi chỉ duy trì độ 150 - 170
cành.

Chiều dài cành thanh long đo ở cuối vụ thu
hoạch được trình bày ở bảng 1.

Bảng 1: Chiều dài cành thanh long

Tuổi vườn
Trung bình (cm)
Dài nhất (cm)
Ngắn nhất (cm)

1
73
119
42

2
82
140
52

3
98
180
49


đợt nụ đầu tiên rụng từ 30% đến 40%, về
sau tỉ lệ này giảm dần khi gặp điều kiện
ngoại cảnh thuận lợi.

Tại nông trường Phạm Văn Hai trên các
liếp đất phèn cây thanh long đã trồng được
3 năm, nghiên cứu các đợt thanh long ra
hoa cho thấy như sau:

Bảng 2 : Sự ra hoa của thanh long trong
năm

Ngày/tháng/năm
Số hoa ra
Tỷ lệ (%)

10/3 - 04/5/1995
583
2,57

11/5 - 31/5/1995
4343
19,14

01/6 - 30/6/1995
9945
43,83

01/7 - 31/7/1995
6788

sau đó tăng rất nhanh về cả kích thước lẫn
trọng lượng. Thời gian từ khi hoa thụ tới
thu hoạch chỉ từ 22 - 25 ngày, trong thí
nghiệm thắp đèn tạo quả trái vụ của Đỗ
Văn Bảo thì thời gian này là 25 - 28 ngày.
Như vậy thời gian phát triển của quả thanh
long tương đối ngắn so với nhiều loại quả
nhiệt đới khác như xoài, sầu riêng, chuối,
dứa thường phải mất từ 85 tới 140 ngày.
Quả thanh long hình bầu dục có nhiều tai
lá xanh (do phiến hoa còn lại), đầu quả
lõm sâu tạo thành “hốc mũi”. Khi còn non
vỏ quả màu xanh, lúc chín chuyển qua đỏ
tím rồi đỏ đậm. Thịt quả màu trắng cho đại
đa số thanh long trồng ở miền Nam Việt
Nam.

Tại Bình Thuận phân tích 100 quả lấy
ngẫu nhiên cho thấy sự phân bố về kích
thước và trọng lượng như sau:

Bảng 3 : Thành phần cấp quả của thanh
long ở Bình Thuận

Hạng quả (g)
Tỷ lệ (%)
Trọng lượng TB (g)
Dài TB (cm)
TB (cm)
Dày vỏ (mm)

13,5
3,8
550 Trong một thí nghiệm xử lý thanh long ra
hoa trên đất phèn nông trường Phạm Văn
Hai (10) cân ngẫu nhiên 150 quả, trọng
lượng trung bình là 568,8 g. Dài trung bình
là 12,28 cm và đường kính trung bình là
9,2 cm, như vậy quả đặc và chắc hơn. Gần
đây do thâm canh cao, đã có nhiều quả lớn
trọng lượng từ l kg đến l,3 kg. Thường quả
nặng trên 300 g là đã có thể xuất khẩu
được.

Phân tích thành phần sinh hóa cho thấy
trong 100 g thịt quả chín: hàm lượng
đường tổng số có thể biến động từ 8 g đến
12 g, vitamin C từ 3,8 mg đến 9,4 mg. Có
sự biến động này là do phân bón, chế độ
chăm sóc và thời gian hái, hễ để quả chín
trên cây càng lâu càng ngọt. Trong bản dự
thảo mô tả sản phẩm thanh long mà phân
viện Công Nghệ Sau Thu Hoạch đã xây
dựng cho thấy độ Brix của thanh long ở
Bình Thuận biến thiên từ 11% đến 15,3%,
quả có độ cứng từ l,73 tới 2,0 lbs (15).

Chi tiết được trình bày ở bảng 4, theo đó

134,5

Mg (mg)
60,4

Vitamin C (mg)
9,4

Xơ (g)
0,71 Phân tích tại Bộ môn Sinh lý - Sinh hóa và
Bộ môn Thủy Nông thuộc Đại học Nông
Lâm TP. HCM.

Hột: Mỗi quả có rất nhiều hột nhỏ, màu
đen nằm trong khôi thịt quả màu trắng. Do
hột nhỏ và mềm nên không làm phiền
người ăn như hột của một số loại quả khác
(23).

3. GIỐNG TRỒNG

Một số người cho rằng thanh long ở Việt
Nam có ba giống: dạng quả tròn, quả dài,
quả chôm chôm (quả nhỏ). Qua điều tra
chúng tôi nhận thấy có cả 3 dạng quả trên
cùng một cành, trên cùng một cây. Dạng
quả tùy thuộc vào điều kiện sinh thái, nhất

Tại Bình Thuận khi có điều kiện hầu hết
các chân đất đều được bà con khai thác
trồng thanh long như đất rừng, đất thổ cư,
các khu vườn tạp. Phần lớn là đất xám bạc
màu, nhiều cát. Có nơi khai thác tới sát
chân núi. Công việc chuẩn bị đất tương đối
đơn giản: cắm cọc, đào lỗ xuống trụ. Sau
khi chôn xong trụ thì đào âm quanh trụ sâu
độ 10 - 20 cm, đường kính 1,5 m, bón lót
phân chuồng rồi phủ lớp đất mặt lên sau
đó đặt hom.

4.1.2. Đất thấp

Trên các liếp đất phèn trồng dứa và mía
trước đây thuộc các nông trường Phạm
Văn Hai, Lê Minh Xuân, Láng Le, hay tại
xã Bình Lợi bà con tu bổ lại liếp, chiều
cao mặt liếp so với mặt nước trong mương
độ 40 cm, để đề phòng trong mùa mưa
nước có thể dâng cao ngang mặt liếp nhất
là ở những nơi thấp thì cần phải làm thêm
mực trước khi xuống giống. Hễ bị ngập
nước một vài tuần nhánh thanh long sẽ
vàng, khi nước rút phải bón phân để cây
phục hồi lại nhưng như vậy năng suất sẽ
không cao.

Đất cần phải được cày bừa kỹ trong mùa
nắng, phơi đất, trừ cỏ dại. Hễ cày bừa, làm

Khoảng cách
(m)
Mật độ cây/
1000 m2
Trọng lượng
trung bình quả (g)

2,5 ´ 2,5
140 - 150
294

2,5 ´ 3,0
100 - 110
322

2,5 ´ 3,5
90 - 100
344

3,0 ´ 3,5
70 - 80
370 Nguồn: Lý Ngọc Đính, BCTN, ĐHNL,
1992

4.3. Chuẩn bị cây trụ

Cây thanh long cần bám vào cây trụ nên

chăm sóc trở nên khó khăn hơn, tốn nhiều
công hơn.

Bảng 6: Đặc điểm trụ thanh long ở Bình
Thuận

Đặc điểm
Số hộ áp dụng
Tỷ lệ (%)

Đường kính trụ (cm)
15 - 20
3
10

> 20 - 25
22
73,3

> 25 - 30
73,3
16,7

Chiều dài trụ lúc chưa chôn (m)
2,0 - 2,3
11
36,7

> 2,3 - 2,6
13

nhánh thanh long sẽ rũ xuống đất vừa tốn
công cắt tỉa vừa ít quả do cành ngắn hơn.
Việc trồng cây trụ cần tiến hành sớm, có
thể trước thời vụ trồng một tháng. Sau khi
lấp đất cây trụ phải thẳng đứng, không
lệch ngọn. Trên đầu mỗi trụ người ta đóng
một cái khung bằng gỗ, một thanh ngang
hay một vòng tròn … cho thanh long dễ
bám để khi đi tới đầu trụ cành thanh long
sẽ rũ đầu xuống nên trông toàn tán cây có
dạng một cái dù (bay dạng hình nấm).

Tại ngoại thành thành phố Hồ Chi Mính:
Nhà vườn đầu tiên còn e dè về thị trường
nên họ thường dùng nhưng cây gỗ xấu, rẻ
tiền như cây tràm bông vàng và các loài
cây tạp khác. Chỉ sau chừng hai năm cây
bắt đầu mục, gãy nên phải thay cây khác
rất tốn công. Những người trồng sau rút
kinh nghiệm đã dùng trụ là bê tông cốt sắt,