Đông máu và nguyên tắc truyền máu
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Trình bày được cơ chế đông máu và ý nghĩa của nó trong bảo vệ
cơ thể.
- Trình bày được nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó.
2. Kỹ năng:
- Phân tích
- Tư duy logic
- Hoạt động nhóm nhỏ
3. Thái độ
Tuân thủ đúng nguyên tắc truyền máu.
II. PHƯƠNG PHÁP:
- Hỏi đáp - tìm tòi
- Phân tích sơ đồ
- Vận dụng tư duy toán học và hoá học
III. CHUẨN BỊ:
- Tranh vẽ phóng to H15.2
- Sơ đồ truyền máu
IV. TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
Kiểm tra: kiểm tra vài HS xem kết quả về nhóm máu của các em
về bố, mẹ, anh chị em đã tìm hiểu hoặc xét nghiệm có đúng không? (GV
vận dụng sơ đồ phả hệ nhóm máu).
ĐVĐ? Qua quan sát hãy cho biết với những vết thương nhỏ, cơ thể
có bị mất nhiều máu không? Vì sao? (không, vì máu chỉ chảy vài phút,
chậm dần rồi ngưng hẳn  khối đông). Vậy yếu tố nào quyết định vấn
đề đó, cơ chế, ý nghĩa như thế nào?
H
H
o
o

- Thảo luận, thực hiện lệnh sách
giáo khoa. Đại diện nhóm trình
bày.
? ý nghĩa của sự đông máu? + Là cơ chế bảo vệ cơ thể. Giúp cơ
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
thể không mất nhiều máu khi bị
thương.
? Sự đông máu có liên quan đến
yếu tố nào?
+ Tiểu cầu
? Nhờ đâu máu không chảy ra khỏi
mạch?
+ Nhờ búi tơ máu ôm giữ các tế
bào máu tạo thành khối máu đông.
? Vai trò tiểu cầu? + Vai trò tiểu cầu: 3 vai trò
1. Tiết chất gây co mạch máu.
2. Bám vào vết rách vết thương 
hình thành khối máu đông tạm
thời.
3. Giải phóng enzim  hình thành
khối máu đông vững chắc.
- Máu khó đông
? Nếu số lượng tiểu cầu ít
(<3500/ml máu) thì khả năng đông
máu như thế nào?
- Huyết tương gây ngưng kết hồng
cầu.
- Tắc mạch  máu không lưu

COONa
? Vì sao máu không đông?
- GV có kết luận Thiếu yếu tố Ca
++
của huyết
tương, nhưng tiểu cầu đóng vai
trò chủ yếu.
Kết luận 1
- Đông máu là cơ chế bảo vệ cơ thể chống mất máu khi bị thương.
- Quá trình đông máu liên quan đến nhiều yếu tố của máu: Protein,
Ca
++
cuỉa huyết tương, nhưng tiểu cầu đóng vai trò chủ yếu.
Cơ chế đông máu: (ghi sơ đồ sách giáo khoa)
ĐVĐ: Khối máu đông chỉ có ý nghĩa đối với các vết thương nhỏ. Đối với
các vết thương lớn cần có sự hỗ trợ của y học. Trong trường hợp mất
máu quá nhiều cần phải làm gì? (truyền máu). Có phải bất kỳ người nào
cũng cho máu được không? (Không). Khi truyền máu không đúng
nguyên tắc sẽ gây ngưng máu. Vậy thế nào là ngưng máu? Có khác gì
với đông máu?
H
H
o
o
ạ
ạ
t

người B
+ huyết tương/A + hồng cầu B
+ hồng cầu/B + huyết tương/C
+ huyết tương/A +hồng cầu/C
- 1 HS đọc thí nghiệm của Karl
Landsteiner.
? Thí nghiệm trên Landsteiner biết
được điều gì?
- Cho biết:
+ Có 2 loại kháng nguyên trên
hồng cầu: A, B, C. có 2 loại kháng
thể trong huyết tương , :
? Thí nghiệm cho biết ở người có
mấy loại nhóm máu? Kháng
nguyên và kháng thể trong mỗi
nhóm máu như thế nào? tỷ lệ các
nhóm máu trên thế giới?
+ A-   kết dính
B -   kết dính
- 4 nhóm: O(,): 48%
A(A, ): 20%
B(B, ): 28%
AB(A, B): 4%
- Treo tranh H 15.2
- Yêu cầu HS quan sát và phân - Quan sát
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
tích:
? vì sao 7 trường hợp kết dính

không gây dính kết?
Hướng dẫn: khi truyền máu nên
truyền từ từ.
- Vì khi truyền máu thường truyền
từng ít nên khi huyết tương có chứa
 hoặc  bị huyết tương trong máu
người nhận hoà loãng, chưa kịp kết
dính hồng cầu.
? Vậy bản chất của ngưng máu là
gì?
- Huyết tương kết dính hồng cầu
- Treo bảng truyền máu không gây
kết dính hồng cầu.

? Căn cứ vào sơ đồ truyền máu,
hãy cho biết nhiều có nhóm máu
gặp nguy hiểm nhất khi cần máu?
vì sao?
- Thảo luận nhóm, điền chiều mũi
tên.
- GV: nhưng thực tế cho thấy rất ít
nguy hiểm vì người có nhóm máu
O chiếm đến 48%.
- Nhóm máu O vì chỉ nhận được
máu từ người cùng nhóm.
Kết luận 2.1
- Có 4 loại nhóm máu: A(A,B); B(B, ); AB(A,B); O(,)
- Sơ đồ truyền máu:
:
: Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền máu.
Tiến hành
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
- Yêu cầu HS thực hiện - Trên cơ sở phần 1 và kiến thức
thực tiễn, HS làm việc độc lập với
3 câu hỏi SGK.
- Trả lời độc lập.
- Các HS khác nhận xét.
A
A
B
B
O AB
Câu 1: không, vì gây kết dính
kháng nguyên A, b với kháng thể
(,) của người nhận
- Nhận xét và sửa chữa
- Kết luận
Câu 2: được, vì không gây kết
dính: A - , và B - .
Câu 3: Không, vì sẽ nhiễm truyền
bệnh cho người nhận máu.
Kết luận 2:
Nguyên tắc truyền máu: thử máu (người cho và người nhận) trước
khi truyền để:
- Máu người cho và máu người nhận không gây đông máu khi truyền.
- Máu người cho không nhiễm các tác nhân gây bệnh về máu: