Một số sâu, bệnh hại chính trên cây
tiêu 03/06/2009

Kể đến sâu bệnh
gây hại cây tiêu thì
có nhiều nhưng
trong bài này chúng
tôi chỉ đề cập đến
một vài đối tượng
dịch hại chính mà ngư
ời trồng tiêu
ai cũng biết đó là Bệnh chết
nhanh, chết chậm, rụng lóng chết
dây, tiêu điên, thiệt hại do tuyến
trùng và rệp sáp.

1. Bệnh chết nhanh Nói đến cây
tiêu trước hết là nói đến bệnh hại ,
trong đó quan trọng nhất vẫn là bệnh
thối gốc-chết dây hay còn gọi là chết
nhanh (Quick wilt, Phytophthora
foot rot). Sở dĩ gọi như vậy là từ khi thấy cây
tiêu “buồn”, dây bị héo, xuống lá rồi
chuyển vàng, rụng ào ạt chỉ để lại
dây, cành trơ trọi (tất cả các triệu
chứng trên diễn ra trong vòng 7 – 10
ngày) sau đó cây chết trong vòng vài

đất được nước bắn tung tóe lên trên.
Thông thường các lá phía dưới thấp
bị bệnh trước sau đến các lá phía
trên , lá bệnh vàng rụng xuống và
tiếp tục chu kỳ lây lan bệnh nhờ
nước.
Kinh nghiệm cho thấy bệnh xuất
hiện trên các vườn tiêu từ 3, 4 năm
tuổi trở lên và khi thấy trong vườn
có 5 – 7 % cây chết thì phần lớn cây
trong vườn đều đã bị nấm tấn công
gây hại . Để phòng trừ bệnh Thối
gốc – chết dây bà con nông dân cần
chú ý các biện pháp tổng hợp như
sau :
- Trồng cây với mật số vừa phải,
không trồng dầy, nên xén tỉa cành
sát mặt đất khoảng 20 – 30cm), có
thể quét dung dịch Bordeaux 10%,
vôi vào phần thân tiêu sát mặt đất để
hạn chế sự xâm nhập của mầm bệnh.

- Xen canh : Theo kinh nghiệm các
nước Ấn Độ, Philipinnes cho thấy
trồng xen tiêu với cà phê, dừa … sẽ
giãm bệnh chết nhanh.
- Sử dụng cây con sạch bệnh
: Không lấy hom trong vườn đã bị
bệnh chết nhanh, đất trong bầu phải
được xử lý bằng nhiệt độ, formol…

trùng và mầm bệnh lây lan qua nước.

- Bón phân hợp lý : Cần bón phân
đầy đủ và hợp lý sẽ giúp tiêu chống
chịu bệnh tốt hơn, chú ý bổ sung ma
nhê và vôi. Phân hữu cơ hoai mục
cũng rất tốt cho tiêu vì ngoài việc
cung cấp thêm vi lượng cho cây,
trong phân hữu cơ còn có hệ vi sinh
vật đối kháng với mầm bệnh và
tuyến trùng.
- Vệ sinh đồng ruộng : Thường
xuyên thu nhặt tàn dư thực vật như
lá, cành, rể … cây bệnh trong vườn
mang đi tiêu hủy. Vườn tiêu bị bệnh
không nên trồng lại ngay, cần tiến
hành xử lý mầm bệnh và chờ ít nhất
6 tháng đến 1 năm mới trồng lại
- Xử lý bằng hóa chất :
Vườn tiêu 2, 3 năm tuổi đã bắt đầu
nhiễm bệnh, vì vậy sau trồng một
năm nên đổ xuống goc dung dịch
Bordeaux 1% hay oxit clorua đồng
0,2% 2-3 lần/năm (vào đầu, giữa hay
cuối mùa mưa). Từ năm thứ ba trở
đi
có thể phun hay tưới gốc các loại
thuốc đặc hiệu như Trepachbul
607SL, Alpine 80WP, 800WDG,
Mexyl MZ 72 WP. Trường hợp

Ngoài hai bệnh trên , bà con trồng
tiêu cũng cần lưu ý đến bệnh “Rụng
lóng chết dây” (tiêu cùi).
Bệnh này cũng thường thấy trong
mùa mưa, nguyên nhân có thể do
nấm Rhizoctonia solani hay do vi
khuẩn Pseudomonas sp. gây ra.
Triệu chứng chung là bệnh làm cho
lá bị vàng, thối và rụng
đi, sau đó lan
dần vào lóng làm lóng rụng dần từ
trên xuống (nằm rải rác dưới dốc
tiêu do đó gọi là bệnh rụng lóng).
Trường hợp bệnh do nấm gây ra, ta
thấy hai đầu mắt lóng bị thâm đen
trong khi phần giữa lóng vẫn còn
xanh và nếu bệnh do vi khuẩn, quan
sát ta thấy rễ bị thối nhũng, có mùi
hôi, nếu cắt ngang thì thấy mạch bị
thâm đen. Cây bị bệnh sẽ sinh
trưởng chậm lại, tược non ra chậm,
năng suất giãm nhiều, có trường hợp
bệnh lan thành dịch rất khó phòng
trị.

Để hạn chế bệnh xuất hiện và gây
hại nặng , nhất thiết vẫn là việc
phòng bệnh là chính, kế tiếp là sử lý
bệnh bằng thuốc hóa học như
Saizole 5SC, Copforce Blue 51WP

còi cọc, lá nhỏ, phiến lá dầy, nổi các
vết khảm, nhọn, màu vàng xanh
nhạt, mép lá cong lại, đ
ọt không phát
triển. Để phòng trị hiệu quả cần xác
định nguyên nhân chính gây hại.
Nếu là do nhện đỏ thì phải dùng
thuốc trừ nhện như Saromite 57EC.
Rầy mềm sử dụng Secsaigon 25,
50EC, Dragon 585EC … nếu cây bị
virus nên nhổ bỏ để cắt đứt nguồn
bệnh lây lan

5. Tuyến trùng
Tuyến trùng là dịch hại phổ biến
không những trên cây tiêu mà còn
thấy trên nhiều cây trồng khác.
Trên tiêu, triệu chứng do tuyến trùng
thường thấy là cây cằn cổi, lá vàng
vọt, héo, chót lá đen dần rồi rụng,
nếu nhổ gốc lên quan sát ta thấy rể
có các mụt u sần, cong queo, hệ rể
phát triển kém, nguyên nhân là do
tuyến trùng chích hút, bơm các độc
tố vào rể, làm rễ bị nghẽn mạch, phù
to tạo nên các nốt u sần, làm rễ giảm
khả năng hấp thu nước, dưỡng chất
khiến cây sinh trưởng kém, triệu
chứng sẽ nặng hơn nếu kết hợp với
nấm bệnh, vi khuẩn làm cho rễ cây

phòng trị rệp sáp lá có thể dùng các
loại thuốc đặc trị như Dragon
585EC, Sago super 20EC hay rải
gốc Sargent 6G, Sago Super 3G.