Viêm màng não lưu hành tính
(viêm màng não do nhiễm khuẩn màng não cầu)
(Kỳ 1)

1. Đại cương:
1.1 Theo Y học hiện đại:
Nhiễm khuẩn do màng não cầu là một bệnh lây theo đường hô hấp. Bệnh dễ
bột phát thành dịch và theo mùa. Hiện nay, bệnh đang được quan tâm vì có xu
hướng tăng ở nhiều nước. Y học đã tìm ra nhiều thuốc đặc hiệu và các loại vacxin
phòng chống dịch bệnh có hiệu quả.
Khả năng kháng thuốc của màng não cầu rất mạnh, ngoài khả năng kháng
lại hầu hết các thuốc kháng sinh thông thường, màng não cầu còn tiết ra men tiêu
kháng thể, tách kháng thể IgA. Gây tổn thương thành huyết quản, xuất huyết hoại
tử, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu đa nhân, giảm bổ thể C3.
Những biểu hiện này dẫn tới nhiểm khuẩn huyết có sốc. Màng não cầu qua đường
máu và hàng rào máu não xâm nhập vào màng não gây viêm cả 3 lớp màng não,
phản ứng viêm xung huyết, phù nề, xuất tiết xâm lấn tế bào đa nhân. Từ màng
nuôi và màng nhện, vi khuẩn lan vào màng trong của não thất, rồi tới nền não,
vòm não, tiểu não và cả dịch tuỷ sống. Dịch rỉ do viêm kết thành mủ đặc, các tổ
chức kế cận xơ hoá; gây bít các lỗ Monro, Luschka hạn chế lưu thông dịch não
tuỷ gây tăng áp lực sọ não, gây viêm và chèn ép các dây thần kinh sọ não. Tình
trạng viêm các nội mạc động mạch gây rối loạn vi tuần hoàn ở nhiều cơ quan tạng
phủ do màng não cầu cùng với độc tố của nó, các men và phức hợp kháng nguyên
+ kháng thể + bổ thể tác động vào thành mạch. Màng não cầu có thể gây trạng thái
mang khuẩn ẩn hoặc một trong những thể bệnh sau:
- Thể nhẹ: viêm mũi họng.
- Thể nặng: viêm màng não.
- Thể rất nặng viêm màng não – não , nhiễm khuẩn huyết.
- Thể nguy kịch: nhiễm khuấn huyết kịch phát có sốc.
1.2 Tiêu chuẩn chẩn đoán:
Chẩn đoán thể nặng và rất nặng thường dựa trên điều kiện chung là:

kỳ này tương ứng thời kỳ toàn phát.
Nếu tà độc hoá hoả, hoả nhiệt thượng xung: sẽ thấy sốt cao đau đầu dữ dội,
cứng gáy. Nếu tà độc phạm vị sẽ thấy nôn khan hoặc nôn mửa. Độc thịnh thương
doanh huyết gây ra nhiễu tâm phiền táo, ban chẩn toàn thân. Nhiệt nhập tâm bào
phát sinh ra thần hôn, loạn ngôn, lưỡi không linh hoạt.
Nếu dương khí hư suy, tà độc nội ẩn thì sắc mặt trắng bệnh , chi lạnh sợ
lạnh, mạch vi muốn tuyệt. Sốt cao kéo dài dẫn đến can phong nội động: đau đầu,
nôn mửa, cứng gáy nặng dần, tay chân giá lạnh; co giật, hôn mê, rối loạn nhịp thở
. Thời kỳ này tương ứng với thời kỳ viêm não - màng não.