Ngày soạn: Ngày 15 tháng 2 năm 2010
Ngày dạy: Ngày tháng 2 năm 2010
Tuần 25
Tiết 89. Câu trần thuật
A. Mục tiêu cần đạt :
Giúp h/s :
- Hiểu rõ đặc điểm hình thức câu trần thuật. Phân biệt câu trần thuật với các kiểu câu
khác
- Nắm vững chức năng của câu trần thuật. Biết sử dụng câu trần thuật phù hợp với
tình huống giao tiếp
B. Tổ chức các hoạt động dạy học :
* Kiểm tra bài cũ :
? Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán ?
Làm bài tập 3 .
* Bài mới :
Hoạt động củaGV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 1: Hớng dẫn tìm hiểu đặc
điểm hình thức và chức năng của câu
trần thuật
- HS đọc các VD trong SGK
? Trong các câu trên câu nào không có
dấu hiệu hình thức của câu nghi vấn, cầu
khiến, cảm thán hay?
? Những câu này dùng để làm gì?
? Qua phân tích VD1 hãy nêu đặc điểm
hình thức và chức năng của câu trần thuật
I. Đặc điểm hình thức và chức
năng
* Phân tích ví dụ mẫu :
- Chỉ có câu : Ôi Tào Khê! Có đặc đỉêm hình
thức của câu cảm thán, còn tất cả những câu

phần dịch thơ là 1 câu trần thuật. Hai câu này
tuy khác nhau về kiểu câu nhng cùng diễn đạt
một ý nghĩa : Đêm trăng đẹp gây sự xúc động
mãnh liệt cho nhà thơ khiến nhà thơ muốn
làm đợc điều gì đó
Bài tập 3 : Xác định các kiểu câu và chức
năng
a, Câu cầu khiến
b, Câu nghi vấn (Thể hiện ý cầu
c, câu trần thuật khiến nhẹ nhàng nhã nhặn
và lịch sự hơn câu a)
Hoạt động 3 : Hớng dẫn học ở nhà
- H/s làm bài tập 4, 5, 6
G/v : Giao việc cho h/s để chuẩn bị tiết 92
- Nhóm 1 : Giới thiệu di tích núi nhồi
- Nhóm 2 : Giới thiệu cầu Hàm Rồng
- Nhóm 3 : Giới thiệu khu du lịch Sầm Sơn
Rút kinh nghiệm



Ngày soạn: Ngày 15 tháng 2 năm 2010
Ngày dạy: Ngày tháng 2 năm 2010
224
Tiết 90. Chiếu dời đô
(Thiên đô chiếu)
(Lý Công Uẩn)
A. Mục tiêu cần đạt :
Giúp h/s :
- Thấy đợc khát vọng của nhân dân ta về về một đất nớc độc lập, thống nhất hùng c-

- Sau khi lên làm vua năm 1010, Lí Thái Tổ
quyết định rời đô từ Hoa L về thành Đại La và
đổi tên thành Thăng Long. Hoa L chỉ có địa
thế núi non hiểm trở, thích hợp với một vị trí
phòng ngự lợi hại về quân sự. Còn Thăng
Long ở giữa vùng đồng bằng, có điều kiện
giao thông thuỷ, bộ thuận lợi, có thể trở thành
trọng tâm chính trị, kinh tế, văn hóa cuả một
quốc gia độc lập, hùng cờng. Chiếu dời đô
225
G/v tổng kết lại
- Hớng dẫn HS đọc.
- Tìm hiểu các chú thích trong SGK
? Bài chiếu này thuộc văn bản nào mà em
đã học? Vì sao?
? Văn bản này chia làm mấy phần? Nội
dung từng phần? Các phần ấy liên kết với
nhau chặt chẽ ở chổ nào?
Hoạt động : Hớng dẫn phân tích
? Nếu xem đây là một của bài văn nghị
luận Chiếu rời đô thì em hãy cho biết
luận điểm này đã đợc làm sáng rõ bằng
những luận cứ nào? Dẫn chứng nào đã đợc
dẫn
? Tính thuyết phục lí lẽ và các chứng cớ
đó?
? ý nghĩa nào của Lí Công Uẩn, cũng nh
của dân tộc ta thời Lí trong ý định dời đô?
(G/v nói thêm về lịch sử nớc ta từ thời đại
Đinh - Lê - Lí)

đại hng tịnh đi trớc, muốn đa đất nớc ta đến
hùng mạnh lâu dài
Nh vậy việc dời đô đã có tiền lệ, không có
gì bất thờng, vừa phù hợp với đạo trời, vừa
thuận lòng dân
- Ông bày tỏ nổi lòng của mình rất chân
thành, xúc động lời nói mang tính chất đối
thoại tâm tình chứ không còn là mệnh lệnh
của thể chiếu nữa Sự kết hợp hài hoà giữa lí
và tình làm cho văn bản có sức thuyết phục
mạnh mẽ
2, Thành Đại La xứng đáng là khinh đô bậc
226
núi Hoa L có 2 triều Đinh, Lê là không
còn thích hợp, Vì sao?
? Theo Lí Công Uẩn, thành Đại La có
những yếu tố thắng lợi gì để làm kinh đô
cho đất nớc Đại Việt.
? Tại sao khi kết thúc văn bản Chiếu dời
đô, Lí Thái Tổ không ra mệnh lệnh mà
lại dặt câu hỏi : Các khanh thế nào?.
Cách kết thúc nh vậy có tác dụng gì?
? Em có nhận xét gì về kết cấu bài chiếu
và trình tự lập luận của tác giả
Hoạt động 3 :Hớng dẫn tổng kết và
luyện tập
? Vì sao nói Chiếu rời đô ra đời phản
ánh ý chí độc lập tự cờng và sự phát triển
lớn mạnh của dân tộc Đại Việt?
nhất

III. Tổng kết và luyện tập
- Chiếu dời đophản ánh ý chí độc lập tự c-
ờng và sự phát triển của dân tộc Đại Việt :
+ Đất nớc Đai Việt lớn mạnh, loạn cát cứ đã
bị đập tan, đất nớc đủ sức sáng ngang với triều
đình phơng bắc
+ Định đô ở trong Thăng Long là thực hiện
nguyện vọng của nhân dân thu giang sơn về
227
? Qua bài Chiếu dời đô em cảm nhận đ-
ợc nội dung gì ? (Bài chiếu có tính thuyết
phục cao là vì sao?). Điều đó đợc thể hiện
trong bài là nh thế nào?
? Sau 1000 năm bài Chiếu dời đô ra đời,
em có cảm nhận và suy nghĩ gì về ông cha
ta thời Lí
một mối, nguyện vọng xây dung đất nớc cờng
thịnh, thiên nhiên muôn đời bền vững
1, H/s dựa vào ghi nhớ để trả lời
2, Nghệ thuật :
- Lí lẽ, lập luận chặt chẽ
- Kết hợp giữa lí và tình
- Kết thúc mang tính chất đối thoại, trao đổi
* H/s đọc to ghi nhớ sgk
H/s thảo luận
Hoạt động 4 :
Hớng dẫn học ở nhà
? Từ nài Chiếu dời đô, em trân trọng những phong cách nào của Lí Công Uẩn?
- Lòng yêu nớc cao cả, biểu hiện ở chí rời đô về thành Đại La để mở mang, phát riển
đất nớc

? Cho biết các câu b, c, d có đặc điểm
hình thức có gì khác so với câu a
G/v : Các từ không, cha, chẳng đó là
những từ ngữ phủ định. Những câu chứa từ
ngữ phủ định đợc gọi là câu phủ định
? Vậy câu phủ định là gì?
? Các câu b, c, d dùng để làm gì?
- G/v chép ví dụ lên bảng
Để bác bỏ nhận định Ngôi nhà mây đẹp
thật, chúng ta sẽ có các câu phủ định
nào?
? Từ phân tích ví dụ hãy cho biết câu phủ
định có những chức năng gì ?
H/s đọc to ghi nhớ
? Có mấy loại câu phủ định?
? Ngời ta thờng dùng những câu nào để
biểu thị ý nghĩa phủ định
I. Đặc điểm hình thức và chức năng
của câu phủ định
* VD: SGK
- Các câu b, c, d có khác với câu a ở từ không,
cha, chẳng từ phủ định
Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ
định nh : Không, chẳng, đã
- Các câu b, c, d dùng để phủ định sự việc. Việc
Nam đi Huế là không diễn ra
- Các câu phủ định
+ Ngôi nhà này chẳng đẹp
+ Ngôi nhà này đẹp gì mà đẹp
+ Ngôi nhà này thế mà cũng gọi là đẹp

II. Luyện tập
Bài tập 1:
- Các câu phủ định bác bỏ
- Cụ cứ tởng thế đây chứ nó chả hiểu gì đâu!
- Không, chúng con không đói nữa đâu.
Vì nó phản bác một ý kiến nhận định trớc
đó
- Còn câu phủ định trong a và câu phủ định thứ
hai trong câu b Vả lại giết thịt là câu phủ
định miêu tả
Bài tập 2:
- Các câu a, b, c đều là phủ định vì nó có những
từ phủ định
- Nhng những câu phủ định này có điểm đặc
biệt :
+ Có 1 từ phủ định + 1 từ phủ định khác
+ Phủ định của phủ định là khẳng định
+ Từ phủ định + 1 từ nghi vấn
- Đặt câu :
a, Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện
hoang đờng, song có ý nghĩa (một định)
b, Tháng 8, hồng ngọc đỏ, hang hạc vàng, ai
cũng ăn tết Trung Thu, ăn nó nh ăn cả mùa thu
và lòng dạ
c, Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có
một lần nghển cổ cổng trờng
- So sánh : Cách dùng nh sgk thể hiện ý khẳng
định dợc nhấn mạnh hơn và phù hợp hơn, hay
đợc sử dụng hơn Cách dùng nh sgk thể hiện ý
khẳng định dợc nhấn mạnh hơn và phù hợp

ng lại có ý nghĩa phủ định
Hoạt động 3 :Hớng dẫn học ở nhà
H/s làm bài tập 5, 6
Gợi ý bài 5 :
Không thể thay quên bằng không, cha, chẳng. Vì nếu thay sẽ làm thay đổi
hẳn ý nghĩa của câu
+ Dùng quên (không nghĩ đến, không để tâm đến) thể hiện lòng căm thù giặc
và tìm cách trả thù đến mức không để tâm đến việc ăn uống, một hành động thiết yếu diến
ra hằng ngày đối với tất cả mọi ngời
+ Cha : Thời điểm việc phá giặc cha diễn ra, nhng tác giả luôn nung nấu ý chí quyết
tâm phá giặc
+ Chẳng : Phủ định việc phá giặc thành công, cảm giác, bất lực, thất vọng.
Không phù hợp với chủ đề văn bản .
Rút kinh nghiệm



Ngày soạn: Ngày 15 tháng 2 năm 2010
231
Ngày dạy: Ngày tháng 2 năm 2010
Tiết 92 Chơng trình địa phơng
VB: Hoa lúa
(Hữu Loan)
A. Mục tiêu cần đạt ;
Giúp HS :
- Cảm nhận đợc vẻ đẹp đầy sức sống của quê hơng và con ngời vùng quê Trung bộ
trớc và sau cải cách ruộng đất 1953
- Thấy đợc tình cảm tha thiết của tác giả đối với quê hơng
- Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu, cảm thụ tác phẩm trữ tình. Phân tích hình tợng NT
Hoa lúa

2. Đọc, tìm hiểu chú thích
II. Phân tích tác phẩm.
1. Hình ảnh quê hơng
- Có cảnh vật: Giếng ngọt, cây đa, bát ngát
làng tre ruộng lúa, có núi ngất, sông đầy
-> Quê hơg hữu tình, có truyền thống văn hoa
232
muốn nói tới trong bài thơ?
? Trớc Cm quê hơng nh thế nào? sau CM
quê hơng có gì đổi mới?
? Cảm xúc về qhơng đợc diễn tả qua NT
gì?
? Nhận xét về cảm xúc của tác gải về qh-
ơng?
? Hình ảnh con ngời hiện lên nh thế nào?
Đó là ai?
? Đời sống tinh thần của họ đợc miêu tả ra
sao? Điều đó nói lên khát vọng gì của con
ngời?
HĐ2: Hớng dẫn phân tích tác phẩm.
? NT thể hiện cảu bài thơ?
? Nội dung của bài?
? Hình tợng Hoa lúa có ý nghĩa gì?
lâu đời.
- Trớc CM: Quê hơng bị PK kìm hãm
- Sau CM: Qhơng vùng lên đấu tranh tự giải
phóng
- NT: Dùng từ: Bát ngát, ngất đầy gợi không
gian rộng lớn, cuộc sống yên bình, hạnh phúc
-> Cảm xúc tự hào yêu mến