MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
LỜI MỞ ĐẦU..................................................................................................4
CHƯƠNG I ....................................................................................................6
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIỀN LƯƠNG VÀ ...................................................6
QUẢN LÝ TIỀN LƯƠNG..............................................................................6
I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TIỀN LƯƠNG........................6
1) Những lý luận cơ bản về tiền lương.........................................................................................................6
1.1) Khái niệm về tiền lương....................................................................................................................6
1.1.1) Tiền lương.................................................................................................................................6
1.1.2) Tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế................................................................................7
1.1.3) Tiền lương và lạm phát ..............................................................................................................8
1.2) Yêu cầu của tổ chức tiền lương.........................................................................................................8
1.3) Những nguyên tắc cơ bản của tiền lương...........................................................................................9
2) Các chế độ tiền lương...........................................................................................................................10
2.1) Chế độ tiền lương chức vụ..............................................................................................................10
2.1.1) Khái niệm................................................................................................................................10
2.1.2) Xây dựng chế độ tiền lương chức vụ:.........................................................................................11
2.2) Chế độ tiền lương cấp bậc ............................................................................................................11
2.2.1) Khái niệm................................................................................................................................12
2.2.2) Ý nghĩa của việc áp dụng chế độ tiền lương cấp bậc .................................................................12
2.2.3) Nội dung của chế độ tiền lương cấp bậc.....................................................................................12
2.2.3.1) Một số khái niệm................................................................................................................12
2.2.3.2) Xây dựng chế độ tiền lương cấp bậc ...................................................................................15
2.2.3.3) Mức tiền lương...................................................................................................................15
II) NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TIỀN LƯƠNG.16
1. Khái niệm về quản lý tiền lương ..........................................................................................................16
2. Ý nghĩa của công tác quản lý tiền lương.................................................................................................16
3. Nội dung của quản lý tiền lương............................................................................................................18
3.2) Nhiệm vụ:.....................................................................................................................................37
.............................................................................................................................................................37
4) Những đặc điểm về sản xuất kinh doanh của công ty..............................................................................38
4.1) Đặc điểm về thị trường xuất khẩu của công ty..................................................................................38
4.2 ) Đặc điểm về sản phẩm của công ty...............................................................................................38
4.3) Đặc điểm về lao động của công ty..................................................................................................39
4.4) Đặc điểm về Quy trình sản xuất sản phẩm ......................................................................................42
II) KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH...........................43
III) TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CÔNG TÁC TRẢ LƯƠNG TẠI CÔNG TY 43
1) Tiền lương...........................................................................................................................................43
1.1)Thang bảng lương công ty đang áp dụng..........................................................................................43
1.2) Các chế độ phụ cấp lương đang áp dụng trong công ty....................................................................49
1.2.1 ) Phụ cấp an toàn viên: .............................................................................................................49
1.2.2) Tiền ăn:..................................................................................................................................49
1.2.3) Phụ cấp thai sản: ....................................................................................................................49
1.2.4) Phụ cấp ốm đau.......................................................................................................................50
1.2.5) Phụ cấp thâm niên:..................................................................................................................50
1.2.6) Phụ cấp học nghề: ..................................................................................................................51
1.2.7) Phụ cấp trách nhiệm:...............................................................................................................51
1.2.8) Phụ cấp Bảo Hiểm Xã Hội.........................................................................................................52
1.3 ) Tiền thưởng..................................................................................................................................52
1.4) Tạm ứng :.....................................................................................................................................52
1.5 Quy chế trả lương ..........................................................................................................................53
1.5.1) Cơ cấu Quỹ tiền lương công ty: ................................................................................................53
1.5.2 ) Thanh toán lương...................................................................................................................54
2) Các hình thức trả lương tại công ty........................................................................................................55
2.1) Trả lương theo hình thức quỹ lương khoán.......................................................................................55
2.1.1) Trả lương theo quỹ lương khoán cho đội Bảo Vệ.........................................................................55
2.1.2) Đáng giá việc áp dụng trả theo lương khoán cho cả đội Bảo Vệ ................................................56
2.2) Lương khoán theo sản phẩm :........................................................................................................59
4) Hoàn thiện công tác tiền thưởng...........................................................................................................92
5) Hoàn thiện công tác nghiệm thu sản phẩm:...........................................................................................94
6) Tăng năng suất lao động.....................................................................................................................94
7) Xem xét kỹ lưỡng Quy định của pháp luật để xây dựng cơ chế trả lương phù hợp trong công ty................95
8) Quan điểm và ý kiến của người lao động...............................................................................................96
9) Khả năng chi trả của công ty:...............................................................................................................97
10) Mở rộng thị trường xuất khẩu..............................................................................................................97
11) Một số giải pháp khác :.......................................................................................................................98
LỜI KẾT......................................................................................................100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................101
LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của tổ chức thương mại
thế giới WTO, ngành dệt may Việt Nam đang đối diện với những thách thức,
đặc biệt là áp lực cạnh tranh. Tình trạng thiếu hụt lao động dẫn đến tranh
giành lao động trong nội bộ ngành đang ngày càng trầm trọng vì nguồn nhân
lực của dệt may Việt Nam vừa thiếu lại chịu sự cạnh tranh của các ngành
công nghiệp khác đang phát triển rất mạnh mẽ. Mà tiền lương luôn là mối
quan tâm hàng đầu của người lao động trong doanh nghiệp bên cạnh các yếu
tố quan trọng khác như ngành nghề, uy tín của doanh nghiệp, môi trường làm
việc, cơ hội thăng tiến. . . đây là động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy khuyến
khích họ tích cực làm việc nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả làm việc.
Một cơ chế trả lương phù hợp có tác dụng nâng cao năng suất và chất lượng
lao động, giúp doanh nghiệp thu hút và duy trì ổn định được nguồn nhân lực
cho doanh nghiệp mình.
Công ty May liên doanh Kyung-Việt là một công ty mới thành lập lại
có các đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong khu công nghiệp phố nối A nên việc
xác định đúng mức độ đóng góp của người lao động để đảm bảo sự công bằng
và hiệu quả trong quá trình trả lương là cần thiết. Vì vậy việc xây dựng cơ chế
trả lương cho người lao động nhằm đảm bảo trả lương đúng với số lượng và
chất lượng lao động mà họ đóng góp là rất quan trọng.
công ty
CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIỀN LƯƠNG VÀ
QUẢN LÝ TIỀN LƯƠNG
I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TIỀN LƯƠNG
1) Những lý luận cơ bản về tiền lương
1.1) Khái niệm về tiền lương
1.1.1) Tiền lương
Trong nền kinh tế thị trường với sự hoạt động sôi nổi của thị trường lao động
trong đó sức lao động là hàng hoá, do đó tiền lương là giá cả của sức lao động.
Tiền lương trước hết là số tiền người sử dụng lao động trả cho người
lao động - đó là quan hệ kinh tế của tiền lương. Do tính chất đặc biệt của loại
hàng hóa sức lao động, mà tiền lương không chỉ thuần tuý là vấn đề kinh tế
mà còn là một vấn đề xã hội rất quan trọng, liên quan đến đời sống và trật tự
xã hội - đó là quan hệ xã hội
Trong hoạt động kinh doanh, tiền lương là một phần chi phí cấu thành
chi phí sản xuất – kinh doanh. Do đó tiền lương luôn cần được tính toán và
quản lý chặt chẽ. Đối với người lao động tiền lương là thu nhập từ quá trình
lao động của họ, là phần thu nhập chủ yếu và có ảnh hưởng trực tiếp tới mức
sống của đại đa số lao động trong xã hội. Tiền lương cao tạo động lực cho
người lao động nâng cao trình độ và khả năng lao động của mình.
Vậy tiền lương là lượng tiền mà người lao động nhận được từ người sử
dụng lao động sau khi hoàn thành một công việc nhất định hoặc sau một thời
gian lao động nhất định
a)- Vai trò của tiền lương
+ Tiền lương không chỉ mang bản chất là chi phí mà nó còn trở thành
phương tiện tạo ra giá trị mới, là nguồn khích thích sự sáng tạo, sức sản xuất,
năng lực của người lao động trong quá trình sản sinh ra các gía trị gia tăng.
+ Khích thích năng lực sáng tạo để làm tăng năng suất lao động. Khi
năng suất lao động cao thì lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng tạo nguồn phúc lợi
Trong đó : I
tltt
: tiền lương thực tế
I
tldn
: tiền lương danh nghĩa
I
gc
: chỉ số giá cả
Như vậy ta thấy nếu giá cả tăng lên thì ảnh hưởng tới tiền lương thực
tế. Mà tiền lương thực tế là mối quan tâm của người dân lao động vì nó ảnh
hưởng tới mức sống của họ. Do đó tiền lương thực tế là đối tượng quản lý
trực tiếp trong các chính sách về thu nhập, tiền lương, và đời sống.
1.1.3) Tiền lương và lạm phát
Lạm phát làm cho giá cả của hàng hoá tăng lên dẫn đến tiền lương thực
tế giảm.
Lạm phát cũng có thể do tiền lương tăng gây ra, vì tiền lương tăng làm
tăng tổng cầu trong xã hội, do đó kéo gía cả lên. Đồng thời tiền lương cũng
làm tăng chi phí sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp, làm cho giá thành tăng,
đẩy gía cả tăng lên và làm tăng lạm phát.
Như vậy tiền lương và lạm phát có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, lạm
phát làm cho tiền lương thực tế giảm, mức sống của người lao động giảm do
đó đòi hỏi phải tăng tiền lương danh nghĩa. Tiền lương tăng lại gây ra tăng
lạm phát. Do đó, việc ổn định và đảm bảo tiền lương không tách rời kiểm soát
lạm phát.
1.2) Yêu cầu của tổ chức tiền lương.
+ Đảm bảo tái sản xuất lao động, nâng cao đời sống vật chất và tinh
thần cho người lao động. Nhằm đảm bảo và thực hiện đúng chức năng và vai
trò của tiền lương trong đời sống xã hội.
+ Nâng cao năng suất lao động, tạo cơ sở quan trọng nâng cao hiệu
+ Việc trả lương theo kết quả sản xuất kinh doanh phải đảm bảo các
nghĩa vụ đối với nhà nước, không được thấp hơn mức quy định hiện hành.
+ Đảm bảo năng suất lao động tăng nhanh hơn tăng tiền lương bình
quân
Trong doanh nghiệp, tăng tiên lương dẫn đến tăng chi phí sản xuất
kinh doanh, tăng năng suất lao động lại làm giảm chi phí sản xuất cho từng
đơn vị sản phẩm. Một doanh nghiệp thực sự kinh doanh có hiệu quả chi phí
nói chung cũng như chi phí cho một đơn vị sản phẩm nói riêng giảm đi, tức
mức tăng chi phí do tăng tiền lương bình quân phải nhỏ hơn mức giảm chi phí
do tăng năng suất lao động.
2) Các chế độ tiền lương.
2.1) Chế độ tiền lương chức vụ.
2.1.1) Khái niệm.
“Chế độ tiền lương chức vụ là toàn bộ những quy định của Nhà nước
mà các tổ chức quản lý nhà nước, các tổ chức kinh tế, xã hội và các doanh
nghiệp áp dụng để trả lương cho lao động quản lý”
1
Chế độ tiền lương chức vụ là chế độ tiền lương mà trước tiên đánh giá
một cách khách quan về gía trị của bản thân chức vụ, sau đó căn cứ vào kết
quả đánh giá này để đưa ra mức lương tương ứng với chức vụ do nhân viên
đảm nhận chức vụ đó.gồm:
+ Chế độ tiền lương chức vụ loại hình đơn nhất.
+ Chế độ tiền lương chức vụ loại hình tồn tại song song.
Tuỳ theo từng chức vụ mà người lao động đảm nhiệm mà có các yêu
cầu về trình độ chuyên môn, kiến thức khác nhau:
1
giáo trình kinh tế lao động_ trang 177
VD : Kiến thức cần cho từng nhóm người (%)
Nhóm người
Mức lương của các bậc còn lại được xác định bằng mức lương bậc một
nhân với hệ của bậc lương tương ứng.
2.2) Chế độ tiền lương cấp bậc
2.2.1) Khái niệm
Chế độ tiền lương cấp bậc là toàn bộ các quy định của nhà nước, các
doanh nghiệp áp dụng để trả lương cho người lao động, căn cứ vào chất lượng
và điều kiện lao động khi họ hoàn thành công việc . Áp dụng cho công nhân
những người lao động trực tiếp, trả lương theo kết quả lao động thể hiện qua
chất lượng và số lượng mà họ làm ra.
Để trả lương cho người lao động công bằng và đúng đắn thì phải căn
cứ vào hai mặt: số lượng và chất lượng của lao động. Số lượng lao động thể
hiện qua mức hao phí thời gian lao động dùng để sản xuất ra sản phẩm trong
một khoảng thời gian ví dụ: số giờ lao động trong ngày, số ngày lao động
trong tuần. . . Chất lượng lao động là trình độ lành nghề của người lao động
thể hiện ở trình độ giáo dục đào tạo, kinh nghiệm kỹ năng. Năng suất lao
động và hiệu quả làm việc tỷ lệ thuận với chất lượng lao động.
2.2.2) Ý nghĩa của việc áp dụng chế độ tiền lương cấp bậc
+ Tạo khả năng điều chỉnh tiền lương giữa các nghành nghề một cách
hợp lý
+ Bố trí và sử dụng công nhân một cách thích hợp với khả năng về
trình độ lành nghề và khả năng sức khoẻ của người lao động, tạo cơ sở xây
dựng kế hoạch lao động.
+ Khuyến khích và thu hút người lao động làm việc ở những vùng kinh
tế khó khăn, trong những nghành có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại. . .
2.2.3) Nội dung của chế độ tiền lương cấp bậc.
2.2.3.1) Một số khái niệm
- “Thang lương là bản xác đinh quan hệ tỷ lệ về tiền lương giữa những
công nhân trong cùng một nghề hoặc một nhóm nghề giống nhau, theo trình
độ lành nghề của họ. Những nghề khác nhau sẽ có những thang lương tương
ứng khác nhau”
H
td
: = H
n
– H
n-1
Trong đó: H
td
: hệ số tăng tương đối
H
n
: hệ số lương bậc n
H
n-1
: hệ số lương bậc n-1
Hệ số tăng tương đối của hệ số lương :
H
tgd
= H
td
: H
n-1
Trong đó: H
tgd
: hệ số tăng tương đối
H
td
: hệ số tăng tuyệt đối
H
n-1
chất đặc điểm, nội dung của quá trình lao động.
Phân tích các yếu tố như: thời gian học tập, thời gian đào tạo bồi
dưỡng, thời gian tích luỹ kinh nghiệm, kỹ năng làm việc. . . để xác định hệ số
của thang lương.
+ Xác định số bậc của thang lương: căn cứ vào tính chất phức tạp của
sản xuất và trình độ trang bị kỹ thuật của người lao động, trình độ phát triển
trình độ lành nghề . . . để xác định số bậc cần thiết kế.
+ Xác định hệ số lương của các bậc.
2.2.3.3) Mức tiền lương
Mức tiền lương là số tiền trả công cho người lao động trong một thời
gian nhất định phù hợp với các bậc trong thang lương.
S
i
= S
1
* k
i
Trong đó :
S
i
: mức lương bậc i
S
1
: mức lương bậc 1 hay mức lương tối thiểu
K
i
: hệ số lương bậc i
Mức lương bậc 1 là mức lương thấp nhất trong ngành nghề, nó luôn lớn
hơn hoặc bằng mức lương tối thiểu
Mức lương tối thiểu có các đặc trưng cơ bản sau:
động trong gia đình, trong xã hội.
+ Tiền lương cao tạo động lực sẽ tạo động lực cho người lao động
tích cực học tập để nâng cao trình độ tay nghề và trình độ chuyên môn của họ
từ đó nâng cao vai trò đóng góp của họ cho tổ chức.
- Ý nghĩa của quản lý tiền lương đối với tổ chức
+ Tiền công trả cho người lao động là một yếu tố quan trọng trong chi
phí sản xuất. Tiền công tăng sẽ làm tăng chi phí từ đó làm tăng giá thành sản
xuất làm tăng giá và khả năng cạnh tranh của sản phẩm công ty.
+ Tiền lương là công cụ để thu hút, duy trì và giữ những người lao
động giỏi có khả năng phù hợp với công việc của tổ chức.
- Ý nghĩa của quản lý tiền lương đối với xã hội
+ Tiền lương cao hơn giúp cho người lao động có sức mua cao hơn,
tạo cho họ có mức sống cao hơn làm tăng sự thịnh vượng của cộng đồng. Tuy
nhiên, Tiền công tăng có thể làm cho giá cả tăng từ đó có thể làm giảm cầu về
sản phẩm và dịch vụ từ đó làm giảm công việc làm.
+ Tiền lương góp một phần đáng kể vào thu nhập quốc dân thông qua
việc nộp thuế thu nhập và góp phần làm tăng nguồn thu ngân sách nhà nước
của chính phủ từ đó giúp cho chính phủ điều tiết thu nhập giữa các tầng lớp
dân cư trong xã hội.
(3)
Giáo trình quản trị nhân lực trang199
3. Nội dung của quản lý tiền lương
Để công tác quản lý tiền lương đạt hiệu quả các doanh nghiệp cần
xem xét việc quản lý tiền lương thông qua các hình thức trả lương cho
người lao động.
3.1) Các nguyên tắc trả lương.
+ Trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn và tại nơi làm việc
Theo quy định tại điểm d, khoản 1 Điều 38 của Bộ luật lao động đã
sửa đổi bổ sung:
động.
Nhược điểm:
+ Chỉ quan tâm tới số lượng sản phẩm làm ra mà không quan tâm tới
chất lượng của sản phẩm.
+ Công nhân chỉ quan tâm tới sản phẩm làm, cốt làm cho thật nhiều
sản phẩm do đó không có ý thức về tiết kiệm vật tư, nguyên liệu.
Do đó để hình thức trả lương theo sản phẩm thật sự phát huy tác dụng,
các doanh nghiệp cần đảm bảo các điều kiện sau:
+ Xây dựng các định mức lao động có căn cứ khoa học. Là cơ sở để
tính toán đơn giá tiền lương, xây dựng kế hoạch quỹ lương.
+ Đảm bảo tổ chức và phục vụ tốt nơi làm việc.
+ Đẩy mạnh công tác kiểm tra, nghiệm thu sản phẩm đảm bảo sản
phẩm được sản xuất ra theo đúng chất lượng đã quy định.
+ Giáo dục tốt ý thức trách nhiệm của người lao động.
3.2.1) Trả lương theo sản phẩm trực tiếp.
Đối tượng áp dụng là người lao động trong điều kiện quá trình lao động
của họ mang tình độc lập tương đối, có thể định mức, kiểm tra và nghiệm thu
sản phẩm một cách cụ thể rõ ràng.
- Tính đơn gía tiền lương.
Là số tiền trả cho người lao động khi họ hoàn thành một đơn vị sản
phẩm hay một công việc nhất định
Đ
G
= L
0
/ Q
Hoặc Đ
G
= L
0
quả máy móc thiết bị.
3.2.2) Trả lương sản phẩm tập thể
Đối tượng áp dụng là một nhóm người khi họ hoàn thành một khối
lượng sản phẩm nhất định mà những sản phẩm này đòi hỏi nhiều người cùng
tham gia, công việc của mỗi cá nhân có liên quan tới nhau
- Tính đơn gía tiền lương
+ Nếu tổ hoàn thành nhiều sản phẩm trong kỳ:
Đ
G
= TL
CBi
/Q
0
+ Nếu tổ hoàn thành một sản phẩm trong kỳ:
Đ
G
= TL
CBi
* T
0
Trong đó : Đ
G
: đơn giá tiền lương sản phẩm trả cho tổ
TL
CBi
: tổng tiền lương cấp bậc của cả tổ
L
CBi
: lương cấp bậc của công việc bậc i
n : số công việc trong tổ
- Tính tiền lương:
L = Đ
GK
* Q
Trong đó : L : tiền lương công nhân nhận được
Đ
GK
: đơn giá khoán cho một sản phẩm hay một công việc
Q : số lượng sản phẩm hoàn thành
- Ưu điểm: Tạo cho người lao động tích cực phát huy sáng kiến và cải
tiến lao động để hoàn thành nhanh chóng và đảm bảo điều kiện công việc
được giao
- Nhược điểm: Khó xác định được đơn gía giao khoán một cách chính
xác.
3.2.4) Trả lương theo sản phẩm gián tiếp
- Tính đơn giá tiền lương.
Đ
G
= L / ( M*Q)
Trong đó : Đ
G
: đơn gía tiền lương
L : lương cấp bậc của công nhân phụ
M : số máy phục vụ cùng loại
Q : mức sản lượng của công nhân chính
- Tính tiền lương
L
1
= Đ
G
- Nhược điểm: Khó xác định được các chỉ tiêu tính thưởng dễ dẫn tới
tình trạng làm tăng chi phí tiền lương.
3.2.6) Chế độ trả lương theo sản phẩm luỹ tiến
Áp dụng cho những khâu có ảnh hưởng trực tiếp tới toàn bộ quá trình
sản xuất.
Thường dùng hai loại đơn giá : Đơn gía cố định và đơn gía luỹ tiến cho
những sản phẩm vượt mức.
- Tính lương:
+ Đơn gía cố định
Đ
Gtt
= L/Q = L*T
Trong đó : Đ
Gtt
: đơn gía sản phẩm trực tiếp
L : tiền lương theo cấp bậc công việc của công
nhân
Q : mức sản lượng của công nhân
T : mức thời gian
+ Đơn gía luỹ tiến
Đ
Glt
= Đ
Gtt
( 1+k )
Trong đó : Đ
Glt
: đơn giá sản phẩm luỹ tiến
k : Tỷ lệ tăng đơn gía
k = (d
0
)
Trong đó: L
lt
: tiền lương trả theo sản phẩm luỹ tiến
Q
1
: mức sản phẩm hoàn thành thực tế
Q
0
: tổng sản lượng đạt mức khởi điểm
-Ưu điểm : khuyến khích công nhân tích cực làm việc để tăng năng
suất lao động
- Nhược điểm : khó xác định được một cách chính xác tỷ lệ tăng đơn
gía, dễ làm cho tốc độ tăng của tiền lương lớn hơn tốc độ tăng năng suất lao
động của những khâu được áp dụng.
- Cách khắc phục để áp dụng hiệu quả:
+ Thời gian trả lương: không nên quy định quá ngắn số ngày trả lương,
nên trả theo một thời gian cố định.
+ Tuỳ theo mức độ quan trọng của bộ phận sản xuất mà đưa ra đơn gía
sản phẩm luỹ hợp lý.
+ Cần phải dựa vào nhiệm vụ sản xuất phải hoàn thành, không thể chỉ
dựa vào khả năng tiết kiệm chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm .
+ Không nên áp dụng một cách tràn lan.
3.3) Hình thức trả lương theo thời gian.
Áp dụng đối với những người làm công tác quản lý, chuyên môn, kỹ
thuật, nghiệp vụ, những người làm các công việc theo dây chuyền công nghệ,
máy móc thiết bị, và những công việc trả lương theo thời gian có hiệu quả
hơn các hình thức trả lương khác.
- Ưu điểm : Tạo động lực làm việc cho người lao động, nâng cao trình