Chủ tịch Hồ Chí Minh với
nông nghiệp- nông dân – nông thôn
Từ thủa lọt lòng vào mùa hè năm Dần (1890) ở vùng quê Xứ Nghệ, cậu bé Nguyễn
Sinh Cung đã sống trong cảnh làng quê với cây đa, giếng nước, luỹ tre xanh 5 tuổi,
bé Cung theo cha mẹ vào Huế, khi cả nhà nghỉ chân trên đỉnh Đèo Ngang, Cung nhìn
ra biển thấy những thuyền buồm chạy theo chiều gió, Cung cho đó là những con bò
đi trên ao lớn…(1).
Theo cha vào Huế lần thứ 2, đầu thời vua Duy Tân, Nguyễn Tất Thành học ở Quốc học
Huế. Khi này tại Kinh đô thường xảy ra nhiều cuộc biểu tình của nông dân tỉnh Thừa Thiên
chống sưu, chống thuế, Nguyễn Tất Thành và bạn đồng môn đã làm thông ngôn(2) giúp bà
con nói rõ yêu sách với bọn thống trị, bị cảnh sát săn lùng, Nguyễn Tất Thành phải vào học
tiếp chương trình tiểu học Pháp - Việt ở Quy Nhơn. Nghe lời cha, Nguyễn Tất Thành đi dần
vào phương nam, tháng 6-1911 đã xuất dương tìm đường cứu nước.
Bốn tháng sau khi từ Pháp sang Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc đã tham dự Đại hội lần thứ I
Quốc tế Nông dân (giữa tháng l0-1923), đã đọc bài tham luận nói lên tình cảnh nông dân
Đông Dương đang bị thực dân Pháp bóc lột. Người nói:
"Quốc tế của các đồng chí chỉ trở thành một Quốc tế khi không những nông dân ở Phương
Tây, mà cả nông dân ở Phương Đông, nhất là nông dân ở các nước thuộc địa là những
người bị áp bức và bóc lột nhiều hơn các đồng chí đều tham gia Quốc tế của các đồng chí.
Nếu đem so sánh người nông dân Nga với người nông dân Việt Nam, người ta có ấn
tượng rằng: Khi nông dân Nga đang ngồi thoải mái trên chiếc ghế bành, thì trong lúc đó,
người nông dân Việt Nam đang bị treo ngược đầu xuống đất (?!)”(3).
Người đã dịch "Tuyên ngôn của Hội nghị Quốc tế Nông dân" (tháng 4-1924) ra tiếng Việt
để gửi về nước.
Trong bài "Tổ chức dân cày” ở cuốn “Đường cách mệnh" Nguyễn Ái Quốc viết: “Vì sao
phải tổ chức dân cày? Tây đồn điền choán ruộng thế nào? Chính phủ Pháp đãi dân cày
An Nam thế nào? Muốn thoát khỏi vòng vây cay đắng ấy thì phải tổ chức nhau để kiếm
đường giải phóng… Có ích cho dân cày, có lợi cho nòi giống”(4).
Sau khi trở về Tổ quốc năm 1941, Bác viết bài thơ lục bát “Dân cày” đăng trên báo Cứu
quốc (1-8-1941), lời thơ thống thiết, kêu gọi "Dân cày phải kiếm Việt Minh mà vào… Mai
sau thực hiện chương trình: Việt Nam nông dã tất canh kỳ điền” (nghĩa là theo chương

dạy cho ta 20 cán bộ để làm thí điểm cách trồng chè cho tốt, nhà máy chè nghe như thế rất
mừng. Nhà máy gửi báo cáo lên Bộ Nông Lâm. Ông Bộ Nông Lâm nói việc dạy học phải
hỏi Bộ Giáo dục, chúng tôi không giải quyết. Lên Bộ Giáo dục, thì Bộ Giáo dục nói đây là
việc trồng chè, chúng tôi không giải quyết được. Gần 2 năm không giải quyết. Khi Bác lên
thăm tình cờ các chuyên gia nói lại. Khi về Bác gặp ông nông lâm, Bác nói nhất định phải
cho 20 cán bộ học cái này; ông nông lâm giải quyết. Thế là học được”(7).
Cuối năm 1959 Bác viết bài "Tết trồng cây" kêu gọi toàn dân hưởng ứng. 10 năm sau trên
báo Nhân Dân, 5-2-1969 lại đăng bài "Tết trồng cây" của T.L (Bác Hồ). Người biểu dương
thành tích 10 năm nhân dân ta từ miền núi đến đồng bằng, ven biển đã trồng được hàng
vạn hecta cây các loại; xã Đô Lương (Lạng Sơn) trong 5 năm (1964-1969) đã trồng được
270 ha rừng, đã bán cho Nhà nước và thị trường 2.000 m3 gỗ và củi. Nhờ có trồng cây,
nên thuỷ lợi cũng tiến bộ, hơn 100ha ruộng trước kia bỏ hoá nay đã trở thành ruộng 5 tấn,
hai năm 1967-1968 đóng góp nghĩa vụ lương thực được 271 tấn thóc, thu nhập của hợp
tác xã năm 1965 được 16.250 đồng, năm 1967 đạt đến 50.240 đồng Các địa phương
phải học tập và thi đua với nơi có phong trào trồng cây khá. Bác còn nhắc chúng ta phải
trồng cây cho cả đồng bào miền Nam nữa.
Câu nói: "Vì lợi ích 10 năm thì phải trồng cây” của Bác Hồ đã trở thành mục tiêu, phương
châm hành động của cả nước.
Ngày 15-5-1965, nhân dịp mừng 75 tuổi, Bác Hồ đã viết xong bản thảo Di chúc đầu tiên,
trong đó có đoạn: “Nhân dân lao động ta (chủ yếu là nông dân - VAP chú thích) ở miền
xuôi cũng như ở miền núi, đã bao đời chịu đựng gian khổ… Tuy vậy, nhân dân ta rất anh
hùng, dũng cảm, hăng hái, cần cù. Từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn đi theo Đảng, rất
2
trung thành với Đảng. Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hoá,
nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân…
Sau khi tôi qua đời… tôi yêu cầu thi hài tôi được đốt đi… Tro xương thì tìm một quả đồi mà
chôn… Nên có kế hoạch trồng cây trên đồi. Ai đến thăm thì trồng một cây làm kỷ niệm…
Lâu ngày, cây nhiều thành rừng, sẽ tốt cho phong cảnh và lợi cho nông nghiệp”(8).
Tháng 5-1968, Bác lại viết tiếp vào dự thảo bản Di chúc:
“Trong bao năm kháng chiến chống thực dân Pháp, tiếp đến chống đế quốc Mỹ, đồng bào