Tvt1989
Ngày soạn: Ngày dạy:
Người soạn: Lớp dạy:

Bài 39: BIẾN ĐỘNG SỐ LƯỢNG CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
A. Mục tiêu.
1. Kiến thức
- Nêu được khái niệm biến động số lượng cá thể.
- Trình bày được biến động số lượng cá thể theo chu kì và không theo chu kì.
- Trình bày được nguyên nhân gây biến đọng số lượng của quần thể.
- Nêu được cơ chế điều chỉnh số lượng của quần thể.
2. Kĩ năng
- Rèn cho học sinh kĩ năng quan sát và phân tích sơ đồ.
- Sưu tầm những tài liệu về sự biến động số lượng cá thể.
- Rèn cho học sinh kĩ năng vận dụng kiến thức vào đời sống.
3. Thái độ
- Tạo cho học sinh có hứng thú học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống và bảo
vệ môi trường.
B. Chuẩn bị.
1. Giáo viên
- Tranh ảnh phóng to hình 39.1, 39.2,39.3 SGK
2. Học sinh
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài mới
C. Tiến trình bài học
1. Ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ
- Hãy nêu nguyên nhân vì sao số lượng cá thể của quần thể sinh vật luôn thay đổi và
nhiều quần thể sinh vật không tăng trưởng theo tiềm năng sinh học?
- Hậu quả của tăng dân số quá nhanh là gì? Chúng ta cần làm gì để khắc phục hậu
quả đó?

Nhận xét và bổ sung
Mô tả số lượng cá thể thỏ và mèo
rừng Canada biến động theo chu
kì 9- 10 năm
Yêu cầu học sinh quan sát hình
39.1 B
(?) cho biết vì sao số lượng thỏ và
mèo rừng lại tăng và giảm theo
chu kì gần giống nhau?
Trả lời
Nhận xét và bổ sung.
(?) Biến động không theo chu kì
là gì? Cho ví dụ.
Trả lời
I- Biến động số lượng cá thể
1. Khái niệm
- Biến động số lượng cá thể của quần
thể là sự tăng hay giảm số lượng cá thể
của quần thể
- gồm : + Biến động theo chu kì
VII- + Biến động không theo chu kì
VIII- 2. Biến động theo chu kì
- là biến động xảy ra do những thay đổi
có tính chu kì của môi trường.
Vd : ở đồng rêu phương Bắc, theo chu kì
3-4 năm /lần, số lượng cáo lại tăng lên
gấp 100 lần và sau đó lại giảm,
4. 3.Biến động không theo chu kì
5. - Là biến động mà số lượng cá thể của
quần thể tăng hoặc giảm một cách đột

Nghiên cứu và trả lời và hoàn
thành bảng 39
? Nguyên nhân của biến động số
lượng cá thể của quần thể là gì?
? Thế nào là nhân tố sinh thái phụ
tuộc mật độ và nhân tố không phụ
thuộc mật độ? Các nhân tố này có
ảnh hưởng như thế nào đến sự
biến động số lượng cá thể của
quần thể?
? Những nghiên cứu về biến động
số lượng có ý nghĩa như thế nào
đối với sản xuất nông nghiệp và
bảo vệ các sinh vật? cho ví dụ
minh họa
II. Nguyên nhân gây biên s động và điều
chỉnh số lượng cá thể của quần thể
1. Nguyên nhân gây biến động số lượng
cá thể của quần thể
- Gồm hai nhóm: + Do thay đổi của các
nhân tố sinh thái vô sinh
+ Do thay đổi của các
nhân tố sinh thái hữu sinh.
a , Do thay đổi của các nhân tố sinh thái
vô sinh
Nhóm các nhân tố vô sinh tác động trực
tiếp lên sinh vật mà không phụ thuộc vào
mật độ cá thể trong quần thể nên còn
được gọi là nhóm nhân tố không phụ
thuộc mật độ quần thể

- Các nhân tố sinh thái hữu tính ảnh
hưởng rất lớn tới khả năng tìm kiếm thức
ăn, nơi ở….
2. Sự điều chỉnh số lượng cá thể của
quần thể
- Quần thể sống trong môi trường xác
định luôn có xu hướng tự điều chỉnh số
lượng cá thể bằng cách làm giảm hoặc
kích thích làm tăng số lượng cá thể của
quần thể
- Điều kiện sống thuận lợi quần thể
tăng mức sinh sản + nhiều cá thể nhập cư
tới  thức ăn nơi ở thiếu hụt  hạn chế
gia tăng số lượng cá thể
3. Trạng thái cân bằng của quần thể
Quần thể luôn có khả năng tự điều chỉnh
số lượng cá thể khi số cá thể tăng quá
cao hoặc giảm quá thấp dẫn tới trạng
thái cân bằng (trạng thái số lượng cá thể
ổn định và phù hợp với khả năng cung
cấp nguồn sống của môi trường)
D . Củng cố và dặn dò
* Củng cố
Giangduong1989 Page 4
Tvt1989
- yêu cầu học sinh đọc phần nghi nhớ SGK
1.Phân biệt biến động theo chu kỳ và biến động không theo chu kỳ
2. Nêu nguyên nhân gây nên biến động số lượng cá thể của quần thể và nguyên
nhân quần thể tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng
* Dặn dò