Phòng gd-đt quảng trạch
Trờng thcs cảnh dơng

đề thi chọn học sinh giỏi lớp 9
Môn: Ngữ văn- Năm học 2009-2010
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề ra:
Câu 1(2,0 điểm):
Sau đây là ba lợt lời của nhân vật chị Dậu nói với nhân vật cai lệ trong tiểu
thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố:
+ Lợt lời thứ nhất: - Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh đợc một lúc, ông tha
cho!.
+ Lợt lời thứ hai: - Chồng tôi đau ốm, ông không đợc phép hành hạ!.
+ Lợt lời thứ ba: - Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!.
Từ ba lợt lời trên, em hãy cho biết:
a) Từ ngữ xng hô đã làm cho vai xã hội của các nhân vật thay đổi nh thế nào?
b) Sự tuân thủ và không tuân thủ phơng châm lịch sự của ngời nói đợc thể hiện
ra sao?
c) ý nghĩa của sự thay đổi từ ngữ xng hô của nhân vật?
Câu 2 (2,0 điểm).
Phân tích vẻ đẹp tiềm ẩn trong đoạn thơ sau:
Cứ nghĩ: Hồn thơm đang tái sinh
Ngôi sao ấy lặn, hoá bình minh
Cơn ma vừa tạnh. Ba Đình nắng
Bác đứng trên kia, vẫy gọi mình
(Tố Hữu, Theo chân Bác)
Câu 3 (6,0 điểm)
Hiện thực xã hội phong kiến Việt Nam đợc thể hiện sâu sắc qua các tác
phẩm văn học trung đại trong chơng trình Ngữ văn 9.
Hết
Ngời ra đề

Yêu cầu và cách cho điểm:
* Xác định các phép tu từ và những dấu câu có ý nghĩa tu từ đợc nhà thơ Tố Hữu
sử dụng trong đoạn thơ:
+ Hoán dụ: hồn thơm
+ ẩn dụ: ngôi sao, bình minh
+ Từ ngữ cùng trờng từ vựng chỉ các hiện tợng tự nhiên: ngôi sao, lặn, bình
minh, cơn ma, tạnh, nắng.
+ Dấu câu có ý nghĩa tu từ: dấu hai chấm, dấu chấm.
(Đạt 0,5 điểm)
* Phân tích hiệu quả biểu đạt của các phơng tiện nghệ thuật trên:
+ Dấu hai chấm trong câu thơ Cứ nghĩ: Hồn thơm đang tái sinh: đây là đặc
trng thơ trữ tình điệu nói của nhà thơ Tố Hữu. Câu thơ là sự suy ngẫm của tác giả
về sự ra đi của Bác: Bác đang hoá thân vào thiên nhiên, là ánh bình minh rực rỡ;
Bác Hồ kính yêu bất tử.
(Đạt 0,5 điểm)
+ Cách chấm câu đột ngột giữa dòng thơ tạo nên một cách ngắt câu đặc biệt:
Cơn ma vừa tạnh. Ba Đình nắng. Đó là cách chấm câu có tính chất tu từ , tạo
liên hệ vắt dòng giữa các dòng thơ (Cơn ma vừa tạnh. Ba Đình nắng và Bác
đứng trên kia, vẫy gọi mình) nhằm mục đích biểu hiện một tình cảm ngỡng vọng
thành kính, sâu lắng thiết tha đối với Bác.
(Đạt 0,5 điểm)
+ Nhà thơ Tố Hữu đã vận dụng rất sáng tạo các phép tu từ hoán dụ, ẩn dụ và tr-
ờng từ vựng chỉ các hiện tợng tự nhiên để thể hiện sự vĩnh hằng, bất tử của Bác:
Bác hoá thân vào thiên nhiên, trờng tồn cùng thiên nhiên đất nớc; giảm nhẹ nỗi
đau xót về sự ra đi của Ngời. Hình ảnh thơ vừa giàu sắc thái biểu cảm vừa thể
hiện tấm lòng thành kính thiêng liêng của tác giả đối với Bác.
(Đạt 0,5 điểm)
Câu 3 (6,0 điểm)
I. Hớng dẫn chung:
- Việc vận dụng hớng dẫn chấm phải chủ động, linh hoạt, tránh cứng nhắc, máy

Nam Xơng của Nguyễn Dữ (thế kỉ XVI), Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh-
trích Vũ trung tuỳ bút của Phạm Đình Hổ (thế kỉ XVIII), Hoàng Lê nhất
thống chí của Ngô gia văn phái, một số trích đoạn trong Truyện Kiều của
Nguyễn Du (thế kỉ XVIII), một số trích đoạn trong Truyện Lục Vân Tiên của
Nguyễn Đình Chiểu (thế kỉ XIX). Đây là những tác phẩm văn học trung đại ra đời
trong thời kì xã hội phong kiến Việt Nam suy tàn mục ruỗng. Cho nên, hiện thực
đợc phản ánh chủ yếu trong các tác phẩm này chính là những mặt trái của xã hội.
Đó là sự rối ren, sự xấu xa, vô nhân đạo của xã hội với những thế lực tàn bạo chà
đạp con ngời- nạn nhân của chính xã hội ấy.
b. Chứng minh các tác phẩm trên đã phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội
phong kiến Việt Nam (4,0 điểm - đây là yêu cầu trọng tâm của đề).
HS làm rõ những nội dung chính sau đây:
*Phản ánh hiện thực rối ren, bộ mặt xấu xa, vô nhân đạo của xã hội phong
kiến:
- Chuyện ngời con gái Nam Xơng của Nguyễn Dữ: phản ánh chế độ nam
quyền, chiến tranh phong kiến phi nghĩa gây ra bao nhiêu bất hạnh cho con ngời.
- Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh - trích Vũ trung tuỳ bút của Phạm Đình
Hổ: phản ánh cuộc sống xa hoa của tầng lớp vua chúa, sự nhũng nhiễu của bọn
quan lại thời Lê- Trịnh.
- Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô gia văn phái: sự rối ren của xã hội phong
kiến đợc phản ánh thông qua số phận bi thảm, bộ mặt hèn nhát của lũ vua quan
bán nớc, hại dân; sự đại bại của bè lũ xâm lợc nhà Thanh.
- Mã Giám Sinh mua Kiều (trích Truyện Kiều của Nguyễn Du): phản ánh
bản chất bất nhân, phi nghĩa của bọn buôn ngời.
- Lục Vân Tiên gặp nạn (trích Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu) :
phản ánh sự tàn ác, toan tính thấp hèn của kẻ bất nhân.
* Phản ánh số phận khổ đau, bị chà đạp của con ngời, đặc biệt là ngời phụ nữ:
- Là số phận oan trái, bi kịch của Vũ Nơng (Chuyện ngời con gái Nam Xơng
của Nguyễn Dữ): hiếu thảo, thuỷ chung nhng lại bị chồng nghi ngờ về lòng chung
thuỷ, bị dồn vào bớc đờng cùng, phải tìm đến cái chết ở bến Hoàng Giang.

L u ý: Những bài viết chữ xấu, sai lỗi chính tả nhiều chỉ đánh giá điểm tối đa
cho bài làm đúng các yêu cầu trên ở mức dới 4 điểm.
Ngời làm đáp án Chuyên môn duyệt
Nguyễn Thị ái Vân
.
Tài liệu tham khảo:
- Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Ngữ văn.
- Sách giáo khoa Ngữ văn 9.
- Sách thiết kế Ngữ văn 9.
- Tuyển tập thơ Tố Hữu.
- Tổng hợp các đề thi vào PTTH (Chuyên).