C
C
Á
Á
C
CQ
Q
U
U
Ố
Ố
C
CG
G
I
I
A
AC
C
Ổ
Ổ



–
–H
H
Y
YL
L
Ạ
Ạ
P
PV
V
À
ÀR
R
Ô
Ô
M

B
B
À
À
I
IH
H
Ọ
Ọ
C
C Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS phải nắm được những vấn đề
sau:
1. Kiến thức
- Điều kiện tự nhiên của vùng Đại Trung Hải với sự phát triển của thủ
công nghiệp và thương nghiệp đường biển và với chế độ chiếm nô.
- Từ cơ sở kinh tế – xã hội đã dẫn đến việc hình thành thể chế Nhà
nước dân chủ – cộng hoà.
2. Tư tưởng
Giáo dục cho HS thấy được mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp
mà tiêu biểu là những cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo trong xã hội
chiếm nô. Từ đó giúp các em thấy được vai trò của quần chúng nhân dân
trong lịch sử.
3. Kỹ năng
- Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng bản đồ để phân tích được những


T
T
À
À
I
IL
L
I
I
Ệ
Ệ
U
UD
D
Ạ
Ạ
Y
Y-
-

T
T
R
R
Ì
Ì
N
N
H
HT
T
ổ
ổC
C
H
H
ứ
ứ
C
C
- Đặc điểm kinh tế của các quốc gia cổ đại phương Đông
- Giai cấp chính trong xã hội
- Thể chế chính trị
(Câu hỏi này có thể chuẩn bị ra khổ giấy A
0
treo lên bảng cho HS điền
vào hoặc in ra giấy A
4
kiểm tra cùng một lúc được nhiều HS.
Câu hỏi 2:
Cư dân phương Đông thời cổ đại đã có những đóng góp gì về mặt văn
hoá cho nhân loại?


Câu hỏi kiểm tra ở tiết 2
Tại sao Hy Lạp, Rôma có một nền kinh tế phát triển? Bản chất của
nền dân chủ cổ đại ở Hy Lạp, Rôma là gì?
2. Dẫn dắt bài mới
GV khái quát nội dung phần kiểm tra bài cũ (phần kiểm tra ở tiết 1)
dẫn dắt HS vào bài mới và nêu nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho HS như
sau:
Hy Lạp và Rôma bao gồm nhiều đảo nhỏ, nằm trên bờ Bắc Địa Trung
Hải. Địa Trung Hải giống như cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông thuận lợi
giữa các nước với nhau, do đó từ rất sớm đã có những hoạt động hàng hải,
ngư nghiệp và thương nghiệp biển. Trên cơ sở đó, Hy Lạp và Rôma đã phát
triển rất cao về kinh tế và xã hội làm cơ sở cho một nền văn hoá rất rực rỡ.
Để hiểu được điều kiện tự nhiên đã chi phối sự phát triển kinh tế và xã hội
của các quốc gia cổ đại Hy lạp, Rôma như thế nào? Thế nào là thị quốc? Sự
hình thành thể chế Nhà nước dân chủ cộng hoà ra sao? Những thành tựu văn
hoá tiêu biểu của cư dân cổ đại Hy lạp, Rôma để lại cho loài người? So sánh
GV phân tích cho HS thấy được: Với
công cụ bằng đồng trong điều kiện tự nhiên
như vậy thì chưa thể hình thành xã hội có
giai cấp và Nhà nước.
- GV nêu câu hỏi: Ý nghĩa của công cụ
bằng sắt đối với vùng Địa Trung Hải?
HS đọc SGK và trả lời câu hỏi.

- Hy Lạp, Rôma nằm ở ven biển
Địa Trung Hải, nhiều đảo, đất canh
tác ít cà cứng, đã tạo ra những
thuận lợi và khó khăn:
+ Thuận lợi: Có biển, nhiều hải
cảng, giao thông trên biển dễ dàng,
nghề hàng hải sớm phát triển.
+ Khó khăn: Đất ít và xấu, nên chỉ
thích hợp loại cây lâu năm, do đó
lương thực thiếu luôn phải nhập.

Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
Nhóm 1: Do địa hình chia cắt, đất đai
nhiều vùng nhỏ, không có điều kiện tập
trung dân cư ở một nơi. Hơn nữa nghề
buôn bán và làm nghề thủ công là chính
nên mỗi bộ lạc sống ở từng mỏm bán đảo,
khi hình thành xã hội có giai cấp thì đây
cũng hình thành Nhà nước (Thị quốc).
Nhóm 2: Tổ chức của thị quốc: Chủ
yếu là thành thị với vùng đất đai trồng trọt
bao quanh. Thành thị có phố xá, lâu đài,
đền thờ, sân vẫn động, nhà hát và quan
trọng là có bến cảng.
GV cho HS tìm hiểu về thành thị Aten
(SGK) để minh hoạ.

Quốc: tình trạng đất đai phân tán
nhỏ và đặc điểm của cư dân sống
bằng nghề thủ công và thường
nghiệp nên đã hình thành các thị

phải ai cũng có quyền công dân hay
không? Vậy bản chất của nền dân chủ ở
đây là gì?
HS suy nghĩ trả lời, GV bổ sung phân
tích và chốt ý:
Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở Hy - Tính chất dân chủ của thị quốc:
Quyền lực không nằm trong tay
quý tộc mà nằm trong tay Đại hội
công dân, Hội đồng 500,… mọi
công dân đều được phát biểu và
biểu quyết những công việc lớn của
quốc gia. - Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
Lạp, Rôma: Đó là nền dân chủ chủ nô (phụ
nữ và nô lệ không có quyền công dân), vai
trò của chủ nô rất lớn trong xã hội vừa có

- Kiểm tra bài cũ: Câu hỏi ở mục trên.
GV dẫn dắt HS vào bài mới: Một chế độ
dựa trên sự bóc lột của chủ nô đối với nô lệ
người ta gọi đó là chế độ chiếm hữu nô lệ,
nô lệ bị bóc lột và đã đấu tranh làm cho
thời cổ đại và chế độ chiếm hữu nô lệ chấm
dứt. Nhưng cũng ở thời kỳ đó, dựa vào
trình độ phát triển cao về kinh tế công
thương và thể chế dân chủ, cư dân cổ đại
Địa Trung Hải đã để lại cho nhân loại một
 Văn hoá cổ đại Hy Lạp và
Rôma

Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
nền văn hoá rực rỡ. Những thành tựu đó là
gì, tiết học này sẽ giúp các em thấy được
những giá trị văn hoá đó.
Hoạt động 4: Hoạt động theo nhóm
GV cho HS bài tập sưu tầm về văn hoá

- Chữ viết: Páht minh ra hệ thống
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
dân Địa Trung Hải về trái đất, mặt trời?
Cách tính lịch so với cư dân cổ đại phương
Đông? Chữ viết của cư dân Địa Trung hải
có dễ đọc, dễ viết hơn phương Đông
không? Những chữ trên Khải hoàn môn
Trai-an có gì giống với chữ viết chúng ta
đang sử dụng bây giờ?

GV đặt câu hỏi: Hãy trình bày những
hiểu biết của nhóm em về các lĩnh vực
khoa học của cư dân cổ đại Địa Trung
hải? Tại sao nói: "Khoa học đã có từ lâu
nhưng đến Hy Lạp, Rôma khoa học mới
thực sự trở thành khoa học"?
Cho đại diện nhóm 2 lên trình bày về
chữ cái A, B, C, … lúc đầu có 20
chữ cái, sau thêm 6 chữ nữa để trở
thành hệ thống chữ cái hoàn chỉnh
như ngày nay.
- Ý nghĩa của việc phát minh ra chữ
viết: đây là cống hiến lớn lao của
cư dân địa Trung hải cho nền văn
minh nhân loại.

câu chuyện và cho HS nhận xét về nội
Chủ yếu các lĩnh vực: toán, lý, sử,
địa.
- Khoa học đến thời Hy lạp, Rôma
mới thực sự trở thành khoa học vì
có độ chính xác của khoa học, đạt
tới trình độ khái quát thành địa lý,
lý thuyết và nó được thực hiện bởi
các nhà khoa học có tên tuổi, đặt
nền móng cho ngành khoa học đó.

c. Văn học
- Chủ yếu là kịch (kịch kèm theo
hát).
- Một số nhà viết kịch tiêu biểu như
Sô phốc, Ê-sin, …
- Giá trị của các vở kịch: Ca ngợi
cái đẹp, cái thiện và có tính nhân
đạo sâu sắc.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
dung? (mang tính nhân đạo, đề cao cái
thiện, cái đẹp, phản ánh các quan hệ trong
xã hội, …)
- Nghệ thuật: Cho các em giới thiệu về
các tác phẩm nghệ thuật mà các em sưu
tầm được, miêu tả đền Pác-tê-nông, Đấu
trường ở Rô-ma trong SGK, ngoài ra cho
HS quan sát tranh: tượng lực sĩ ném đĩa,

thoát… làm say mê lòng người là kiệt tác
của muôn đời".
4. Sơ kết bài học
GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS, yêu cầu HS nhắc lại đặc
trưng về điều kiện tự nhiên, kinh tế, thể chế chính trị, xã hội và những thành
tựu văn hoá tiêu biểu của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải.
5. Dặn dò, ra bài tập về nhà
- Học bài cũ, làm bài tập trong SGK và lập bảng so sánh hai mô hình
xã hội cổ đại (về điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội).