Q
Q
U
U
Á
ÁT
T
R
R
Ì
Ì
N
N
H
HH
H
Ì
Ì
N
N
H
HT

R
I
I
Ể
Ể
N
N

C
C
Ủ
Ủ
A
AN
N
H
H
À
ÀN
N
Ư


(
(
T
T
ừ
ừt
t
h
h
ế
ếk
k
ỷ
ỷX
Xđ
đ
ế

.
.M
M
Ụ
Ụ
C
CT
T
I
I
Ê
Ê
U
UB
B
À
À
I
I

T
T
H
H
I
I
Ế
Ế
T
TB
B
Ị
Ị
,
,T
T
À
À
I
IL

- Tranh ảnh Văn Miếu, Nhà nước.
- Một số tư liệu về Nhà nước các triều Lý, Trần, Lê, Sở.
I
I
I
I
I
I
.
.T
T
I
I
ế
ế
N
NT
T
R
R
Ì
Ì
N
N
H
H
ọ
ọ
C
C

1. Kiểm tra bài cũ
Tóm tắt diễn biến, qua đó nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa Lịch sử
của chiến thắng Bạch Đằng.

2. Mở bài
- Thế kỷ X đã mở đầu thời đại phong kiến độc lập của dân tộc Việt
Nam từ thế kỷ X  XV trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất Nhà nước quân
chủ chuyên chế phong kiến được thành lập và từng bước phát triển, hoàn
thiện đat5 đến đỉnh cao. Để hiểu được quá trình hình thành và phát triển của
Nhà nước phong kiến Việt Nam, chúng ta cùng tìm hiểu bài 17.
3. Tổ chức dạy học bài mới

Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
I. BƯỚC ĐẦU TIÊN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC ĐỘC LẬP THẾ KỶ X.
Hoạt động 1: Cả lớp – Cá nhân
- Trước hết GV nhắc lại ý nghĩa của chiến

Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
nghĩa gì?
- GV gợi ý: năm 905 Khúc Thừa Dụ đã
lãnh đạo nhân dân đánh bại Tiết độ sứ nhà
Đường và giành lấy chính quyền. Song thiết
chế chính trị vẫn tổ chức.
- GV tiếp tục giảng bài: Nhà Ngô suy
vong, loạn 12 sứ quân diễn ra, đất nước bị
chia cắt. Năm 968 sau khi dẹp loạn 12 sứ
quân Đinh Bộ Lĩnh đã xưng đế.
- GV: Giảng giải thêm về quốc hiệu Đại
Cồ Việt và tình hình nước ta cuối thời Đinh,
nội bộ lục đục, vua mới còn nhỏ (Đinh Toàn
6 tuổi), lợi dụng tình hình đó quân Tống đem
quân xâm lược nước ta. Trước nguy cơ bị
xâm lược, Thái hậu dương Thị đã đặt quyền
lợi dân tộc trên quyền lợi dòng họ, lấy áo
long cổn khoác lên mình Lê Hoàn và chính
thức mời Thập đạo tướng quân Lê Hoàn lên - Năm 968 sau khi dẹp loạn 12 sứ
quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, đặt
quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Chuyển
kinh đô về Hoa Lư, Ninh Bình.

+ Thời Đinh, tiền Lê: Dưới vua có 3 ban
- Tổ chức bộ máy Nhà nước: Thời
Đinh, tiền Lê chính quyền trung
ương có 3 ban: Ban văn; ban võ;
Tăng ban.
+ Về hành chính chia nước thành 10
đạo.
+ Tổ chức quân đội theo chế độ ngụ
binh ư nông.

Vua
Ban văn

Ban võ
Tăng
Ban
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
chính quyền trung ương kiểm soát được 10
đạo ở địa phương.

chế đã được xây dựng. Còn sơ khai,
song đã là Nhà nước độc lập tự chủ
của nhân dân ta.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN
Ở ĐẦU THẾ KỶ XI  XV
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân
- GV thuyết trình về sự sụp đổ của nhà Lê
và sự thành lập của nhà Lý, và những ý nghĩa
trọng đại của các vua thời Lý.
HS nghe ghi nhớ.

- GV có thể đàm thoại với HS về: Lý Công
Uẩn, trích đọc Chiều dời Đô và việc đổi Quốc
Hiệu đại Việt  Sự tồn tại của kinh đô Thăng
Long, sự lớn mạnh trường tồn của nước Đại
Việt chứng tỏ những việc làm của những ông
vua đầu thời Lý thực sự có ý nghĩa trọng đại
về mặt lịch sử. Đã mở ra một thời kỳ phát
 Tổ chức bộ máy Nhà nước
- Năm 1010 Lý Công Uẩn dời kinh
đô từ Hoa Lư về Thăng Long (thủ
đô Hà Nội ngày nay).
- Năm 1054 Lý Thánh Tông đặt quốc
hiệu là Đại Việt.

* Bộ máy Nhà nước Lý  Trần 
Hồ Vua

Tể tướng

Đại thần

S
ả
nh

Viện Đài
Môn

hạ

HS tiếp tục trình bày tổ chức chính quyền
địa phương.
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận.
Chính quyền địa phương:
+ Chia thành Lộ, Trấn do Hoàng thân,
quốc thích cai quản.
+ Dưới là: phủ, huyện, châu do quan lại
của triều đình trông coi.
+ Thời Trần đứng đầu các xã là xã quan
(Nhà nước quản lý thời cấp xã).
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm

Hoạt động 3: Cả lớp, cá nhân
- GV: Thông báo kiến thức mới.
- HS nghe và ghi chép.
* Bộ máy nhà nước thời Lê sơ
- Năm 1428 sau khi chiến thắng nhà
minh Lê Lợi lên ngôi hoàng đế để
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững

- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được
những chính sách cải cách của Lê Thánh
Tông ở cả Trung Ương, lẫn địa phương.
- HS theo dõi SGK phát biểu:
- GV bổ sung kết luận, kết hợp với sơ đồ
đơn giản trên bảng.
GV giải thích thêm: các chức quan trung
gian giữa vua và các cơ quan hành chính (như
chức tể tướng) bị bãi bỏ. Nhà vua làm việc
trực tiếp với các cơ quan Trung Ương Lê
Thánh Tông thành lập 6 bộ, mỗi bộ phụ trách
hoạt động của Nhà nước: Bộ lực, Lễ, Hộ,
Công, Binh, Hình . Vua có thể trực tiếp bãi
miễn hoặc bổ nhiệm các chức quyền quyết
lập nhà Lê (Lê sơ).
- Những năm 60 của thế kỷ XV, Lê
Thánh Tông tiến hành một cuộc cải

định mọi việc hoặc bổ nhiệm các chức quyền
quyết định mọi việc không cần qua các chức
quan trung gian. Chứng tỏ vua nắm mọi
quyền hành, chuyên chế ở mức độ cao hơn
thời kỳ Lý  Trần.
- HS nghe và ghi nhớ.
- HS tiếp tục trình bày về cải cách ở địa
phương của Lê Thánh Tông.
- GV bổ sung kết luận.
- HS nghe, ghi.
- GV bổ sung thêm: khác với triều Lý trần
các chức vụ cao cấp trong triều đình và cai
quản các địa phương đều do vương hầu quý
tộc dòng học trần nắm giữ. Còn ở thời Lê
quan lại đều phải trải qua thi cử, đỗ đạt mới
được bổ nhiệm. Các quý tộc muốn làm quan
cũng phải như vậy.
- PV: Em có nhận xét gì về cuộc cải cách - Chính quyền địa phương:
+ Cả nước chia thành 13 đạo, thừa
tuyên mỗi đạo có 3 ti (Đô ti, thừa ti,
hiến ti).

- GV giúp HS nắm được sự ra đời của các
bộ luật thời phong kiến.
- HS nghe, ghi chép.
- GV yêu cầu HS đọc phần chữ nhỏ trong
SGK trả lời câu hỏi trong SGK trang 80.
- HS đọc sách giáo khoa suy nghĩ và trả
 Luật pháp và quân đội
* Luật Pháp:
- 1042 Vua Lý Thánh Tông ban hành
Hình thử (bộ luật đầu tiên).
- Thời Trần: Hình luật.
- Thời Lê biên soạn một bộ luật đầy
đủ gọi là Cuối chiều hình luật.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
lời.
- GV kết luận về mục đích, tác dụng của
cách điều luật.
- HS nghe và ghi.
 Luật pháp nhằm bảo vệ quyền
hành của giai cấp thống trị, an ninh
đất nước và một số quyền lợi chân
chính của nhân dân.
* Quân đội: Được tổ chức quy củ,
gồm:
+ Cấm binh (Bảo vệ kinh thành) và
quân chính quy bảo vệ đất nước.
+ Ngoại binh: tuyển theo chế độ ngụ
binh ư nông.

5. Dặn dò
- HS học bài và trả lời các câu hỏi trong SGK.