QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ
NƯỚC PHONG KIẾN
(Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thứcc
Sau khi học xong bài học yêu cầu học sinh cần:
- Nắm được quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà nước phong
kiến Việt Nam diễn ra trong một thời gian lâu dài trên một lãnh thổ
thống nhất.
- Hiểu được Nhà nước phong kiến Việt Nam được tổ chức theo
chế độ quân chủ trung ương lập quyền, có pháp luật, quân đội và có
chính sách đối nội đối ngoại đầy đủ tự chủ và độc lập.
- Thấy được trên bước đường phát triển, mặc dầu tính giai cấp
ngày càng gia tăng, nhà nước phong kiến Việt Nam vẫn giữ được
mối quan hệ gần gũi với nhân dân.
2. Về tư tưởng tình cảm
- Bồi dưỡng ý thức độc lập dân tộc, bảo vệ sự thống nhất nước
nhà.
- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc.
3. Về kỹ năng.
Rèn luyện kỹ năng phân tích so sánh.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Bản đồ Việt Nam.
- Tranh ảnh Văn Miếu, nhà nước
- Môt số tư liệu về nhà nước các triều Lý, Trần, Lê, Sở.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Tóm tắt diễn biến qua đó nêu nguyên nhân thắng lợi,
ý nghĩa Lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng.


đình, đặt chiếu quan nghi lễ theo chế
độ quân chủ
-939 Ngô Quyền sưng
vương, thành lập chính
quyền mới, đóng đô ở Đông
Anh Hà Nội.
- Giáo viên pháp vấn học sinh: Việc
Ngô Quyền sưng vương xây dựng
một chính quyền mới có ý nghĩa gì ?
- Giáo viên gợi ý: 905 Khúc Thừa
Dụ đã lãnh đạo nhân dân đánh bại
tiết độ sứ nhà Đường và dành lấy
chính quyền, Song thiết chế chính trị
vẫn tổ chức

Mở đầu xây dựng nhà
nước độc lập tự chủ.
.
- Giáo viên tiếp tục giảng bài: Nhà
Ngô suy vong loại 12 sứ quân diễn
- 968 Sau khi dẹp loạn 12
sứa quân Đinh Bộ Lĩnh lên
ra, đất nước bị chia cắt. 968 sau khi
dẹp loạn 12 sứ quân Đinh Bộ Lĩnh
đưn xưng đế.
ngôi, đặt quốc hiệu là Đại
Cổ Việt. Chuyển kinh đô về
Hoa Lư Ninh Bình.
- Giáo viên: Giảng dải thêm về quốc
hiệu Đại Cổ Việt và tình hình nước

- GV PV: Em có nhận xét gì về tổ
chức nhà nước thời đinh, tiền Lê
Gợi ý: So với Ngô Quyền.
+ Thời Ngô chính quyền trung ương
chưa quản lý được các địa phương

loạn 12sứ quân.
+ Thời Đinh, Lê: Dưới vua có 3 ban
chính quyền trung ương kiểm soát
được 10 đạo ở địa phương.
- Học sinh suy nghĩ và trả lời.
- Giáo viên: Nhận xét, kết luận:
Thời Đinh, Lê nhà nước quân chủ
chuyên chế chính thức được thành
lập.

+ Về
hành chính chia nước thành
10 đạo.
+ Tổ
chức quân đội theo chế độ
ngự bình ư nông
- Giải thích khái niệm quân chủ
chuyên chế: Vua đứng đầu nắm mọi
quyền hành. Tuy nhiên mức độ
chuyên chế ở mọi triều đại, mỗi
nước khác nhau.
- Học sinh: Nghe và ghi:
- Giáo viên tiếp tục PV: Nhìn vào
cách tỏ chức bộ máy nhà nước ở ta ở

- Giáo viên có thể đàm thoại với học
sinh về : Lý Công Uẩn, trích đọc
chiếu dời đô và việc đổi quốc hiệu
Đại Việt

Sự tồn tại của kinh đô
Thăng Long, sự lớn mạnh trường tồn của nước Đại Việt chứng tỏ những
việc làm của những ông vua đầu thời
Lý thực sự có ý nghĩa trọng đại về
mặt lịch sử. Đã mở ra một thời kỳ
phát triển mới của dân tộc thời kỳ
phát triển và hoàn chỉnh của nhà
nước phong kiến Việtn Nam.


Mở ra một thời kỳ phát
triển mới của dân tộc.
- Trước hết giáo viên khái quát để
học sinh thấy được sự thay đổi các
triều đại, Từ Lý sang Trần, từ Trần
sang Hồ để học sinh thấy được thứ

ương ngày nay:) Các cơ quan trung
ương bao gồm: Sảnh
Viện
Đài
Học sinh tiếp tục trình bày tổ chức
chính quyền địa phương.
- Giáo viên nhận xét, bổ sung, kết
luận.
- Chính quyền địa phương: Môn hà sảnh
Thư
ợng th
ư

xã- Giáo viên: Em có nhận xét gì về
tổ chức bộ máy tổ chức thời
Lý

Trần

Hồ?
Gợi ý: So với thời Đinh

tiền Lê cả
chính quyền trung ương và địa
phương rút ra nhận xét.
- Học sinh suy nghĩ, so sánh, trả lời
- GV: Em có nhận xét gì về tổ chức
bộ máy nhà nước thời Lý

Trần

Hồ?
- Gợi ý: So với thời Đinh


hành một cuộc cải cách
hành chính lớn.
GV: Yêu cầu HS đọc SGK đê thấy
được những chính sách cải cách của
Lê Thánh Tông ở cả trung ương, lẫn
địa phương:
- Học sinh theo dõi sách giáo khoa
phát biểu: - Chính quyền trung ương
Vua
6 bộ Ngữ sử
Hàn lâm viện
- GV bổ sung kết luận, kết hợp với
sơ đồ đơn giản lên bảng
GV: Giải thích thêm: Các chức quan
trung gian giữa vua và các cơ quan
hành chính (như chức tể tướng) bị
bãi bỏ. Nhà vua làm việc trực tiếp
với các cơ quan trung ương Lê
Thanh Tông thành lập 6 bộ mới bộ
phụ trách hoạt động của nhà nước:
Bộ lực, Lễ, Hộ, Công, Binh, Hình,
Vua có thể trực tiếp bãi miễn hoặc
bổ nhịêm các chức quyền quyết định
mọi việc không cần qua các chức
quan trung gian. Chứng tỏ vua lắm
mọi quyền hành, chuyên chế ở mức
dộ cao hơn thời kỳ Lý

cường quyền lực của chính quyền
của trung ương nhất là tăng cường
quyền lực của nhà vua. Quyền lực
tập trung trong tay vua. Chứng tỏ bộ
máy nhà nước quân chủ chuyên chế
nhà Lê đạt đến mức độ cao, hoàn
thiện 
Dưới thời Lê bộ máy nhà
nước quân chủ chuyên chế
đạt mức độ cao, hoàn chỉnh.
Hoạt động 1: Cá nhân 2. Luật pháp và quân đội.
- Giáo viên giúp học sinh lắm được
sự ra đời của các bộ luật thời phong
kiến.
- Học sinh nghe, ghi chép.
- GV yêu cầu học sinh đọc phần chữ
nhỏ trong SGK trả lời câu hỏi trong
sách giáo khoa tang 80.
* Luật pháp:
- 1042 Vua Lý Thánh Tông
ban hành hình thử. (bộ luật
đầu tiên)
- Thời Trần: Hình luật.
- Thời Lê biên soạn một bộ
luật đầy đủ gọi là chuối
chều hình luật.
- Học sinh đọc sách giáo khoa suy

ngoại cơ bản của các triều đại phong
kiến.
- HS theo dõi SGK phát biểu những
chính sách đối nội, đối ngoại của
nhà nước.
- Giáo viên nhận sét, bổ sung, kết
luận giáo viên cụ thể hoá 1 số chính
sách đối nội của nhà nước: Chăm no
đê điều, khuyến khích sản xuất nông
nghiệp, gả con gái cho các tù trưởng
miền núi
3. Hoạt động đối ngoại:
* Đối nội: - Quan tâm đến đời sống
nhân dân.
- chú ý đoàn kết đến các dân
tộc ít người.
* Đối ngoại: với phương
Bắc nước lớn.
+ Quan hệ hoà hiếu:
+ Đồng thời sẵn sàng chiến
đấu bảo vệ tổ quốc.
- Với: Chăm pa, Lào, chân
lạp có lúc thân thiện, có lúc
xảy ra chiến tranh.