SỰ THÀNH LẬP VÀ TỔ CHỨC VƯƠNG TRIỀU NGUYỄN I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Giúp HS hiểu được:
- Tình hình chung về các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá ở nước ta nửa
đầu thế kỷ XIX dưới vương triều Nguyễn trước khi diễn ra cuộc kháng chiến
chống quân xâm lược của thực dân Pháp.
- Thống trị nước ta vào lúc chế độ phong kiến đã bước vào giai đoạn
suy vong lại là những người thừa kế của giai cấp thống trị cũ, vương triều
Nguyễn không tạo được điều kiện đưa đất nước bước sang một giai đoạn
phát triển mới phù hợp với hoàn cảnh của thế giới.
2. Tư tưởng, tình cảm
- Bồi dưỡng ý thức vươn lên, đổi mới trong học tập.
- Giáo dục ý thứ quan tâm đến đời sống của nhân dân đất nước mà
trước hết là những người xung quanh.
3. Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích, so sánh, gắn sự kiện với thực tế cụ thể.
II. THIẾT BỊ TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Việt Nam (thời Minh Mạng, sau cải cách hành chính).
- Một số tranh ảnh về kinh thành Huế, tranh dân gian
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Kể tên các loại hình nghệ thuật tiêu biểu của nước ta trong
các thế kỷ XVI - XVIII. Qua đó nhận xét về đời sống tinh thần của nhân dân
ta thời đó?
2. Mở bài
Sau khi đánh bại các vương triều Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi vua,
thành lập nhà Nguyễn. Trong 50 năm đầu thống trị, nửa đầu thế kỉ XIX tình
hình đất nước ta đã thay đổi như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài 38.

+ Nhà Nguyễn thành lập vào lúc chế độ phong kiến
Việt Nam đã bước vào giai đoạn suy vong.

+ Trên thế giới chủ nghĩa tư bản đang phát triển,
đẩy mạnh nhòm ngó, xâm lược thuộc địa, một số
đã bị xâm lược.

- HS nghe, ghi nhớ.
Hoạt động: Cả lớp và cá nhân 2. Tổ chức vương triều
- GV tiếp tục trình bày:
Trong bối cảnh lịch sử mới yêu cầu phải củng cố
ngay quyền thống trị của nhà Nguyễn. Vì vậy sau
khi lên ngôi Gia Long đã bắt tay vào việc tổ chức
Bộ máy Nhà nước.
- Chính quyền Trung ương tổ
chức theo mô hình thời Lê.
- Thời Gia Long chia nước
làm 3 vùng: Bắc Thành, Gia
Định
- GV có thể dùng bản đồ Việt Nam thời Minh
Mạng để chỉ các vùng từ Ninh Bình trở ra Bắc là
trấn Bắc Thành, từ Bình Thuận trở vào Nam là trấn
Gia Định Thành. Chính quyền Trung ương chỉ
quản lý trực tiếp từ Thanh Hóa đến Bình Thuận,
còn lại hai khu Tư trị Tổng chấn có toàn quyền. Đó
là giải pháp tình thế của vua Gia Long trong bối
cảnh lúc đầu mới lên ngôi.
Thành và các Trực Doanh
(Trung Bộ) do Triều đình
trực tiếp cai quản.

- Quân đội: được tổ chức quy
củ trang bị đầy đủ song lạc
hậu, thô sơ.
- Phát vấn: So sánh bộ máy Nhà nước thời Nguyễn
với thời Lê Sơ em có nhận xét gì?

- HS suy nghĩ trả lời.
- GV bổ sung kết luận: Nhìn chung bộ máy Nhà
nước thời Nguyễn giống thời Lê Sơ, có cải cách
chút ít. Song những cải cách của nhà Nguyễn nhằm
tập trung quyền hành vào tay nhà vua. Vì vậy Nhà
nước thời Nguyễn cũng chuyên chế như thời Lê
Sơ.

- HS lắng nghe, ghi nhớ.
Hoạt động: Cả lớp và cá nhân 3. Chính sách đối ngoại
- GV trình bày khái quát chính sách ngoại giao của
nhà Nguyễn.
* Ngoại giao
- Thần phục nhà Thanh
(Trung
- HS nghe, ghi chép. Quốc).
- Phát vấn: Em có nhận xét gì về chính sách ngoại
giao của nhà Nguyễn, mặt tích cực và hạn chế?
- Bắt Lào - Campuchia thần
phụ.
- HS suy nghĩ trả lời.
- GV bổ sung, kết luận:
- Với phương Tây “đóng cửa,
không chấp nhận việc đặt