Lực ma sát
I. Mục tiêu:
- Nhận biết thêm một loại lực cơ học nữa là lực ma sát. Bớc đầu phân biệt sự
xuất hiện của các loại ma sát trượt, ma sát lân, ma sát nghỉ và đặc điểm của
mỗi loại này.
- Làm thí nghị để xác định ma sát nghỉ.
- Kẻ phân tích đợc một số hiện tợng về lực ma sát có lợi, có hại trong đời
sống, kỹ thuật. Nêu
được cách khắc phục lực ma sát và vận dụng ích lợi của lực này.
II. Chuẩn bị:
- Mỗi nhóm học sinh: một lực kế, một miếng gỗ, một quả cân (TN 6.2
SGK).
- Tranh vẽ vòng bi.
III. Hoạt động dạy và học:
1 Ổn định 1/ 1ph
2 Kiểm tra bài cũ 5ph -Thế nào là hai lực cõn bằng –biểu diễn hai lực cõn
bằng tỏc dụng lờn một vật . Cho VD và giải thớch hiện tượng quỏn tớnh ?
3 Bài mới HOẠT ĐỘNG GV HOẠT ĐỘNG HS NỘI DUNG
* Hoạt động 1: tổ chức tình
huống học tập 2ph
Đặt vấn đề như SGK: so sánh trục
của bánh xe bò ngày xưa với trục
của bánh xe đạp, xe máy (có sự
xuất hiện của ổ bi). Việc phát
minh ra ổ bi để làm giảm lực cản
của chuyển động, lực này xuất
hiện khi các vật trượt lên nhau. I. Khi nào có lực ma
sát:
1. Lực ma sát trượt:
* Đặc điểm của ma sát
trượt:
- Khi một vật chuyển
động tiếp xúc lên bề mặt
một vật khác, lực sinh ra
ngăn cản chuyển động là
lực ma sát trượt. xúc lên bề mặt của vật khác thì
xuất hiện lực ma sát.
GV: yêu cầu học sinh đọc mục 2,
trả lời câu hỏi C
2
.
GV: yêu cầu học sinh quan sát
hình 6.1 trả lời câu hỏi C
3
.

GV: hướng dẫn học sinh làm thí
nghiệm hình 6.2 SGK

GV: yêu cầu học sinh trả lời câu

2. Lực ma sát lăn:
Lực do bề mặt tiếp xúc
tác động ngăn cản
chuyển động lăn của vật
khác được gọi là lực ma
sát lăn.

3. Ma sát nghỉ:
Lực cân bằng với lực
kéo vật được gọi là lực
ma sát nghỉ.
Ví dụ: nhờ có lực ma sát
nghỉ mà hoạt động của
con người mới bình
thường được, ma sát
nghỉ giữ cho bàn chân
khỏi bị trượt trên mặt
đường. lợi và tác hại của lực ma sát
trong đời sống và kỹ
thuật.(12ph)

GV: yêu cầu học sinh quan sát
hình (6.3 a, b, c SGK), trả lời câu
hỏi C

xe. Muốn làm giảm ma sát
thay trục có ổ bi khi đó lực
ma sát giảm đi rất nhiều lần.
c) Lực ma sát trượt cản trở
chuyển động của thùng đẩy.
Muốn giảm ma sát dùng
bánh xe thay thế ma sát trư-
ợt bằng ma sát lăn.

II. Lực ma sát trong
đời sống và kỹ thuật:
1. Lực ma sát có hại:
- Lực ma sát có hại ta
phải làm giảm bằng
cách bôi trơn bằng dầu
mỡ.
- thay ma sát trượt bằng
ma sát lăn (thay ổ bi)
2. Lực ma sát có thể có
ích:
Lực ma sát có lợi ta phải
tăng ma sát bằng cách:
tăng độ nhám của bề
mặt tiếp xúc bảng.
HS: thảo luận trả lời câu hỏi
C
8
, C
9
.
Câu hỏi C
9
: ổ bi có tác dụng


ngành động lực học, cơ khí,
chế tạo máy

nhỏ. Ma sát trong hiện
tượng này có ích.
b) Ô tô đi trên đường đất
bùn khi đó lực ma sát
lên lốp ô tô quá nhỏ nên
bánh xe ô tô bị quay trư-
ợt trên mặt đường. Ma
sát trong trường hợp này
có lợi.
c) Giày đi mãi đế bị
mòn vì ma sát giữa mặt
đường và đế giày làm
mòn đế. Ma sát trong tr-
ờng hợp này có hại.
d) Ma sát trong trường
hợp này có lợi.
e) Tăng ma sát giữa dây
cung với dây đàn để đàn
kêu to.