HIỆN TƯỢNG GIAO THOA ÁNH SÁNG.
HIỆN TƯỢNG NHIỄU XẠ ÁNH SÁNG.

I / MỤC TIÊU :
 Mô tả được TN Y-âng, hiểu hiện tượng giao thoa ánh sáng và điều
kiện giao thoa ánh sáng.
 Mô tả được hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng.
II / CHUẨN BỊ :
1 / Giáo viên :
 Nếu có điều kiện GV chuẩn bị TN về sự giao thoa ánh sáng
(sẽ nói rõ ở mục III dưới đây).
 Vẽ trên giấy khổ lớn Hình 49.3 SGK và 49.4 SGK.
2 / Học sinh :
Ôn lại giao thoa của sóng cơ học (chương III).
III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
Hoạt động 1 :
HS : Quan sát thí nghiệm 49.1

GV : Hướng dẫn học sinh bố trí thí

HS : Thấy được các vạch sáng màu
đỏ và các vạch tối.
HS : Nêu định nghĩa.
HS : Các vạch sáng và các vạch tối.
HS : Ánh sáng có tính chất sóng.
HS : Khe S

HS : Khe S
1

sóng ánh sáng phát ra từ S
1
và S
2
có
đặc điểm gì ?
GV : Thế nào là hai sóng kết hợp ?
GV : Thế nào là vùng giao thoa ?
GV : Nêu kết luận về hiện tượng
giao thoa HS : Nêu định nghĩa.

HS : Một sóng phản xạ và một sóng
khúc xạ rồi phản xạ ló ra ngoài.
Hoạt động 3 :
HS : Quan sát thí nghiệm 49.5

HS : Vệt sáng ab

HS : Xuất hiện một vệt sáng tròn
được bao quanh bởi các vân tròn
sáng tối nằm xen kẻ nhau.
HS : Vân sáng.

HS : Vân tối.

HS : Tia sáng đã bị lệch khỏi
phương truyền thẳng ?

1. Thí nghiệm về sự giao thoa ánh sáng
a) Thí nghiệm
Đ là nguồn phát ánh sáng trắng; F là kính màu (kính lọc sắc) dùng để
tách ra chùm sáng đơn sắc chiếu vào khe hẹp S rạch trên màu chắn M
1
; S
1
,
S
2
là hai khe hẹp, nằm rất gần nhau, song song với S, rạch trên màn chắn
M
2
; O là vị trí đặt mắt quan sát nhờ kính lúp.
b) Kết quả thí nghiệm
Dùng kính lọc sắc đỏ và quan sát hình ảnh phía sau M
2
bằng kính lúp,
mắt ta nhìn thấy một vùng sáng hẹp trong đó xuất hiện những vạch sáng màu
đỏ và các vạch tối, xen kẽ nhau một cách đều đặn, song song với khe S.
c) Giải thích kết quả thí nghiệm
- Ánh sáng từ đèn Đ chiếu sáng khe S làm cho khe S trở thành nguồn
phát sóng ánh sáng, truyền đến hai khe S
1
, S
2
. Hai khe S
1
, S
2

S
2
.
Như vậy, hiện tượng giao thoa là một bằng chứng thực nghiệm quan
trọng khẳng định ánh sáng có tính chất sóng.
2. Hiện tượng giao thoa ánh sáng trên bản mỏng
Khi nhìn ánh sáng phản xạ trên các váng dầu, mỡ, hoặc bong bóng xà
phòng… ta thấy có những vân màu sặc sỡ, tựa như vẽ trên mặt lớp váng. Đó
là hiện tượng giao thoa ánh sáng trên bản mỏng khi chiếu ánh sáng trắng vào
bản mỏng.
3. Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng
a) Thí nghiệm về sự nhiễu xạ ánh sáng
Hiện tượng ánh sáng không tuân theo định luật truyền thẳng, quan sát
được khi ánh sáng truyền qua lỗ nhỏ, hoặc gần mép những vật trong suốt
hoặc không trong suốt được gọi là hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng.
b) Giải thích hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng
Nhìn mặt sau một tấm bìa, có dùi một lỗ nhỏ và được chiếu sáng vào
mặt trước, ta thấy tại vị trí lỗ như có một ngọn đèn (đốm) sáng, lớn hơn lỗ,
tỏa sáng về phía ta, tựa như lỗ đóng vai trò một nguồn sáng, phát ra sóng ánh
sáng. Ta thấy một hình ảnh tương tự khi nhìn Mặt trời qua các kẽ lá (Hình
49.7).

Hình 49.7 Ảnh chụp ánh sáng mặt trời chiếu ra từ các kẽ lá
c) Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng được ứng dụng trong máy quang phổ cách
tử để phân tích một chùm ánh sáng đa sắc thành các thành phần đơn sắc.
V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :
Trả lời câu hỏi 1, 2, 3
Xem bài 51