Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT VÀI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TIẾT ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM-LỚP 8 Ở
TRƯỜNG THCS ……………
(p dụng cho bài : Vò Trí – Giới Hạn – Hình Dạng Lãnh Thổ Việt Nam)
-Họ và tên:
-Chức vụ:
-Nhiệm vụ được giao:
-Đơn vò công tác:
I. Đặt vấn đề:
- Qua thực tiễn cho tôi thấy rằng trong ngành giáo dục của xã hội nước ta, khi nói
đến chuyên môn thì việc giảng dạy để nâng cao chất lượng là công tác quan trọng
nổi lên hàng đầu.
- Tôi thấy ngày nay chất lượng giáo dục các môn khoa học còn thấp kém, nhất là
môn Đòa lí ở bậc THCS còn bò nhiều học sinh xem nhẹ.
- Bản thân tôi là giáo viên giảng dạy bộ môn Đòa lí lớp 8, qua quá trình giảng dạy
tôi có suy nghó “Vì sao chất lượng môn Đòa lí lại thấp kém?”.
- Vì vậy để một tiết dạy tốt ta phải chọn phương pháp thích hợp với đặc trưng bộ
môn, đây là một điều rất cần thiết, cấp bách đối với mỗi giáo viên chúng ta.
- Việc nâng cao chất lượng trong từng tiết dạy nhằm thu hút học sinh tiếp thu kiến
thức mới, củng cố lại những kiến thức đã học. Từ đó tạo cho học sinh say mê môn
học và luôn kính trọng, khâm phục thầy cô giáo.
II.Đặc điểm tình hình.
Trường nằm gần trên trung tâm của huyện, trường có đội ngũ giáo viên khá đông
và đa số giáo viên có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, trường nằm ở gần trung tâm
của huyện nên rất thuận tiện cho việc đi lại và học tập cho các em học sinh. Trường
đã có hầu như là đầy đủ cho các phương tiện để phục vụ cho việc giảng dạy và học
tập.
1.Thuận lợi.
-Có sư lãnh đạo của chi bộ nhà trường, của phòng GD trực tiếp quan tâm, hỗ trợ
tạo điều kiện phương tiện cho việc giảng dạy và học tập. Đặc biệt trường có ban đại

dùng, thiết bò phục vụ cho môn học chưa được đầy đủ, nhiều khi học sinh còn phải
học chay.
- Phương pháp hoạt động tích cực của học sinh còn hạn chế.
- Sử dụng sách giáo khoa chưa đúng lúc.
- Giáo viên còn ít chú ý đến việc tự làm tự học của học sinh.
- Giờ giảng trên lớp còn gò bó, dồn học sinh vào thế bò động, đằc biệt phần củng
cố, dặn dò còn gò bó thời gian, có khi còn qua loa, đại khái.
* Trong năm học ………………………….tôi phấn đấu chỉ tiêu như sau:
+ 90% học sinh tiếp thu bài trên lớp
+100% học sinh học bộ môn chuyên cần.
+ 90% học sinh tự làm bài, học bài, ghi bài khi tiếp thu kiến thức.
+ Có đội tuyển học sinh giỏi 10 em (ở cấp trường).
III. Những phương pháp khắc phục.
1. Chuẩn bò :
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 2
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
- Về tư tưởng: vào đầu năm học giáo viên cần phân tích rõ để học sinh hiểu về
tầm quan trọng của bộ môn Đòa lí trong trường học, giúp các em hiểu đúng giá trò
của bộ môn, từ đó kích thích các em ham, hứng thú học bộ môn Đòa lí.
- Đối với từng bài khác nhau, phải chọn ra một số phương pháp mới để phù hợp
cho tiết dạy, nhất là phần Đòa lí tự nhiên Việt Nam.
- Vì để khai thác kiến thức của bài học trong một tiết day không thể sử dụng đơn
điệu một phương pháp mà phải biết kết hợp hài hoà một số phương pháp.
- Từ đó để tích cực hóa hoạt động của học sinh. Giáo viên chỉ là người tổ chức
đònh hướng.
- Học sinh tham gia trao đổi ý kiến – thảo luận (đây là phương pháp đổi mới).
Tuy nhiên không phải tất cả các tiết học đều bắt buộc phải thảo luận nhóm mà tuỳ
từng bài, từng nội dung:
+ Nếu lớp đông, kiến thức của bài ngắn gọn ta có thể chia nhóm để các em thảo

- Để giúp học sinh học tập tốt hơn thì giáo viên phải hiểu được tính cách của học
sinh, vì các em học sinh ở bậc THCS đã có suy nghó theo khuynh hướng độc lập, bắt
chước theo thầy cô, nhưng bắt chước có chọn lọc, các em rất thích tìm tòi về hiện
tượng, phát triển tư duy trí tuệ.
- Trong học tập của các em việc ghi nhớ máy móc giảm đi, ghi nhớ có ý nghóa
ngày một tăng.
- Bản thân tôi là giáo viên nên tôi phải luôn nâng cao năng lực chuyên môn,
nghiệp vụ, tiếp cận với phương pháp dạy học tiên tiến và phương pháp dạy học hiện
đại.
- Bên cạnh đó khi tiếp xúc với lớp học tôi luôn kết hợp với phụ huynh trao đổi,
phân tích việc trau dồi kiến thức khoa học để hiểu biết. Học sinh không ham chơi,
cha mẹ nhắc nhở, đôn đốc cho con em mình tự học, biết vận dụng vào thực tiễn.
- Để cho tiết học có hiệu quả trước khi lên lớp tôi phải soạn giáo án chu đáo
(Trước một tuần) soạn theo phân phối chương trình của bộ giáo dục quy đònh, không
soạn gộp tiết, không tự ý cắt xén chương trình, khi soạn phải quan tâm cả kiến thức
lẫn phương pháp, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh
giá, tập trung chủ yếu vào hoạt động của học sinh, học sinh làm việc với các nguồn
tri thức dưới sự hướng dẫn, tổ chức điều khiển của giáo viên.
- Kiến thức học sinh có được nhờ vào tự làm việc của chính mình và qua sự phối
hợp của giáo viên và học sinh, phối hợp giữa học sinh và học sinh.
+ Khi soạn phải đọc sách tham khảo có liên quan đến tiết dạy đó, đặc biệt cần đọc
kó phần những điều cần lưu y ùở sách giáo viên, bám sát mục tiêu bài học.
Như vậy nếu soạn kó, chu đáo thì tiết lên lớp sẽ có kết quả tốt.
- Việc chuẩn bò tranh ảnh, phương tiện dạy học rất cần thiết cho tiết dạy, để các
em hứng thú, khắc sâu kiến thức trong bài.
- Khi đã chọn được phương pháp phù hợp cho tiết dạy rồi thì trong giáo án phải thể
hiện được song song phương pháp giữa thầy và trò. Cần ghi rõ ràng thầy làm gì, trò
làm gì và trả lời như thế nào?
- Nếu dạy học có liên quan đến khối kiến thức cũ thì giáo viên phải ôn lại kiến
thức cũ để học sinh tiếp thu kiến thức mới có lôgíc, có hệ thống, có phần giáo viên

Bài học này có nhiều kiến thức và số liệu cụ thể, rời rạc nên giáo viên cần tập
trung nêu những kiến thức: Tính tòan vẹn của lãnh thổ Việt Nam .
+ Học sinh hiểu được ý nghóa thực tiễn các giá trò cơ bản của vò trí đòa lí, hình dạng
lãnh thổ đối với môi trường tự nhiên và đòa hình kinh tế – xã hội nước ta.
a/ n đònh lớp : giáo viên điểm danh só số lớp (1 phút )
b/ Kiểm tra bài cũ : (4 phút )
- Việt Nam trên bản đồ Thế Giới được thể hiện như thế nào?
- Hãy cho biết Viện Nam trên con đường xây dựng và phát triển như thế nào?
-Để học tốt môn đòa lí Việt Nam ta cần học như thế nào?
c/ Bài mới :Giáo viên vào bài theo “phương pháp phản chứng”: Giáo viên đặt vấn
đề: Điều gì sẽ xảy ra nếu Việt Nam không nằm như vò trí hiện nay ? Nếu nước ta
nằm sâu trong nội đòa Châu Á hay vùng cực của Trái Đất thì thiên nhiên và cuộc
sống của chúng ta sẽ ra sao, có giống như hiện tại không? Vậy vò trí, hình dạng kích
thước lãnh thổ có ý nghóa như thế nào đối với sự phát triển kinh tế – xã hội . Đề biết
được những điều đó ta tìm hiểu qua bài học hôm nay.
- Sườn bài phải sọan rõ ràng, thể hiện nội dung bài dễ hiểu , dễ nhớ .
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 5
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
Giáo viên giới thiệu: lãnh thổ nước
ta gồm các bộ phận : Phần đất liền ,
hải đảo , phần biển , phần trời .
Hoạt động 1 : Cặp
Câu hỏi : Hãy tìm trên hình 23.2 các
điểm cực Bắc, Đông, Nam ,Tây của
phần đất liền nước ta và cho biết tọa
độ của chúng (xem bảng 23.2 )
Học sinh: từng cặp thảo luận → sau
đó giáo viên gọi đại diện 2 cặp lên

Giáo viên: chốt lại vấn đề.
Câu hỏi: giáo viên yêu cầu học sinh
quan sát hình 23.1 và 23.3. Em có phát
hiện điều gì ở 2 hình này?
Học sinh: -Hình 23.1 là hình ảnh
điểm cực Bắc nơi đòa đầu của Tổ
Quốc.
- Hình 23.3 là hình ảnh điểm cực
Nam, điểm cuối cùng của phần đất
1. Vò trí và giới hạn lãnh thổ. (20
phút)
a. Phần đất liền.
điểm cực đòa danh hành chính vó độ kinh độ
Bắc lũng cú-h.văn đồng-hà giang 23
0
23B 105
0
20Đ
Nam đất mũi-ngọc hiển- cà mau 8
0
34B 104
0
40B
Tây thím thầu-mường nhé-lai châu 22
0
22B 102
0
10Đ
Đông vạn thạnh-vạn ninh-k. hòa 12
0

thứ nhất.
- Yêu cầu 1 học sinh của nhóm
lên xác đònh vấn đề này trên lược
đồ tự nhiên Thế Giới.
+ Nhóm bên trái:
- Phần đất liền nước ta từ Tây sang
Đông được mở rộng 7 kinh độ đông.
-Lãnh thổ nước ta nằm trong múi
giờthứ 7 theo giờ Quốc Tế (GMT).
Giáo viên: nhận xét chốt lại vấn đề.
-Yêu cầu một học sinh của nhóm xác
đònh vấn đề này trên lược đồ tự nhiên
Thế Giới.
Câu hỏi: Diện tích đất tự nhiên của
-Việt Nam nằm trong đới khí hậu
nhiệt đới gió mùa.
-Việt Nam nằm trong múi giờ thứ 7
theo giờ GMT
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 7
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
nước ta là bao nhiêu?
Học sinh: Diện tích là 329247 km
2
.
Giáo viên: kết thúc vấn đề.
Họat động 2: Cá nhân.
Câu hỏi: Quan sát hình 24.1 kết hợp
với nội dung SGK hãy nêu những hiểu
biết của mình về phần biển nước ta?

vùng biển.
Ví dụ:
Quần đảo Hòang Sa của ta đã từng bò
Trung Quốc tranh giành.
-Diện tích đất tự nhiên:329247 km
2
.
b. Phần biển.
-Biển nước ta nằm phía Đông Nam
lãnh thổ với diện tích 1 triệu km
2
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 8
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
* Như vậy trên đây ta tìm hiểu về
phần đất liền, phần biển. Vậy phần
trời của nước ta bao gồm từ đâu tới đâu
các em biết không.
Học sinh: Phần trời của ta bao gồm
khoảng không gian trên đất liền, trên
biển, các hải đảo thuộc chủ quyền Việt
Nam.
→ Như vậy: Phần đất liền, phần trời,
phần biển, các hải đảo đã tạo nên tính
toàn vẹn của lãnh thổ nước ta.
Họat động 3: Cặp
Giáo viên thuyết trình: vò trí đòa lí có
ảnh hưởng sâu sắc tới mọi đặc điểm
của môi trường tự nhiên nước ta.
Câu hỏi: Dựa vào nội dung SGK kết

- Giáo viên yêu cầu học sinh lên
xác đònh vò trí nội chí tuyến của
nước ta trên bản đồ Thế Giới.
Giáo viên: chốt lại vấn đề theo lược
đồ:
Nội chí tuyến tức nằm trong khu vực
hai chí tuyến 23
0
27
,
Bắc Nam (Việt
Nam nằm hoàn toàn nữa cầu Bắc.
+ Ý kiến cặp thứ 4.
Giáo viên: yêu cầu học sinh lên xác
đònh vò trí này trên lược đồ Thế Giới.
Giáo viên: chốt lại vấn đề theo lược
đồ.
Câu hỏi: nếu như nước ta không nằm
ở vò trí này mà nằm sâu trong nội đòa
thì tự nhiên nước ta, cuộc sống của ta
có như hiện tại không?
Học sinh: Không.
Câu hỏi: với đặc điểm vò trí nêu trên
có ảnh hưởng gì tới môi trường tự
nhiên nước ta?.
Học sinh: vò trí đòa lí ảnh hưởng sâu
sắc tới thiên nhiên nước ta. Thiên
nhiên nước ta mang tính chất nhiệt đới
gió mùa, nóng ẩm
, tính chất ven biển, sinh vật đa dạng

km) tương đương với 15 vó độ, hẹp theo
chiều ngang 7 kinh độ .
- Việt Nam có đường bờ biển vốn
cong hình chữ S với chiều dài 3260 km.
Hợp với trên 4550km
2
, đường biên giới
trên đất liền tạo nên khung lãnh thổ
Việt Nam

Giáo viên: bổ sung kết thúc vấn đề.
Học sinh: yêu cầu một HS lên xác
đònh các đặc điểm này trên lược đồ tự
nhiên Việt Nam
Giáo viên: chốt lại vấn đề.
Câu hỏi: với hình dạng lãnh thổ như
vậy có ảnh hưởng gì đến điều kiện tự
nhiên và giao thông vận tải?
Học sinh: thảo luận và trả lời.
* Kết quả cần đạt:
+Đối với tự nhiên:-với hình dạng kéo
dài theo chiều Bắc –Nam, hẹp theo
chiều ngang và bờ biển vốn khúc, làm
cho thiên nhiên nước ta trở nên đa
dạng, phong phú và sinh động. Cảnh
quan khí hậu nươcù ta có sự khác biệt
2. Đặc điểm lãnh thổ (15 phút)
a. Phần đất liền
-Kéo dài theo chiều Bắc Nam
(1650km) tương đương với 15 vó độ,

Học sinh: 1 HS lên xác đònh biển
Đông của Việt Nam trên lược đồ.
Giáo viên: kết thúc vấn đề.
Câu hỏi: Dựa vào hình 23.2 kết hợp
lược đồ tự nhiên Việt Nam và hiểu biết
của em hãy cho biết:
+ Tên đảo lớn nhất nước ta là gì?
Thuộc tỉnh nào?
HS: Đảo Phú Quốc(tỉnh Kiên Giang )
Học sinh: lên xác đònh đảo này trên
lược đồ Việt Nam.
-Vò trí hình dạng kích thước của lãnh
thổ có ý nghóa to lớn đối với tự nhiên,
giao thông vận tải, kinh tế – xã hội
nước ta. Song có nhiều trở ngại do
thiên tai.
b. Phần biển.
-Biển nước ta mở rộng về phía Đông
và phía Đông Nam. Trên biển Đông có
nhiều đảo và quần đảo.
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 12
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
+ Vònh đẹp nhất nước ta là vònh nào?
Vònh đó được uy nét cô công nhận là di
sản thiên nhiên Thế Giới vào năm
nào?
Học sinh: Vònh Hạ Long, công nhận
vào năm 1994.
-Yêu cầu một HS lên xác đònh trên

d. Cũng cố – đánh gía (4 phút)
Gíao viên: chuẩn bò trước các bài tập ( bằng cách photo )
-Chia lớp thành 3 nhóm để làm bài tập.
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 13
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
-Giáo viên: phát phiếu photo cho học sinh.
-Học sinh: thảo luận xong đại diện nhóm trình bày
Các nhóm khác nhận xét bổ sung.
-Giáo viên: kết thúc vấn đề.
* Nhóm 1: Câu 1. điền vào chỗ trống (. . . .) trong bảng sau sao cho phù hợp.
Điểm cưc Danh đòa hành chính Vó độ Kinh độ
Bắc
. . . . . . . . . . . . . . . . huyện Đồng Văn . . . . . . . . . . 105
0
20Đ
Nam
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
0
34B . . . . . . . . . . . . . . .
Tây
Xã ThímThầu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
0
10Đ
Đông
. . . . . . . . . . . . . . . tỉnh Khánh Hoà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
*Nhóm 2: Chọn các số liệu và các yếu tố ở hai cột trong bảng sau cho phù hợp:
Các yếu tố Đáp án Số liệu
1.Diện tích đất tự nhiên của nước ta (km
2

e.Dặn dò. (1 phút).
-Yêu cầu học sinh về nhà học bài, làm bài tập bản đồ.
-Xem trước bài mới “Vùng Biển Việt Nam”
+Tìm hiểu về diện tích vàgiới hạn vùng biển nước ta.
-Đặc điểm khí hậu và hải văn của biển nước ta như thế nào.
Tìm hiểu về tài nguyên và môi trường biển Việt Nam.
3. Phương pháp truyền thụ trên lớp.
- Đối với một môn hay một tiết học chúng ta phải chọn phương pháp và hình thức
dạy học đặc trưng phù hợp.
-Học sinh hoạt động nhiều, các em làm việc với nguồn tri thức theo cá nhân,
nhóm, lớp.
Giáo viên tổ chức hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học sinh. Những kiến thức khó,
then chốt hoặc học sinh không tự giải quyết được, giáo viên cần giảng giải, gợi mở,
làm rõ để học sinh tiếp thu → hiểu bài.
- Ta vừa áp dụng phương pháp cổ truyền vừa sử dụng phương pháp dạy học tích
cực, như nêu vấn đề phát huy tính độc lập suy nghó, gây hứng thú tìm tòi tri thức
khoa học của học sinh.
- Dùng hai phương pháp suy diễn và quy nạp, từng bước nâng cao dần khả năng tư
duy của học sinh.
- Xây dựng trọng tâm của bài, nắm lại tính hệ thống kiến thức có kỹ năng, kỹ xảo,
trên cơ sở đó nâng cao chất lương bộ môn ngay trên lớp.
- Giáo viên cần hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức Đòa lí bằng cách kết hợp
nhuần nhuyễn giữa kênh hình và kênh chữ, luôn có mối quan hệ mật thiết với nhau,
hổ trợ nhau để thực hiện mục đích dạy học đạt hiệu quả nhất, tạo một hệ thống nội
dung, chẳng hạn như nội dung có nêu một đòa danh ít được phổ biến thì đòa danh ấy
cần được đònh vò trên lược đồ.
- Trong các tiết dạy thầy cô phải đảm bảo tính sư phạm cho học sinh noi theo.
+ Lời nói phải chuẩn mực rõ ràng, phát âm đúng kết hợp với chỉ lựơc đồ để học
sinh hứng thú tiếp thu bài tốt hơn. Từ đó lôi cuốn học sinh siêng năng học tập tự
giác trau dồi nâng cao chất lượng bộ môn Đòa lí.

- Trong tiết học đã thu hút được học sinh chăm ngoan, hiếu học trong học tập
không lười biếng, không dành thời gian coi phim ảnh, sách báo đồi tr đầu độc học
sinh. Học sinh đã thực sự yêu thích bộ môn Đòa lí tự nhiên Việt Nam, xoá bỏ được
suy nghó coi môn Đòa lí là môn học phụ trong học sinh.
- Học sinh nắm vững kiến thức Đòa lí cơ bản, chính xác, tự giác trong việc lónh hội
kiến thức khoa học cho bản thân mỗi học sinh.
V. Bài học kinh nghiệm.
- Một tiết dạy có hiệu suất cao là một tiết dạy mà sau khi dạy xong học sinh phải
nắm và đạt được mức tối đa yêu cầu đề ra (cả về kiến thức, tư tưởng và kỹ năng).
Đó là một tiết có sự phối hợp nhòp nhàng giữa thầy và trò trong đó thầy đóng vai trò
chủ đạo, trò đóng vai trò chủ động.
- Để có được kết quả tốt ta phải đổi mới phương pháp giảng dạy của thầy và
phương pháp học tập của trò. Tức là phải dạy thế nào cho phù hợp với trình độ và
……………………… - giáo viên trường THCS…………………………….
Trang 16
Một vài phương pháp giảng dạy tiết đòa lí tự nhiên Việt Nam lớp
nhận thức của học sinh, đồng thời tạo cho học sinh nhu cầu kiến thức trong tiết môn
Đòa lí để cho một tiết lên lớp có chất lượng cao.
- Muốn thành công trong các giờ dạy trên lớp, nâng cao chất lượng bộ môn, lôi
cuốn học sinh ham học trước hết giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian cho việc soạn
chọn phương pháp giảng dạy phù hợp. Giáo viên phải chuẩn bò những đồ dùng, thiết
bò đầy đủ để phục vụ tiết dạy có hiệu quả. Vì qua thực tiển tôi thấy:
+ Nếu như học sinh nghe thì học sinh quên.
+ Nếu như học sinh nhìn thì học sinh nhớ.
+ Nếu học sinh làm học sinh hiểu.
Cụ thể như ta dạy về vò trí của một quốc gia Việt Nam, nếu như giáo viên giảng về
các điểm cực Nam, Bắc, Đông, Tây chỉ nói ở miệng thôi mà không có lược đồ, tranh
ảnh thì học sinh khó đònh điểm được các điểm cực. Nhưng nếu như giáo viên có sử
dụng bản đồ khi học sinh tìm hiểu vấn đề xong yêu cầu học sinh lên xác đònh các
điểm cực trên bản đồ thì sẽ khắc sâu được kiến thức cho học sinh.