NGHĨA CỦA CÂU
Tiết 74 – Tiếng Việt

A/ HAI THÀNH PHẦN NGHĨA CỦA CÂU
I. Tìm hiểu ngữ liệu :
-
Câu a1: : Hình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ.
-
Câu a2 : Có một thời hắn ao ước có một gia đình nho nhỏ.
-
Câu b1 : Nếu tôi nói thì chắc người ta cũng bằng lòng…
Câu b2 : Nếu tôi nói thì người ta cũng bằng lòng.

A/ HAI THÀNH PHẦN NGHĨA CỦA CÂU
I. Tìm hiểu ngữ liệu :
a.Cặp câu “a1” và “a2” :
- Giống nhau:: Cả 2 câu đều đề cập đến cùng một sự việc “Có một thời hắn đã ao ước
có nột gia đình nho nhỏ”.
- Khác nhau :
+ Câu “a1” kèm theo sự đánh giá chưa chắc chắn về sự việc ( bởi từ “hình như”).
+ Câu “a2” đề cập đến sự việc như nó đã xảy ra.

b.Cặp câu “b1” và “b2”:
- Gíông nhau : Cùng đề cập đến sự việc
“ Nếu tôi nói thì người ta cũng bằng
lòng”.
- Khác nhau :
+ Câu “b1” : thể hiện sự phỏng đoán ở
độ tin cậy cao qua từ “chắc”.
+ Câu “b2” : chỉ đơn thuần đề cập đến sự

ghét…), tính chất (tốt, xấu, tích cực, tiêu cực…)

, đặc điểm(cao, mập,
lùn, đen trắng…),tư thế (lom khom, ngất ngưỡng,
chênh vênh, …), tồn tại (còn, hết, …), quá trình.
+ Sự việc biểu hiện quan hệ. * Lưu ý :
- Ở sự việc tồn tại, có thể câu chỉ có 2 bộ phận :
+ Động từ tồn tại ( có, còn , mất, hết ).
+ Sự vật tồn tại ( khách, tiền, gạo, đệ tử, ông , tôi…)
+ Có thể thêm bộ phận thứ 3 : nơi chốn hay thời gian tồn tại ( Trong nhà có khách).
+ Ởvị trí động từ tồn tại, có thể là động từ hay tính từ miêu tả cách thức tồn tại (Ngoài
song thỏ thẻ oanh vàng)
- Ở sự việc quan hệ thì có nhiều loại quan hệ như đồng nhất, sở hữu, so sánh ( tương
đồng hay tương phản), nguyên nhân, mục đích…

c.Thành phần tồn tại của nghĩa sự
việc : Nghĩa sự việc thường được
biểu hiện nhờ các từ ngữ đóng vai
trò chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ,
khởi ngữ và một số thành phần
phụ khác.
* Một câu có thể biểu hiện một sự
việc, cũng có thể biểu hiện một số
sự việc.

B/ LUYỆN TẬP
- Các tổ làm bài theo nhóm:

-Câu 7: Hai sự việc( tựa gối, buông cần)

tư thế.
- Câu 8 : Một sự việc ( cá đớp)

hành động.

2. Bài 2: Tách nghĩa tình thái và nghĩa sự việc trong
các câu:
- Câu a:
+ Nghĩa sự việc : “Có một ông rễ quý như Xuân cũng danh giá
nhưng cũng đáng sợ” .
+ Nghĩa tình thái : sự công nhận sự danh giá là có thực ( thể
hiện ở từ thực), nhưng chỉ thực ở một phương diện nào đó
(kể); còn ở phương diện khác chỉ mức độ đáng sợ qua từ
“lắm”.
- Câu b :
+ Nghĩa sự việc: “hắn cũng như mình, chọn nhầm nghề”.
+ Nghĩa tình thái thể hiện một phỏng đoán chỉ mới là khả năng,
chứ chưa hoàn toàn chắc chắn về việc việc chọn nhầm nghề
qua từ “có lẽ”; Thể hiện sự tiếc nuối nếu điều đó xảy ra qua
từ “mất rồi”.- Câu c :
Câu này có hai sự việc và hai tình thái:
+ Sự việc thứ nhất : “họ cũng phân vân như
mình”.
+ Sự việc thứ hai: “mình cũng không rõ con
gái mình có hư hay là không”