Hệ thống kế toán trong môi trường
thương mại điện tử
Internet có ảnh hưởng đến tất cả các mặt của thương mại quốc
tế. Ngay cả đối với các doanh nghiệp không trực tiếp tham gia
vào thương mại điện tử (TMĐT) cũng bị ảnh hưởng bởi các cơ h
ội
về thông tin và liên lạc sẵn có trên Internet. Tốc độ và sự thuạn
tiện của công nghệ mới không chỉ cung cấp các thông tin về cơ
hội kinh doanh mà còn chứa đựng những rủi ro tiềm ẩn. Thực tế
đòi hỏi nhà quản trị phải tính đến tác động của công nghệ thông
tin đối với quá trình kinh doanh, bao gồm cả kế toán và tài chính.

Thương mại điện tử
TMĐT tác động đến tất cả cácdn kể cả các doanh nghiệp không
trực tiếp tham gia vào loại hình này. TMĐT đưa lại những cơ hội
mới, đồng thời cũng mang đến cả những rủi ro mới. Cơ hội là số
lượng lớn các nhà cung cấp, khách hàng và thị trường,
marketting điện tử và các liên kết giữa các nhà cung cấp hoặc
sản xuất hoạt động trong cùng một lĩnh vực (các liên kết dọc).
Các rủi ro xảy ra thường liên quan đến kỹ thuật (phần cứng-
hardware), phần mềm ứng dụng (softwave), cơ sở dữliệu, việc
ghi chép các nghiệp vụ kinh tế (tính xác thực), chữ ký điện tử,
vấn đề liên quan đến luật pháp và các thông tin
có tính cá nhân…
TMĐT làm thay đổi sâu sắc phương thức kinh doanh, đòi hỏi sự
thay đổi trong cấu trúc của tổ chức, các mối quan hệ kinh doanh
và các liên minh, cơ chế và cách thức phân phối, luật pháp cũng
như cá quy định mà theo đó, hoạt động kinh doanh được thực
hiện. TMĐT đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro mà các doanh
nghiệp cần phải hạn chế bằng cách thiết lập một hệ thóng cơ sở
hạ tầng thông tin và hệ thống kiểm soát hiệu quả. Hơn nữa,

năng tăng lợi nhuận bằng việc tiết kiệm chi phí như dự trữ ảo,
liên kết dọc, giao hàng hóa và dịch vụ theo phương thức điện tử;
tự động đặt hàng: các khách hàng và các nhà cung cấp có thể tự
thực hiện có hiệu quả các giao dịch điện tử dựa trên cơ sở của
internet, bao gồm cả các liên kết với các nhà vận chuyển và các
môi giới khách hàng…Các phương thức kinh doanh mới này
ngày càng được quan tâm bởi khách hàng và người mua.
Vì trách nhiệm không thể không liên quan đến việc sử dụng công
nghệ thông tin, một trong những rủi ro của hệ thống tin học như:
rủi ro của hạ tầng thông tin; rủi ro của các chương trình ứng
dụng; rủi ro của quá trình xử lý thông tin kinh doanh nảy sinh khi
hệ thống tin học đang sử dụng không bao quát toàn bộ quá trình
kinh doanh, mà chỉ phản ánh được một phần của quá trình đó.
Những rủi ro có thể là sự không rõ ràng của số liệu, không rõ
ràng trong việc chuyển sổ và nhận dạng số liệu ở từng khâu của
quá trình ghi chép kế toán.
Doanh nghiệp điện tử và các nguyên tắc kế toán trong
môi trường kinh doanh điện tử.
Các nhà quản lý có nghĩa vụ là đạt được các mục tiêu của doanh
nghiệp trong mói quan hệ tương thích với chiến lược kinh doanh
đã đề ra. Khi hệ thống tin học được thiết lập để phục vụ cho mục
tiêu đó, vấn đề quan trọng là các nhà quản lý phải có các biện
pháp để quản lý và giảm thiểu rủi ro. Trong quá trình xâu dựng
chiến lược của doanh nghiệp điện tử, bên cạnh các cân nhắc về
rủi ro kinh doanh không thể không tính đến rủi ro của hệ thống
thông tin.
Vì vậy, quản lý rủi ro thông tin thường là việc thực hiện nghiêm
túc tính xác thực của thông tin. Tính xác thực của thông tin phụ
thuộc vào sự hữu hiệu của hệ thống tin học và sự hữu hiệu này
lại phụ thuộc vào cách kiểm soát thông tin hiện hành.

gồm các bức tường lửa (firewalls) và hệ thống chống virus. Sự
hữu hiệu của việc xử lý thông tin, các dữ liệu, và việc ứng dụng
tin học được sử dụng trong những điều kiện về cấu hình cụ thể,
và chỉ được chỉnh sửa khi có sự phê chuẩn.
Sẵn có: theo yêu cầu này, doanh nghiệp phải đảm bảo sự
luôn sẵn sàng của phần cứng, phần mềm, và dữ liệu thông tin để
hoạt động kinh doanh diễn ra một cách bình thườg, đặc biệt là
các vấn đề đảm bảo hệ thống trong trường hợp bị gián đoạn
thông tin trong một khoảng thời gian hợp lý. Vì vậy, đòi hỏi phải
thiết lập được một quy trình phản hồi thích hợp cho các vấn đè
khẩn cấp (mất dữ liệu, lỗi đường truyền…). Thêm vào đó, khả
năng chuyển đổi từ thông tin số hóa sang thông tin có thể đọc
được trên các sổ kế toán cũng hết sức cần thiết.
Bảo mật: yêu cầu này có nghĩa các dữ liệu thu nhận đư
ợc từ
bên thứ ba không được truyền hoặc công bố ra bên ngoài nếu
không có sự ủy quyền.
Tin cậy, chính xác: yêu cầu này liên quan đến nguồn gốc
phát sinh của các nghiệp vụ kinh tế đối với các cá nhân, người
thực hiện các giao dịch đó. Điều này có thể thực hiện bằng cách,
ví dụ, sử dụng một quy trình ủy quyền. Khi dữ liệu hoặc thông tin
được trao đổi theo cách thức điện tử/kỹ thuật số, vấn đề quan
trọng là bên đối tác có thể nhận diện được, ví dụ bằng cách sử
dụng quy trình về chữ ký điện tử. Trong trường hợp cần thiết,
doanh nghiệp có thể thành lập trung tâm về nhận dạng.
Cho phép và ủy quyền: yêu cầu này có nghĩa là chỉ một vài
người, được chỉ định từ trước có thể truy cập vào một số dữ liệu
thông tin hoặc hệ thống nhất định. Việc này bao gồm đọc, tạo,
sửa đổi và xóa dữ liệu của một tệp thông tin nào đó. Các phương
pháp có hiệu quả để đạt được mục tiêu này là các quy trình bảo