SÁCH KIM QUỸ
THIÊN THỨ HAI MƯƠI MỐT
MẠCH, CHỨNG VÀ PHÉP TRỊ BỆNH ĐÀN BÀ SẢN HẬU

ĐIỀU 1
Hỏi : Đàn bà mới sinh có 3 bệnh, 1 là bệnh Cảnh, 2 là bệnh Uất mạo,
3 là đại tiện khó, sao vậy ?
Thầy nói : Mới đẻ, huyết hư, phần nhiều hạn ra, ưa trúng phong, cho
nên khiến thành bệnh Cảnh. Vong huyết lại hãn ra, hàn nhiều, cho nên khiến
Uất mạo. Vong tân dịch, Vỵ ráo, cho nên đại tiện khó.
ĐIỀU 2
Sản phụ uất mạo, mạch Vi, Nhược, ụa không ăn được đại tiện trở lại
cứng, nhưng đầu hạn ra. Sở dĩ như thế, huyết hư mà quyết, quyết mà hẳn
mạo. Mạo gia muốn giải, hẳn đại hạn ra. Vì huyết hư, quyết ở dưới, cô
dương ra ở trên, cho nên đầu có hạn ra. Sở dĩ sản phụ hạn hay ra, vong âm,
huyết hư, dương khí thiên thạnh, cho nên hạn ra, âm dương bèn phục hồi,
đại tiện rắn, ói không ăn được, Tiểu sài hồ thang chủ về bệnh ấy.
ĐIỀU 3
Bệnh giải, hay ăn 7, 8 ngày lại phát nhiệt, đó là Vỵ thực, Đại thừa khí
thang chủ về bệnh ấy.
ĐIỀU 4
Sản hậu, trong bụng đau vắt, Đương quy, Sanh cương, Dương nhục
thang chủ về bệnh ấy. Cùng trị trong bụng hàn sán, hư lao bất túc.
ĐƯƠNG QUY, SANH CƯƠNG, DƯƠNG NHỤC THANG
PHƯƠNG
(Xem trong bài Hàn sán).
ĐIỀU 5
Sản hậu bụng đau, phiền đầy không nằm được. Chỉ thực, Thược dược
tán chủ về bệnh ấy.
CHỈ THỰC, THƯỢC DƯỢC TÁN PHƯƠNG
Chỉ thực (đốt đen, chớ thái quá), Thược dược, ngang nhau. Nghiền

Đại táo : 15 quả Sanh cương : 5 lạng
Dùng 1 đấu nước, đun lấy 2 thăng rưỡi, phân làm 3, uống nóng, đắp
cho ấm, khiến cho hãn ra. Đầu, cổ cứng, dùng Đại phụ tử 1 củ, phá ra như
hạt đậu đun thuốc, khuấy bỏ bọt, ói, gia Bán hạ (rửa) nửa thăng.
ĐIỀU 10
Đàn bà, trong vú hư, phiền loạn, ói nghịch, an trung ích khí. Trúc bì,
Đại hoàng chủ về bệnh ấy.
TRÚC BÌ ĐẠI HOÀNG PHƯƠNG
Sanh trúc nhự : 2 phân Thạch cao : 2 phân
Quế chi : 1 phân Cam thảo : 7 phân
Bạch vi : 1 phân
Nghiền bột, hòa táo nhục làm hoàn, lớn bằng viên đạn, dùng nước
uống 1 hoàn, ngày 3 lần, đêm 2 lần. Có nhiệt, bội Bạch vi, phiền, suyễn gia
Bá thực 1 phân.
ĐIỀU 11
Sản hậu hạ lợi, hư tột độ. Bạch đầu ông, gia Cam thảo, A giao thang
chủ về bệnh ấy.
BẠCH ĐẦU ÔNG, GIA CAM THẢO, A GIAO THANG PHƯƠNG
Bạch đầu ông : 2 lạng Cam thảo : 2 lạng
A giao : 2 lạng Tần bì : 3 lạng
Hoàng liên : 3 lạng Bá bì : 3 lạng
Dùng 7 thăng nước, đun lấy 2 thăng rưỡi, cho A giao vào cho tiêu hết,
phân 3, uống nóng.
PHỤ PHƯƠNG
“Thiên kim” TAM VẬT HOÀNG CẦM THANG : Trị đàn bà lúc lâm
bồn, gặp gió, tứ chi phiền nhiệt, đầu đau, dùng Tiểu sài hồ thang, đầu không
đau, chỉ phiền, thang này chủ về bệnh ấy.
Hoàng cầm : 1 lạngKhổ sâm : 2 lạng
Càn địa hoàng : 4 lạng
Dùng 6 thăng nước, đun lấy 2 thăng, uống nóng 1 thăng, thổ nhiều, hạ