Câu hỏi :
Có người cho rằng: “ Trong điều kiện của KHKT và công nghệ hiện đại phát
triển như ngày nay thì giai cấp công nhân ngày càng bị teo đi. Vì thế, họ không
còn sứ mệnh lịch sử nữa.” Điều đó đúng không? Vì sao?
Trả lời:
“Trong điều kiện của khoa học kĩ thuật và công nghệ hiện đại phát triển như
ngày nay thì giai cấp công nhân ngày càng bị teo đi. Vì thế, họ không còn sứ mệnh
lịch sử nữa.” Điều này là sai. Vì:
1. Quan niệm của Mác về giai cấp công nhân:
Để tìm hiểu bản chất giai cấp công nhân là gì, C.Mác và Ph.Ăngghen đã xét
trên 2 tiêu chí:
Thứ nhất, về phương thức lao động, phương thức sản xuất: Giai cấp công
nhân là lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất
công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao.
Thứ hai, về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa: đó là những người
lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị
nhà tư bản bóc lột về giá trị thặng dư.
Vậy: “Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát
triển cùng với quá trình hình thành và phát triển của nền công nghiệp hiện đại, với
nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao; là
lực lượng sản xuất cơ bản tiên tiến, trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình
sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; là lực lượng
chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội”
Giai cấp công nhân trong XHCN là những người đã cùng nhân dân lao động
làm chủ tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, làm chủ quá trình sản xuất và phân
phối, không còn bóc lột. Trong thời kỳ quá độ lên CNXH, khi nền kinh tế còn tồn
tại nhiều thành phần thì còn một bộ phận công nhân làm thuê trong các doanh
nghiệp tư nhân bị bóc lột giá trị thặng dư
Giai cấp công nhân trong xã hội Tư bản:
+ Là những người trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính
chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao.

chính trị thuộc về nhân dân, giữ vai trò quan trọng là công cụ xây dựng xã hội
mới, là kiểu nhà nước: nhà nước nửa nhà nước và nhà nước tự tiêu vong.
Trong lĩnh vực xã hội đó là: phải tiến hành xoá bỏ giai cấp bóc lột;
phải tiến hành xoá bỏ giai cấp nói chung, tạo ra sự bình đẳng trong quan hệ giữa
người với người. Ở đây xoá bỏ giai cấp bóc lột với tư cách là giai cấp chứ không
xoá bỏ các cá nhân vì họ có thể là những cá nhân có ích trong xã hội mới.
Có thể nói nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân bao gồm bốn sự
nghiệp. Đó là sự nghiệp giải phóng giai cấp; sự nghiệp giải phóng xã hội, dân tộc;
sự nghiệp giải phóng người lao động; và sự nghiệp giải phóng con người. Đây
chính là nấc thang phát triển trong sự phát triển của hình thái kinh tế xã hội. Sứ
mệnh lịch sử của giai cấp công nhân phải được thực hiện trên toàn thế giới.Và để
thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một quá trình lâu dài, gian
khổ, phức tạp, nên những người cộng sản phải kiên trì, không nóng vội, nó phải
đợc tiến hành hai giai đoạn: tập trung lực lượng để giành chính quyền và tập trung
lực lượng để xây dựng chế độ xã hội mới.
3.Trong thời đại ngày nay, giai cấp công nhân vẫn là lực lượng đi đầu trong
quá trình xây dựng và bảo vệ chế độ mới, trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
Do tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, nên cơ cấu
kinh tế, cơ cấu xã hội đã có những biến đổi mới làm cho giai cấp công nhân hiện
đại khác với giai cấp công nhân cổ điển ở thời kì thế kỉ 19 như: Tỉ lệ số người làm
dịch vụ so với số người sản xuất trực tiếp tăng lên; trình độ văn hóa chung và tay
nghề chuyên môn cao hơn; mức thu nhập khá hơn trước, làm cho một bộ phận
người lao động trở thành trung lưu hóa. Một bộ phận trong giai cấp công nhân đã
mua cổ phần và được chia lợi nhuận với giai cấp tư sản. Tầng lớp quản lý ngày
càng có vai trò quan trọng và kiêm nhiều chức năng phụ của giới chủ. Những biểu
hiện trên đây chứng tỏ giai cấp công nhân ngày càng phát triển, chứ không phải
"teo đi" như một số người quan niệm.
Ở thế kỷ XIX giai cấp công nhân chủ yếu là lao động chân tay, điều kiện sản
xuất lúc đó còn hạn chế. Ngày nay trong điều kiện mới, khi lực lượng sản xuất
đang trên đà phát triển mạnh, giai cấp công nhân không chỉ bao gồm những người

nghèo và tình trạng bất công xã hội vẫn tăng lên, bản chất bóc lột giá trị thặng dư
vẫn tồn tại, dù được biểu hiện dưới hình thức tinh vi hơn. Cả sự bần cùng hóa
tuyệt đối lẫn bần cùng hóa tương đối của giai cấp công nhân vẫn đang tồn tại. Tuy
đại bộ phận tầng lớp trí thức và lao động có kỹ năng đang có việc làm được cải
thiện mức sống và gia nhập vào tầng lớp trung lưu, nhưng vẫn không xóa được sự
phân hóa giàu nghèo. Chính những nhà xã hội học tư sản tiến bộ đã chứng minh ở
các nước tư bản hiện nay sự bóc lột còn cao hơn và với cơ chế càng tinh vi hơn
thời Mác. Tỉ lệ m/v thời Mác là 1/1 thì thời nay là 3/1.
Như vậy dù mức sống có cao hơn trước, dù công nhân có được tham gia
quản lý thông qua đại biểu trong hội đồng xí nghiệp theo “chế độ tham dự” và
“chế độ ủy nhiệm”' nhưng họ vẫn là người làm thuê bán sức lao động, ý chí của
chủ nghĩa tư bản vẫn là quyền lực chi phối, tầng lớp “nhà quản lý” vẫn chỉ là kẻ
phụ thuộc vào giới chủ. Giai cấp công nhân vẫn luôn là lực lượng sản xuất cơ bản
và trực tiếp, vẫn là giai cấp tiên phong trong xã hội. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân không thể chuyển vào tay một giai cấp hay tầng lớp xã hội nào khác:
Những chỉ dẫn cơ bản về đặc trưng bản chất của giai cấp công nhân của Mác - ăng
Ghen - Lênin đưa ra vẫn là cơ sở phương pháp luận để xem xét, phân tích giai cấp
công nhân hiện đại trong các quốc gia tư bản chủ nghĩa phát triển hay trong những
nước đang tiếp tục con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa, các nước thế giới thứ
ba và toàn thế giới nói chung, trước đây cũng như hiện nay.
Sự tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học- công nghệ hiện đại và toàn
cầu hóa đến toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội loài người, nhất là ở các nước tư bản
phát triển làm cho giai cấp công nhân trải qua những biến động cả về cơ cấu, số
lượng và chất lượng. Những biến đổi về cơ cấu xã hội, cơ cấu nghề nghiệp của
giai cấp công nhân diễn ra theo chiều hướng tăng tỉ lệ công nhân trong các ngành
dịch vụ và các ngành sản xuất công nghiệp có sử dụng công nghệ cao-“ công nhân
cổ trắng”, giảm tỉ lệ lao động ở các ngành sản xuất công nghiệp truyền thống- “
công nhân cổ xanh”. Sự phân hóa về mức thu nhập giữa những người làm việc ở
các ngành khác nhau cũng có xu hướng gia tăng nhanh chóng…
Trước những biến động ấy, các lí luận gia tư sản cho rằng, giai cấp công

sống, điều kiện làm việc,…
Cùng với sự biến đổi về cơ cấu và thành phần, trong nội bộ giai cấp công
nhân cũng nảy sinh sự phân hóa không chỉ về thu nhập, mức sống, mà còn cả về
lập trường quan điểm chính trị do thay đổi về nhu cầu lợi ích, quan niệm, hệ giá
trị… Điều này đặt ra những vấn đề không đơn giản cho các Đảng Cộng Sản, cho
cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa tư bản hiện đại
đồng thời làm xuất hiện một xu hướng nổi bật – sự đa dạng của các hình thức đấu
tranh mới. Tuy cơ cấu giai cấp công nhân biến động mạnh mẽ, nhưng nó không
xóa bỏ sự phân chia cơ bản về giai cấp – xã hội trong chủ nghĩa tư bản. Bán sức
lao động vẫn là phương thức tồn tại và đặc điểm chủ yếu của giai cấp công nhân
hiện đại: chiếm đoạt giá trị thặng dư vẫn là nguồn thu nhập, nguồn sống cơ bản
của giai cấp tư sản. Song, do mức độ xã hội hóa, toand cầu hóa nền sản xuất ngày
càng cao, nên không phải lúc nào người lao động làm thuê cũng nhận ra một cách
trực tiếp và đầy đủ sự bóc lột ngày càng tinh vi của giới chủ tư bản.
Trên cơ sở quan điểm tiếp cận của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công
nhân và những biểu hiện mới của nó trong điều kiện cách mạng khoa học – công
nghệ và toàn cầu hóa hiện nay, có thể thấy : Dưới chủ nghĩa tư bản, giai cấp công
nhân bao gồm những người lao động sản xuất vật chất chủ yếu trong các quy trình
sản xuất và các hoạt động dịch vụ trực tiếp trong công nghiệp hay có tính chất
ngày càng hiện đại. Họ là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu
sản xuất chủ yếu, phải làm thêm cho giai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư.
Họ là lực lượng sản xuất cơ bản, tiên tiến trong xã hội tư bản, trực tiếp sản xuất ra
của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội, là động lực chính của tiến trình lịch
sử từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Quan niệm này vừa phản ánh được
những tiêu chí đặc trưng của giai cấp công nhân, vừa phản ánh quá trình phát
triển, biến động của giai cấp công nhân hiện đại, đồng thời cũng phù hợp với
nguyên tắc cơ bản của phương pháp luận duy vật lịch sử.
Với những thay đổi trong cơ cấu, lao động trí óc ngày càng tăng và dần
thay thế lao động giản đơn, cơ bắp, số lượng công nhân truyền thống giảm dần và
thay thế vào đó là công nhân các ngành mới. Khoa học và công nghệ tác động

cấu đội ngũ lao động và công nhân mới ở nước ta.
Vai trò của giai cấp công nhân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước:
- Giai cấp công nhân Việt nam hiện nay gồm những người lao động chân tay
và lao động trí óc, làm việc trong các ngành công nghiệp và dịch vụ công nghiệp
thuộc các doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã, hay trong khu vực tư nhân, hợp tác
liên doanh với nước ngoài; là lực lượng sản xuất cơ bản của đất nước.
- Giai cấp công nhân Việt nam là người đại biểu chân chính cho lợi ích của
dân tộc, giai cấp công nhân Việt nam là giai cấp duy nhất lánh đạo cách mạng
Việt nam mang lại độc lập tự do cho dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng
CNXH. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp công nhân cùng toàn thể dân tộc đã
giành nhiều thắng lợi trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã
hội chủ nghĩa.
- Trong giai đoạn hiện nay, đội ngũ công nhân Việt nam đang là lực lượng đi
đầu trong dự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; là cơ sở xã hội chủ
yếu nhất trong liên minh công nhân- nông dân- trí thức, nền tảng của khối đại
đoàn kết dân tộc Việt nam.
Như vậy, trong điều kiên cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại và toàn
cầu hóa, cùng với những điều chỉnh của nhà nước tư sản, thì cơ cấu số lượng của
giai cấp công nhân biến động tăng, giảm ở từng ngành, ngề, khu vực khác nhau.
Song thực tiễn đã chứng minh vai trò của giai cấp công nhân trong mọi mặt của
đời sống kinh tế- xã hội là rất to lớn và không ngừng suy giảm. Trong bối cảnh tác
động mạnh mẽ của cách mạng khoa học – công nghệ và toàn cầu hóa, giai cấp
công nhân không chie biến động về số lượng theo hướng tăng lên mà chất lượng
cũng được nâng cao. Do làm việc trong điều kiện máy móc hiện đại với cường độ
trí tuệ và năng lực cao, do phải bươn chải để khỏi bị chìm xuống đáy xã hội, người
công nhân buộc phải nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn. Quá trinh vận động
của giai cấp công nhân , như phân tích ở trên, chứng tỏ giai cấp công nhân vẫn
luôn là lực lượng tiên tiến của xã hội, không chỉ trong thời đại công nghiệp mà cả
ở thời đại khoa học- công nghệ hiện đại và toàn cầu hóa. Mặt khác, cũng không