Trường THCS Tân Phước
Lớp:
BÀI DỰ THI TÌM HIỂU LỊCH SỬ VĂN HOÁ
“ 1000 NĂM THĂNG LONG HÀ NỘI ”
Phần I . Câu hỏi lịch sử
Câu 1 : Trong bài “ Chiếu dời đô ”, Hoàng đế Lí Thái Tổ đã xác định những lợi thế nào
của đất Thăng Long ?
TL: Trong chiếu dời đô hơn 200 từ Hán Việt đã thể hiện những ý tứ sâu sắc, thể thiện tầm
nghĩ, tầm nhìn vừa sâu, vừa xa, vượt thời đại của một vị vua Đại Việt thông minh gần
một nghìn năm về trước khi ông chọn Đại La làm kinh đô mới để mưu nghiệp lớn, tính kế
phồn vinh trường kỳ cho sơn hà xã tắc và muôn đời con cháu mai sau.
Một đoạn văn trong chiếu dời đô nói rằng: “Ở trung tâm bờ cõi đất nước được cái thế
“Rồng cuộn hổ ngồi”, vị trí ở giữa bốn phương đông, tây nam bắc, ở đó địa thế rộng mà
bằng phẳng, vùng đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ sở vì ngập lụt, muôn vật phong
phú tốt tươi. Xem khắp nước Việt ta - chỗ ấy là hơn cả, thật là chỗ hội hợp của bốn
phương, là nơi đô thành bậc nhất của đế vương muôn đời”.
Câu 2 : Toà thành cổ nhất trên đất thủ đô là toà thành nào ?
TL : Toà thành cổ nhất trên đất thủ đô là Cổ loa nay thuộc huyện Đông Anh Hà Nội
Khu di tích cổ Loa cách trung Tâm Hà Nội 17 km có diện tích bảo tồn gần 500ha được
coi là địa chỉ văn hóa đặc biệt của Thủ đô và cả nước. Cổ Loa có hàng loạt di chỉ khảo cổ
học đã được phát hiện, phản ánh quá trình phát triển liên tục của dân tộc ta từ sơ khai qua
các thời kì đồ đồng, đồ đá và đổ sắt mà đỉnh cao là văn hóa Đông Sơn, vẫn được coi là
nền “văn minh sông Hồng” thời kì tiền sử của dân tộc Việt Nam. Cổ Loa từng là kinh đô
của nhà nước Âu Lạc thời kỳ An Dương Vương (thế kỷ III TCN) và của nước Đại Việt
thời Ngô Quyền (thế kỉ X) mà thành Cổ Loa là một chứng tích còn lại cho đến ngày nay.
Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là “tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào
bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của
người Việt cổ”
Câu 3 : Ngôi “ Làng hai vua ” ở phía Tây thủ đô – là quê hương của Bố Cái Đại Vương
Phùng Hưng và Ngô Quyền , tên là gì ? Hiện nay thuộc địa phận tỉnh nào ?
TL : Đó là làng cổ Đường Lâm

năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, là nơi đào tạo nhân tài cho đất nước, là trường
đại học đầu tiên ở nước ta.
Câu 7 : Truyền thuyết thần Rùa Vàng ở Hồ Gươm như thế nào ?
TL: Vào thời giặc Minh đặt ách đô hộ ở nước Nam, chúng coi dân ta như cỏ rác, làm
nhiều điều bạo ngược, thiên hạ căm giận chúng đến xương tủy. Bấy giờ ở vùng Lam Sơn,
nghĩa quân nổi dậy chống lại chúng, nhưng trong buổi đầu thế lực còn non yếu nên nhiều
lần nghĩa quân bị thua. Thấy vậy, đức Long Quân quyết định cho nghĩa quân mượn thanh
gươm thần để họ giết giặc.Hồi ấy, ở Thuy ninh có một người làm nghề đánh cá tên là
khanh trung. Một đêm nọ, Thận thả lưới ở một bến vắng như thường lệ. Khi kéo lưới lên,
chàng thấy nằng nặng, trong bụng mừng thầm, chắc là có cá to. Nhưng khi thò tay vào
bắt cá, Thận chỉ thấy có một thanh sắt; chàng vứt luôn xuống nước, rồi lại thả lưới ở một
chỗ khác. Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình. Chàng lại nhặt lên và
ném xuống sông. Lần thứ ba, lại vẫn thanh sắt ấy mắc vào lưới. Lấy làm quái lạ, Thận
đưa lại mồi lửa nhìn xem. Bỗng chàng reo lên:
- Ha ha! Một lưỡi gươm!Về sau Thận gia nhập đoàn quân khởi nghĩa Lam Sơn. Chàng
hăng hái gan dạ không nề nguy hiểm. Một hôm chủ tướng Lê Lợi cùng mấy người tùy
tòng đến nhà Thận. Trong túp lều tối om, thanh sắt hôm đó tự nhiên sáng rực lên ở xó
nhà. Lấy làm lạ, Lê Lợi cầm lấy xem và thấy có hai chữ "Thuận Thiên" khắc sâu vào lưỡi
gươm. Song tất cả mọi người vẫn không biết đó là báu vật.Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi
và các tướng chạy tháo thân mỗi người một ngả. Lúc đi qua một khu rừng, Lê Lợi bỗng
thấy một ánh sáng lạ trên ngọn cây đa. Ông trèo lên mới biết đó là một cái chuôi gươm
nạm ngọc. Nhớ đến lưỡi gươm ở nhà Lê Thận, Lê Lợi rút lấy chuôi giắt vào lưng.Ba
ngày sau, Lê Lợi gặp lại tất cả các bạn trong đó có Lê Thận. Lê Lợi mới đem chuyện bắt
được chuôi gươm kể lại cho mọi người nghe. Khi đem tra gươm vào chuôi thì vừa như
in.Lê Thận nâng gươm lên ngang đầu nói với Lê Lợi:- Ðây là Trời có ý phó thác cho
minh công làm việc lớn. Chúng tôi nguyện đem xương thịt của mình theo minh công,
cùng với thanh gươm thần này để báo đền Tổ quốc!Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày
một tăng tiến. Trong tay Lê Lợi, thanh gươm thần tung hoành khắp các trận địa, làm cho
quân Minh bạt vía. Uy thanh của nghĩa quân vang khắp nơi. Họ không phải trốn tránh
như trước mà xông xáo đi tìm giặc. Họ không phải ăn uống khổ cực như trước nữa, đã có

tượng Lênin. Từ trung tâm thành phố đi qua cửa Nam tới đường Điện Biên Phủ, qua bảo
tàng lịch sử quân sự là tới cột cờ.
Cột cờ cao 60 m, gồm có chân đế, thân cột và vọng canh. Chân đế hình vuông chiếm một
diện tích là 2007m2 và gồm 3 cấp thóp dần lên. mỗi cấp đều có tường hoa với hoa văn
bao quanh. Từ mặt đất lên tới chân cấp thứ 2 phải leo 18 bậc tại mặt phía Đông và mặt
phía Tây. Muốn từ cấp 2 lên cấp 3 cũng phải leo 18 bậc ở hai cửa hướng Đông và Tây.
Còn cấp thứ 3 có 4 cửa Đông, Tây, Nam, Bắc (với các tên "Nghênh húc"(Đón ánh nắng
ban mai),"Hồi quang"(ánh nắng phản chiếu),"Hướng Minh"(hướng về ánh sáng)…) và từ
cạnh dưới lên tới cạnh trên phải qua tới 14 bậc cầu thang.
Thân cột cờ là một khối rỗng hình bát giác, mỗi cạnh dài 2 m trong có xây cầu thang hình
xoắn ốc 54 bậc, được chiếu sáng bằng 39 lỗ hình hoa thị và 8 lỗ hình dẻ quạt được tạo ở
các cạnh dọc thân cột.
Vọng Canh ở trên cùng là một lầu hình 8 cạnh, mỗi cạnh có 1 cửa sổ, giữa lầu là một cột
trụ tròn đường kính 40m, cao đến đỉnh và được dùng để cắm cột cờ bằng sắt treo cờ đỏ
sao vàng.
Mái cột ờ giống như chiếc nón lợp ngói úp lên lầu vọng canh. Tại đây 5-6 người hay hơn
nữa một chút có thể quan sát thoải mái qua 8 cửa sổ để nhìn thấy toàn bộ nội ngoại thành
Hà Nội.
Cột cờ là một trong 5 địa chỉ lịch sử, còn được bảo tồn nguyên vẹn của thành cổ Hà Nội,
cùng với Bắc Môn, Hậu Lâu, Đoan Môn thường xuyên đón du khách trong và ngoài nước
tới thăm thủ đô Hà Nội.
Câu 12 : Vào thăm “ cõi Bác xưa ”- khu di tích Chủ Tịch Hồ Chí minh ở Thủ đô gặp
những di tích nào ?
TL: Nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại thủ đô Hà Nội ngày nay được
gọi bằng tên chính thức: Khu di tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ tịch, gọi tắt là
Khu di tích Phủ Chủ tịch. Về khoa học bảo tàng, khu di tích được coi là bảo tàng lưu
niệm về sinh hoạt đời sống danh nhân.
Khu di tích Phủ Chủ tịch nằm trên địa phận phường Ngọc Hà, quận Ba Đình, thành
phố Hà Nội. Phía Bắc Khu di tích giáp Hồ Tây, phía Nam giáp chùa Một Cột, bảo tàng
Hồ Chí Minh; phía Tây liền kề với Bách Thảo, phía đông nhìn thẳng ra đường Hùng

“Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”!
“Ai đi về Bắc ta theo với/ Thăm lại non sông giống Lạc Hồng/ Từ độ mang gươm đi mở
cõi/ Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”.
Chỉ trong bốn câu thơ, “thi tướng” Huỳnh Văn Nghệ đã khắc hoạ và gói gọn tình cảm của
những người con miền Nam đối với thủ đô ngàn năm và mới hiểu tại sao những điệu ca
xứ này nó buồn làm vậy, và cũng mới cắt nghĩa được tại sao họ yêu cải lương đến cuồng
nhiệt như thế. Một chiều mưa giăng mờ sông Tiền, cửa Hàm Luông mênh mang ngầu đỏ
như sông Hồng nhưng lại không gào thét hung dữ như sông Hồng, mà ì oạp vỗ, miên man
vỗ, thẫn thờ nhìn những dề lục bình dập dềnh trên sóng, nhìn những cây bần cây đước
oãi mình ra, bấu gốc vào đất, những cuộc mở đất vĩ đại bắt đầu từ những chiếc rễ cây phi
thường mà mỏng mảnh này đây. Nó hay và làm xúc động nhiều người bởi lẽ nó đã nói hộ
nỗi lòng của họ, nỗi lòng đau đáu của những kẻ tha hương. Những cuộc tha hương đầy bi
tráng đã để lại trong từng góc thẳm sâu nhất của từng con người những nỗi niềm thương
nhớ cố hương mà bản chất con người vốn dĩ đã rất dồi dào, lại được cộng thêm vào bởi
hương sắc đất Việt. Chả thế ư mà bất cứ xó xỉnh nào trên trái đất này ta đều dễ dàng tìm
thấy những đặc sản Việt Nam như một chia sẻ nỗi nhớ nhà: cốm, phở, nước mắm cà
cuống, áo dài, nón trắng Thì ra, từ trong thẳm sâu tâm hồn của mỗi con người đều
thường trực tiềm ẩn một di căn hoài niệm, chỉ chờ có dịp là bùng lên, mà khắc khoải, mà
thẫn thờ nhung nhớ
. Nó là nỗi lòng của những người con xa xứ ở tận trời nam nhớ về đất bắc . Mái chùa tạc
vào góc cạnh trời nam một đường cong mơ hồ thanh thoát, làm mềm đi cái không khí náo
nhiệt ở thành phố năng động nhất nước này. Người vào đây như vào một cõi lạ, yên bình
và thanh cao, nhàn tản mà minh triết, huyền tịch mơ hồ giữa ngan ngát các loại hương
hoa. Ở đây, chùa một cột là hiện thân của quốc bảo, của lòng tự hào dân tộc được hun
đúc bởi nỗi buồn trác tuyệt Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long, và hơn thế là một tâm
thức Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn,
song chân lý ấy không bao giờ thay đổi. Điều đặc biệt là ngôi chùa này được xây dựng từ
ngày miền nam chưa giải phóng, tức là nững người xây dựng bày tỏ công khai tấm lòng
yêu Hà Nội, cũng như ước vọng thống nhất trước nhà cầm quyền cũ và dưới luật pháp