Đặc điểm phát triển ở
Côn trùng
Phát triển phôi: Trứng côn trùng là trứng trung
noãn hoàng nên phân cắt bề mặt. Trong quá
trình phát triển phôi có hình thành màng ngoài
và màng trong tạo thành xoang bao phôi che
chở cho phôi khỏi bị khô và va chạm. Đến cuối
giai đoạn phôi, đã có hiện tượng phân đốt và
hình thành phần phụ ở phần đầu và phần ngực,
còn phần bụng chỉ là mầm phần phụ, có thể
tiêu biến hay biến đổi sau này.
Phát triển hậu phôi: Có 3 kiểu phát triển hậu
phôi:
+ Ở côn trùng không có cánh thì phát triển trực
tiếp, không có biến thái. Con non có những nét
cơ bản giống với trưởng thành, chưa có đủ số
đốt bụng, sau lần lột xác thứ nhất mới đầy đủ.
+ Ở côn trùng có cánh thì phát triển có
biến thái, nghĩa là sâu non mới nở không
giống với dạng trưởng thành. Tuỳ theo mức độ
biến thái mà chia ra: Biến thái không hoàn toàn
và biến thái hoàn toàn:
Biến thái không hoàn toàn: Thường gặp ở côn
trùng có cánh thấp như các bộ Cánh thẳng,
Chuồn chuồn, Phù du, Cánh nửa, Cánh đều,
Cánh da, Cánh giống Vòng đời có 3 pha phát
triển là trứng, thiếu trùng và trưởng thành. Sâu

Pha nhộng của côn trùng biến thái hoàn toàn
được chia là các dạng khác nhau dựa vào đặc
điểm hình thái.
Thường gặp hai dạng nhộng chính là nhộng hở
và nhộng kín. Nhộng kín là có các phần phụ
dính sát vào cơ thể và có một màng mỏng bao
bọc bên ngoài. Nhộng hở hay nhộng tự do, các
phần phụ của cơ thể nằm tự do, không dình sát
vào cơ thể và không có màng bao bọc.
Nhộng là giai đoạn đặc trưng của biến thái hoàn
toàn, đây không phải là giai đoạn tĩnh mà là sự
biến đổi rất lớn. Là quá trình tiêu mô của giai
đoạn ấu trùng và sinh mô mới của giai đoạn
trưởng thành nghĩa là xây dựng lại toàn bộ cấu
trúc cơ thể của dạng trưởng thành từ các tế bào
đĩa mầm. Mỗi giai đoạn phát triển của côn trùng
biến thái hoàn toàn giữ một chức năng chủ yếu
của loài. Ấu trùng là giai đoạn tích luỹ năng
lượng nên chúng ăn rất khoẻ, tham gia tích cực
vào quá trình cải tạo đất hay gây hại lớn cho cây
trồng. Trưởng thành là giai đoạn sinh sản, duy
trì nòi giống. Pha trưởng thành có nhiều đặc
điểm quan trọng, có lối sống phong phú và hoạt
động rất tinh tế, thích nghi với cao độ với điều
kiện sống của môi trường. Đến giai đoạn trưởng
thành côn trùng thường không lớn thêm, làm
nhiệm vụ duy trì sinh sản. Trưởng thành có các
đặc điểm như sau:
Hiện tượng hai hình (dimorphisme) và nhiều
hình (polymorphisme). Qua một năm côn

ong Vespa crabohay loài bướm Papilio
dardanus cái mất đuôi cánh để bắt chước theo 3
loài bướm khác có khả năng miễn dịch (2 loài
thuộc giống Amaurius và 1 loài thuộc
giống Danais).
Hiện tượng đình dục (diapause): Là thời kỳ
tạm ngừng hoạt động và sinh trưởng của
côn trùng và có thể xảy ra bất cứ pha
phát triển nào của côn trùng (trứng, ấu
trùng, nhộng hay trưởng thành). Đây là một
hiện tượng sinh lý bình thường, gắn liền với
sự thay đổi điều kiện của môi trường như thiếu
thức ăn, tăng hay giảm nhiệt độ, độ ẩm, ánh
sáng. Ví dụ ở Việt Nam kén sâu sòi thường đình
dục từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, ứng với
thời gian lá sòi rụng hết, đến đầu tháng 4, lúc
cây sòi đâm lộc thì cũng là lúc hoá trưởng
thành.
Bản năng của côn trùng: Bản năng của côn
trùng thực chất là một chuỗi phản xạ không điều
kiện được điều khiển bởi thể nấm và rất phức
tạp và tinh tế. Đặc điểm của bản năng là mang
tính di truyền. Bản năng thường có tính bền
vững, khó thay đổi. Các bản năng như xây tổ,
giao hoan, phân đàn, chăm sóc con cái, ấp
trứng Bản năng đặc biệt phát triển ở côn trùng
có đời sống xã hội, như bản năng xây tổ phổ
biến ở các bộ côn trùng Cánh màng
(Hymenoptera), Cánh đều (Isoptera). Quá trình
xây tổ của ong rất công phu và có nhiều động

Hương Thảo