BÄÜ GIẠO DỦC V ÂO TẢO
ÂẢI HC HÚ
TRỈÅÌNG ÂẢI HC SỈ PHẢM
----------oOo----------
NGUÙN TỈÌ
THÀM D NH HỈÅÍNG SỈÛ PHÄÚI
HÅÜP
CHÁÚT ÂIÃƯU HA SINH TRỈÅÍNG
GIBBERELLIN V VI LỈÅÜNG (Mo , Cu )
ÂÃÚN MÄÜT SÄÚ CHÈ TIÃU SINH
TRỈÅÍNG, PHẠT TRIÃØN , SINH L ,
SINH HỌA ,
NÀNG SÚT V PHÁØM CHÁÚT CA
CÁY LỤA IR38
LÛN ạn thảc SÉ khoa hc
CHUN NGNH : THỈÛC VÁÛT HC
M SÄÚ : 1.0 5.03
CẠN BÄÜ HỈÅÏNG DÁÙN KHOA HC
PTS NGUÙN BẠ LÄÜC
HÚ - 8/ 19 97
PHÁƯN 1: ÂÀÛT VÁÚN ÂÃƯ
- 3-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
Luùa laỡ mọỹt trong nhổợng cỏy lổồng thổỷc quan
troỹng trón thóỳ giồùi . nổồùc ta , luùa laỡ cỏy lổồng thổỷc
chuớ yóỳu . So vồùi thaỡnh phỏửn sinh hoùa cuớa mọỹt sọỳ cỏy
lổồng thổỷc khaùc , ta thỏỳy luùa giaỡu tinh bọỹt vaỡ õổồỡng ;
ngoaỡi ra luùa coỡn chổùa nhióửu vitamin vaỡ mọỹt sọỳ axit
amin quan troỹng . óứ tng nng suỏỳt luùa coù rỏỳt nhióửu
bióỷn phaùp nhổ giọỳng, phỏn boùn , chóỳ õọỹ tổồùi , tióu ,
caới tióỳn cọng cuỷ ... Trong caùc bióỷn phaùp trón phỏn boùn
laỡ khỏu khọng thóứ thióỳu õổồỹc .
hoỡa sinh trổoớng Gibberellin vaỡ vi lổồỹng Molipden,
ọửng õóỳn mọỹt sọỳ chố tióu sinh trổồớng , phaùt
trióứn , sinh lyù , sinh hoùa , nng suỏỳt vaỡ phỏứm
chỏỳt cuớa luùa IR38 .
Khi thổỷc hióỷn õóử taỡi naỡy, muỷc õờch cuớa chuùng
tọi laỡ :
- Xaùc õởnh õổồỹc taùc duỷng sổỷ phọỳi hồỹp
chỏỳt õióửu hoỡa sinh trổồớng Gibberellin vaỡ vi lổồỹng ( Mo,
Cu ) õóỳn mọỹt sọỳ chố tióu sinh trổồớng, phaùt trióứn , sinh
lyù , sinh hoùa , nng suỏỳt vaỡ phỏứm chỏỳt cuớa luùa .
- Tỗm ra cọng thổùc phọỳi hồỹp xổớ lyù coù hióỷu
quaớ cao nhỏỳt õóứ aùp duỷng õaỷi traỡ trong saớn xuỏỳt õọỳi
vồùi giọỳng luùa IR38 , laỡ mọỹt giọỳng luùa chuớ lổỷc cuớa vuỷ
õọng xuỏn trọửng trón õỏỳt Quaớng Trở .
Vồùi thồỡi gian nghión cổùu vaỡ thổỷc nghióỷm ngừn
nguới , trong voỡng mọỹt nm , nhổợng kóỳt quaớ thu õổồỹc
chố mồùi laỡ bổồùc õỏửu trón thổỷc nghióỷm ồớ õọửng ruọỹng
, khọng sao traùnh khoới nhổợng haỷn chóỳ, thióỳu soùt .
Chuùng tọi rỏỳt mong sổỷ quan tỏm giuùp õồợ , hổồùng dỏựn
vaỡ sổỷ thọng caợm cuớa quờ thỏửy cọ vaỡ caùc baỷn õọửng
nghióỷp .
- 5-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
PHệN 2 : TỉNG QUAN TAèI LIU
2.1 : CHT IệU HOèA SINH TRặNG GIBBERELLIN.
2.1.1 : Lổồỹc sổợ nghión cổùu.
Gibberellin laỡ nhoùm phytọhocmọn thổù hai õổồỹc
phaùt hióỷn sau Auxin. Caùc nhaỡ khoa hoỹc Nhỏỷt baớn laỡ
nhổợng ngổồỡi õỏửu tión khaùm phaù õóỳn sổỷ tọửn taỷi cuớa
caùc Gibberellin [53] . Nm 1912 , nhaỡ bóỷnh lyù hoỹc thổỷc
vỏỷt Nhỏỷt baớn Savada õaợ phaùt hióỷn trón cỏy luùa mang
vaỡo caùc chổồng trỗnh nghión cổùu Gibberellin [53]. Caùc
nhaỡ khoa hoỹc õaợ chổùng minh rũng Gibberellin coù trong
tỏỳt caớ thổỷc vỏỷt bỏỷc cao vaỡ laỡ mọỹt thaỡnh phỏửn
chờnh cuớa hóỷ thọỳng hocmọn thổỷc vỏỷt [ 45] . Theo quan
õióứm cuớa Vióỷn sộ M. Kh. Chailakhian , Gibberellin laỡ
thaỡnh phỏửn quan troỹng cuớa hocmọn ra hoa cuớa cỏy [45].
Tổỡ nm 1955 , vỏỳn õóử nghión cổùu Gibberellin õaợ õi
theo 2 hổồùng roợ róỷt . Mọỹt laỡ nghión cổùu sinh tọứng
hồỹp Gibberellin tổỡ vi sinh vỏỷt ồớ mổùc õọỹ cọng nghióỷp
vaỡ taùch chióỳt Gibberellin tổỡ caùc mỏựu thổỷc vỏỷt khaùc
nhau . Hai laỡ nghión cổùu ổùng duỷng caùc daỷng Gibberellin
khaùc nhau .
- 7-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
Tổỡ nm 1972, ngổồỡi ta õaợ xaùc õởnh hồn 30 loaỷi
chỏỳt tổồng tổỷ Gibberellin , õóỳn nm 1983 õaợ phaùt hióỷn
õổồỹc sọỳ lổồỹng chỏỳt tổồng tổỷ Gibberellin lón tồùi 66
chỏỳt . Theo thọng baùo cuớa H.Yamane vaỡ cọỹng sổỷ thỗ
sọỳ lổồỹng Gibberellin õaợ phaùt hióỷn õổồỹc laỡ 71 chỏỳt ,
maỡ trong õoù chỏỳt quan troỹng nhỏỳt , coù hoaỷt tờnh sinh
lyù maỷnh nhỏỳt laỡ GA
3
(Axờt Gibberellic ) [45].
2.1.2: Cỏỳu truùc cuớa Gibberellin:
Vóử quan hóỷ hoùa hoỹc , Gibberellin laỡ dỏựn xuỏỳt cuớa
Gibberen [57].
CH
3
Gibberen
õỏy , chuùng tọi chố giồùi thióỷu 2 loaỷi chỏỳt
Gibberellin phọứ bióỳn laỡ GA
coù taùc duỷng trổỷc tióỳp lón sao maợ di truyóửn thọng qua
õióửu khióứn gen [45]. Theo D.Bonner, vai troỡ cuớa
Gibberellin nọỹi sinh hay ngoaỷi sinh laỡ nhổ nhau : giaới ổùc
chóỳ gen , tng hoaỷt tờnh ADN , dỏựn tồùi tng sinh
tọứng hồỹp ARN thọng tin vaỡ amilaza. Trong mọỹt sọỳ
trổồỡng hồỹp Gibberellin laỡm tng khaớ nng thỏứm thỏỳu
cuớa maỡng . Coù nhióửu kóỳt quaớ nghión cổùu cho rũng
- 8-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
OH
HO - C =
O
HO
CH
3
HO
C = CH
2
CH
3
OH
HO - C =
O
Gibberellin cọ tạc dủng theo 2 hỉåïng : thay âäøi täøng
håüp thnh pháưn mng v nh hỉåíng lãn bäü mạy
nhiãøm sàõc thãø ca tãú bo . Âãún nay cå chãú nhiãưu
tạc dủng ca Gibberellin cn nhiãưu âiãưu bê áøn , ta
chỉa biãút gç vãư cháút nháûn Gibberellin, màûc dáưu sỉû
täưn tải ca nọ thç khäng bn ci nỉỵa [45].
2.1.3.2- Tạc dủng sinh l ca Gibberellin :
Gibberellin l cháút cọ hoảt tênh sinh l cao. Cng
máưm . Gibberellin bao váy khäng cho cạc cháút ỉïc chãú
hoảt âäüng , gii phọng cạc enzim amilaza thäng qua
viãûc tảo ra cạc cháút tiãưn AIA , cháút ny tham gia täøng
håüp amilaza [22]. Khi náùy máưm, Gibberellin chỉïa trong
phäi ; khi hảt tỉång nỉåïc, Gibberellin chuøn tỉì phäi
vo näüi nh âãø kêch thêch hoảt tênh amilaza . ÅÍ âọ,
Gibberellin cn nh hỉåíng âãún viãûc täøng håüp v kêch
thêch hoảt âäüng ca nhiãưu enzim khạc , thục âáøy quạ
trçnh täøng håüp axêt nuclãic , trao âäøi nàng lỉåüng , tàng
täøng håüp nhiãưu cháút quan trng nhỉ glutamin , axêt
ascocbic [22].
Gibberellin cọ vai tr quan trng trong quạ trçnh sinh
trỉåíng ca thán, quan trng nháút l kêch thêch sinh
trỉåíng chiãưu cao , thäng qua kêch thêch sỉû kẹo di tãú
bo tỉåüng táưng åí âènh [12].
Gibberellin nh hỉåíng âãún sỉû ra hoa ca mäüt säú
thỉûc váût v cọ tạc dủng rụt ngàõn thåìi gian sinh
trỉåíng ca cáy . Gibberellin âáøy nhanh sỉû ra hoa ca
cạc cáy ngy di trong âiãưu kiãûn ngy ngàõn , nhỉng åí
nhỉỵng cáy ngy ngàõn Gibberellin lm cho ra hoa trong
âiãưu kiãûn ngy di thç cn êt thnh cäng ( Lang , 1956 ;
Gunsowa Harder , 1956 ; Tsailakhian , 1959 ). Gibberellin tạc
âäüng kêch thêch ra hoa båíi vç trong âiãưu kiãûn chuøn
tỉì ngy di sang ngy ngàõn, nọ lm cho cháút ngy
di gim êt hån [22 ; 62].
Våïi cạc cáy âån tênh, Gibberellin âiãưu chènh sỉû
phán họa giåïi tênh, lm tàng säú lỉåüng hoa âỉûc trãn
cáy ( nhỉ cạc cáy h báưu , bê ). Gibberellin tạc âäüng
- 10-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
dổồng tờnh lón quaù trỗnh chờn cuớa phỏỳn hoa , kờch thờch
quaù trỗnh trao õọứi nng lổồỹng , laỡm cho quaù trỗnh bióỳn
õọứi ATP < -> ADP dióựn ra nhanh hồn [22] .
Gibberellin aớnh hổồớng õóỳn sổỷ trao õọứi cacbon
cuớa mọỹt sọỳ cỏy . cỏy õay , thuọỳc phióỷn vaỡ mọỹt sọỳ
cỏy hoỹ dổa leo thỗ trao õọứi cacbon chuyóứn maỷnh sang
hổồùng tờch luợy sồỹi xồ ; coỡn ồớ cuớ caới õổồỡng thỗ tng
- 11 -zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
täøng håüp âỉåìng ; åí lụa mç thç lm gim xelluloza ,
hemixelluloza v lygnin .
Gibberellin nh hỉåíng lãn trao âäøi nỉåïc , lm tàng
quạ trçnh trao âäøi nỉåïc ca tãú bo , tàng hm lỉåüng
nỉåïc tỉû do , gim lỉåüng nỉåïc liãn kãút. Gibberellin
lm tàng cỉåìng váûn chuøn nỉåïc, tháûm chê tàng
cỉåìng kh nàng háúp thủ nỉåïc qua rãù, nhåì váûy
nỉåïc trong lạ âỉåüc cung cáúp âáưy â [45].
Gibberellin lm thay âäøi thnh pháưn mng tãú bo,
háúp thủ, váûn chuøn v phán bäú cạc ngun täú Ca,
Mg, Fe, K ... trong cạc cå quan v mä tãú bo [45].
Gibberellin cng nh hỉåíng âãún trao âäøi axit
nuclãic v hoảt tênh enzim, våïi näưng âäü thêch håüp s
lm tàng hm lỉåüng ARN v tàng t lãû ARN/ADN .
Gibberellin lm tàng cỉåìng täøng håüp ARNr tỉì âọ lm
cho säú lỉåüng ribäxäm trong tãú bo tàng lãn [ Kilev S.N.
1982].
Gibberellin lm tàng hoảt tênh ADN Polymeraza, qua
âọ tàng cỉåìng sao chẹp ADN [ Khang ,1983 ]. Nhåì nh
hỉåíng âãún cạc cå chãú trong quạ trçnh tỉû sao , sao m
, gii m m quạ trçnh täøng håüp prätãin diãùn ra nhanh
hån [22 ; 35; 45; 54 ].
Gibberellin lm thay âäøi hoảt tênh ca nhiãưu enzim
Cục Nháût thỉåìng máùn cm våïi quang chu k v
nhiãût âäü tháúp, nãn åí Nháût, ngỉåìi ta thỉåìng xỉí l
Gibberellin näưng âäü 5-10ppm vo âènh sinh trỉåíng âãø
cho chụng ra hoa [22].
Sỉí dủng Gibberellin âãø tàng chiãưu cao cáy trong
nghãư träưng âay , träưng mêa . Våïi âay , phun Gibberellin
näưng âäü 20 ppm cọ thãø lm tàng chiãưu cao gáúp âäi
m cháút lỉåüng såüi âay khäng kẹm . Âäúi våïi mêa khi
xỉí l Gibberellin näưng âäü 10 - 100 ppm â kêch thêch
kẹo di cạc âäút, â lm tàng chiãưu cao v tàng nàng
sút rüng mêa , t lãû âỉåìng tàng lãn r rãût [ 35;45].
- 13-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
I.K.Dagie vaỡ cọỹng sổỷ xổớ lyù Gibberellin cho cỏy
õỏỷu tổồng ồớ giai õoaỷn haỷt nọửng õọỹ 10 ppm õaợ laỡm
tng nng suỏỳt haỷt 13,8% [35].
2.1.4.2 - Vióỷt Nam , vỏỳn õóử naỡy õaợ õổồỹc bừt
õỏửu tổỡ nm 1965 taỷi bọỹ mọn vi sinh vỏỷt trổồỡng aỷi
hoỹc Tọứng hồỹp Haỡ Nọỹi , thờ nghióỷm õaợ tióỳn haỡnh trón
xaỡ laùch vaỡ mọỹt sọỳ cỏy khaùc ( Nguyóựn Lỏn Duợng ,
Nguyóựn ỗnh Quyóửn , Taỷ Duy Hióứn ) [56].
Nm 1978, nhióửu caùn bọỹ nghión cổùu õaợ phỏn lỏỷp
õổồỹc haỡng trm chuớng fusarium . Tổỡ nm 1975 õóỳn
1980 caùc caùn bọỹ nghión cổùu tióỳn haỡnh sinh tọứng hồỹp
Gibberellin trón mọi trổồỡng loớng . Caùc kóỳt quaớ nghión
cổùu vaỡ trióứn khai ổùng duỷng õaợ trỗnh baỡy taỷi 2 họỹi
nghở quọỳc gia vóử Nghión cổùu saớn xuỏỳt vaỡ ổùng duỷng
chỏỳt õióửu hoỡa sinh trổồớng thổỷc vỏỷt Gibberellin ồớ Vióỷt
nam lỏửn thổù nhỏỳt 11/3/1988 vaỡ lỏửn thổù hai
15/01/1991 [45;56].
Trong nhổợng nm gỏửn õỏy, Gibberellin õổồỹc sổợ
Trãn nhiãưu âäúi tỉåüng cáy träưng khạc nhỉ vi ,
bảc h , hỉång nhu , ch , c phã ... Gibberellin cng
âỉåüc ạp dủng phäø biãún âãø tàng nàng sút v cháút
lỉåüng .
2.2- VI LỈÅÜNG
2.2.1 - Vai tr chung ca ngun täú vi lỉåüng :
Trong hng chủc ngun täú tham gia vo cáúu tảo
cå thãø thỉûc váût , ngỉåìi ta â biãút cọ 30 ngun täú vi
lỉåüng v â nghiãn cỉïu vai tr sinh l ca 15 ngun
täú . Vãư màût hm lỉåüng åí trong cáy, ngun täú vi
lỉåüng khäng âạng kãø , nhỉng vai tr ca nọ lải ráút
quan trng . Thiãúu ngun täú vi lỉåüng, âäi khi chè
cáưn vi cháút , cọ thãø lm thay âäøi ton bäü hoảt
âäüng säúng ca cå thãø . Cạc ngun täú vi lỉåüng
(B , Mn , Zn , Cu , Fe, Mo , Co ... ) cọ kh nàng tảo thnh
- 15-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
cạc phỉïc cháút våïi nhiãưu håüp cháút hỉỵu cå, tảo thnh
phỉïc cháút våïi ATP, do âọ dỉåïi tạc dủng ca ạnh sạng
dãù dng tảo thnh phn ỉïng gii phọng axêt
phätphoric hån l mäüt mçnh ATP [36;54].
Khi kãút håüp våïi cạc cháút hỉỵu cå thç hoảt tênh
cạc ngun täú vi lỉåüng tàng lãn hng tràm , hng nghçn
hồûc hng triãûu láưn so våïi trảng thại ion . Khi ngun
täú vi lỉåüng kãút håüp våïi prätãin thç hçnh thnh nãn
nhỉỵng håüp cháút cọ hoảt tênh sinh hc ráút cao , kãø
c trỉåìng håüp khäng phi l enzim [36;62] .
Viãûc phạt hiãûn ra mäúi liãn hãû khàng khêt giỉỵa
ngun täú vi lỉåüng v enzim giụp ta hiãøu âỉåüc vai
tr ca vi lỉåüng . Nhiãưu ngun täú vi lỉåüng l thnh
pháưn bàõt büc cáúu trục nãn nhọm hoảt âäüng ca
Caùc nguyón tọỳ vi lổồỹng aớnh hổồớng tồùi quaù trỗnh
huùt nổồùc , vỏỷn chuyóứn nổồùc , thoaùt hồi nổồùc cuớa cỏy ,
aớnh hổồớng õóỳn cỏn bũng nổồùc trong cỏy vỗ noù thuùc
õỏứy tọứng hồỹp caùc chỏỳt ổa nổồùc. Caùc nguyón tọỳ vi
lổồỹng B , Mo , Cu , Mn laỡm cho cổồỡng õọỹ thoaùt hồi
nổồùc cuớa cỏy luùc ban trổa cuợng nhổ luùc haỷn haùn giaớm
xuọỳng mọỹt caùch roợ róỷt .
Caùc nguyón tọỳ Mo, Cu ,B,Zn , Mg laỡm giaớm hoaỷt
tờnh ribọnuclóaza vaỡ dezọxyribọnuclóaza do õoù ngn ngổỡa
õổồỹc khaớ nng phỏn huớy ARN , ADN , õọửng thồỡi coù taùc
duỷng thuùc õỏứy tọứng hồỹp axờt nuclóic , axờt amin
[ 62 ].
Caùc nguyón tọỳ vi lổồỹng coỡn aớnh hổồớng õóỳn quaù
trỗnh sinh trổồớng , phaùt trióứn, nng suỏỳt vaỡ phỏứm
chỏỳt cuớa cỏy trọửng . Theo Phaỷm ỗnh Thaùi, Nguyóựn
Kión ,tọỳc õọỹ nỏứy mỏửm cuớa haỷt luùa vaỡ nhióửu cỏy
trọửng khaùc õaợ tng lón roợ róỷt dổồùi aớnh hổồớng nọửng
õọỹ thờch hồỹp caùc nguyón tọỳ vi lổồỹng Cu , Mo , B, Zn .
Caùc chố tióu sinh trổồớng khaùc nhổ sinh khọỳi khọ , chióửu
cao , khaớ nng õeớ nhaùnh cuớa nhióửu cỏy trọửng cuợng tng
lón roợ róỷt dổồùi aớnh hổồớng cuớa nguyón tọỳ vi lổồỹng
[ 36;39;49;54].
- 17-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
Caùc nguyón tọỳ vi lổồỹng coỡn coù taùc duỷng ruùt
ngừn thồỡi gian sinh trổồớng cuớa cỏy trọửng , laỡm cho
chờn sồùm hồn .
Vi lổồỹng coỡn laỡm tng khaớ nng chọỳng chởu caùc
õióửu kióỷn bỏỳt lồỹi cuớa ngoaỷi caớnh . Vỗ vỏỷy maỡ coù
bióỷn phaùp reỡn luyóỷn haỷt giọỳng quen chởu haỷn , chởu
noùng bũng caùch tỏứm haỷt giọỳng trong dung dởch nguyón
C trong mọ thổỷc vỏỷt [ 13; 36; 62 ].
Ngoaỡi ra , Mo coỡn tham gia vaỡo quaù trỗnh trao õọứi
hydrat cacbon , trao õọứi phọỳt pho , tọứng hồỹp dióỷp luỷc ,
tọứng hồỹp axit nuclóic , tọứng hồỹp vitamin , tọứng hồỹp
prọtein [ 59; 62 ]
Nóỳu thióỳu Mo seợ gỏy bóỷnh nghióm troỹng cho cỏy .
Nm 1952, Steward L vaỡ Leonard C.D õaợ thỏỳy rũng bóỷnh
õọỳm vaỡng ồớ laù cam do thióỳu Mo vaỡ coù thóứ chổớa khoới
bóỷnh nhồỡ Mo [59] .
Toùm laỷi , Mo laỡ yóỳu tọỳ quan troỹng õóứ tng nng
suỏỳt cỏy hoỹỹ õỏỷu vaỡ mọỹt sọỳ cỏy trọửng khaùc trong
hoỹ hoỡa thaớo . Vai troỡ sinh hoùa cồ baớn cuớa Mo laỡ tham
gia vaỡo vióỷc õióửu hoỡa quaù trỗnh trao õọứi õaỷm cuớa cỏy :
caùc quaù trỗnh khổớ nitrat , nitrit vaỡ hydrọxylamin , caùc
phaớn ổùng oxy hoùa-khổớ lión quan õóỳn sổỷ giổợ chỷt
phỏn tổớ , caùc quaù trỗnh lión quan õóỳn sinh tọứng hồỹp
prọtóin vaỡ caùc axit nuclóic . Caùc men khổớ nitrat , khổớ
nitrit vaỡ khổớ hydroxylamin thổỷc hióỷn sổỷ vỏỷn chuyóứn
õióỷn tổớ tổỡ NADPH
2
coù sổỷ tham gia cuớa FAD vaỡ Mo
[68].
Mo vaỡ Fe laỡ thaỡnh phỏửn cuớa caùc men ti thóứ tóỳ
baỡo vi khuỏứn giổợ chỷt õaỷm vaỡ nọỳt sỏửn cỏy hoỹỹ õỏỷu
, hoaỷt hoùa õaỷm phỏn tổớ , õaỷm naỡy hỗnh thaỡnh phổùc
hóỷ vồùi caùc kim loaỷi .
Trong tóỳ baỡo thổỷc vỏỷt Mo tham gia tổồng taùc vồùi
lỏn , coù aớnh hổồớng tờch cổỷc õóỳn quaù trỗnh sinh tọứng
hồỹp axit nuclóic vaỡ protóin . Phỏn lỏn laỡm tng hióỷu lổỷc
- 19-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
tng 2,5-3,5 taỷ/ha ; coớ khọ , cỏy cheớ ba tng 8-10 taỷ/ha
[59].
- 20-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
Vióỷt Nam, vióỷc nghión cổùu cuợng nhổ sổợ duỷng
phỏn vi lổồỹng trong trọửng troỹt chố mồùi õổồỹc chuù
troỹng trong mỏỳy chuỷc nm gỏửn õỏy .
Tổỡ nm 1964 õóỳn 1979, dổồùi sổỷ chuớ trỗ cuớa
Giaùo sổ -Tióỳn sộ Phaỷm ỗnh Thaùi , caùn bọỹ vaỡ sinh vión
trổồỡng aỷi hoỹc sổ phaỷm Haỡ Nọỹi I kóỳt hồỹp vồùi Vióỷn
Nọng nghióỷp vaỡ caùc cồ sồớ nghión cổùu saớn xuỏỳt khaùc
õaợ cho thỏỳy taùc duỷng cuớa Mo õóỳn caùc chố tióu sinh lyù ,
sinh hoùa , nng suỏỳt vaỡ phỏứm chỏỳt cuớa gỏửn 20 loaỷi
cỏy trọửng , trong õoù coù luùa [36;54].
Trỏửn Cọng Tỏỳu , Vn Huy Haới qua thổỷc nghióỷm õaợ
cho thỏỳy aớnh hổồớng rỏỳt lồùn cuớa Mo õóỳn nng suỏỳt
luùa vồùi hióỷu suỏỳt kinh tóỳ cao bũng bióỷn phaùp phun
trón laù ồớ õỏỳt phuỡ sa taỷi ọửng Vn , Nam Haỡ [35].
trổồỡng aỷi hoỹc sổ phaỷm Huóỳ cuợng coù nhióửu
cọng trỗnh nghión cổùu aớnh hổồớng cuớa Mo õóỳn mọỹt sọỳ
cỏy hoỹ õỏỷu . Trón õọỳi tổồỹng cỏy laỷc , Nguyóựn Thở Haỡ
(1993 ) õaợ sổớ duỷng Mo vaỡ chỏỳt õióửu hoỡa sinh trổoớng
xổớ lyù cho laỷc õem laỷi kóỳt quaớ cao [27].
Nguyóựn Baù Lọỹc, Trỏửn Thanh Lióm (1991), aỡo
Thanh Thuớy (1993 ) nghión cổùu aớnh hổồớng cuớa chỏỳt
õióửu hoỡa sinh trổồớng vaỡ vi lổồỹng Mo õóỳn sổỷ sinh
trổồớng , phaùt trióứn , nng suỏỳt cỏy õỏỷu Cowpea [27].
ọỳi vồùi cỏy õỏỷu tổồng , Ló Thở Trộ cho thỏỳy rũng
Mo coù taùc duỷng laỡm tng hoaỷt õọỹng quang hồỹp vaỡ trao
õọứi nitồ cuớa cỏy [40].
2.2.3- ọửng (Cu)
1 +
lục
trao âäøi âiãûn tỉí [ 36 ].
Âäưng cng gọp pháưn têch cỉûc trong quạ trçnh
hçnh thnh v âm bo âäü bãưn vỉỵng ca diãûp lủc .
Vç váûy, trong lủc lảp , ty thãø hm lỉåüng âäưng
thỉåìng cao so våïi cạc thnh pháưn khạc ca tãú bo
säúng .
Âäưng cng cọ nh hỉåíng mảnh m âäúi våïi cạc
quạ trçnh täøng håüp v chuøn họa gluxit , phätphatit ,
nuclãäprätãit , quạ trçnh trao âäøi prätit , sinh täú , kêch
thêch täú sinh trỉåíng .
- 22-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
ọửng tham gia tờch cổỷc vaỡo nhióửu khỏu trao õọứi
nitồ nhổ khổớ nitrat, õọửng hoùa nitồ tổỷ do , tọứng hồỹp
prọtit .
Theo Okanenco A.X vaỡ Oxtroxkaga L.K (1952 ), khi
thióỳu õọửng hoaỷt tờnh cuớa men pọlyphónol ọxydaza ồớ
cỏy coớ Cocxaghi õaợ giaợm trón 10 lỏửn [60].
Toùm laỷi , õọửng aớnh hổồớng rỏỳt lồùn õóỳn nng suỏỳt
vaỡ phỏứm chỏỳt cuớa cỏy trọửng .
2.2.3.2- Tỗnh hỗnh nghión cổùu ổùng duỷng õọửng
trón thóỳ giồùi vaỡ trong nổồùc.
Cuọỳi nhổợng nm 20 vaỡ õỏửu nhổợng nm 30 ( 1926-
1934) , ồớ Lión Xọ (cuợ) õaợ tióỳn haỡnh nghión cổùu rọỹng
raợi vaỡ ổùng duỷng thổỷc tóỳ phỏn õọửng (Laskevits G.I,
1952 ; Oxtrovxkaya L.K , 1962 ).
Theo taỡi lióỷu cuớa Laskevits G.I (1955), luùa mỗ muỡa
xuỏn , luùa mỗ muỡa õọng , õaỷi maỷch , yóỳn maỷch , coớ
õuọi meỡo , cỏy cọỳi xay laỡ nhổợng cỏy rỏỳt mỏựn caớm vồùi
sổ phaỷm Haỡ Nọỹi I tióỳn haỡnh nm 1967 - 1968 õaợ cho
thỏỳy õọửng coù aớnh hổồớng roợ róỷt õóỳn tọỳc õọỹ nỏớy
mỏửm , cổồỡng õọỹ taùi sinh cuợng nhổ haỡm lổồỹng caùc
chỏỳt trong coớ tng lón roợ róỷt [ 39].
Mọỹt sọỳ thờ nghióỷm trón luùa ( Cao Lióm , 1971;
Phaỷm ỗnh Thaùi , 1975) õaợ cho thỏỳy õọửng coù taùc duỷng
tng haỡm lổồỹng dióỷp luỷc , tng nng suỏỳt luùa 15% [3].
Bỗnh Trở Thión (cuợ) vióỷc sổớ duỷng phỏn õọửng
sunfat phun cho ồùt trong nhióửu nm nay õaợ õem laỷi nng
suỏỳt cao , chọỳng õổồỹc caùc loaỷi bóỷnh nỏỳm .
Hióỷn nay, ngổồỡi ta õaợ saớn xuỏỳt caùc loaỷi phỏn boùn
laù Chelat õọửng (Na
2
-Cu EDTA ) chổùa 13% õọửng duỡng õóứ
phun cho luùa , khoai tỏy , õỏỷu tổồng õaợ õem laỷi kóỳt
quaớ cao [53].
Trón cồ sồớ hióứu bióỳt caùc nhu cỏửu vóử nguyón tọỳ vi
lổồỹng cuớa tổỡng loaỷi cỏy trọửng , ngổồỡi ta õaợ saớn xuỏỳt
caùc chóỳ phỏứm họựn hồỹp giổợa caùc phytohocmon vaỡ caùc
nguyón tọỳ vi lổồỹng , nhổ chóỳ phỏứm kờch thờch vaỡ phaù
- 24-zhw1362162461.docNguyóựn Tổỡ
nguớ haỷt luùa , chóỳ phỏứm kờch thờch phaùt trióứn cỏy maỷ
, chóỳ phỏứm tng nng suỏỳt luùa , õỏỷu , laỷc , ngọ , cheỡ ,
ồùt ...[ 53].
PHệN 3 : I TặĩNG VAè PHặNG
PHAẽP
NGHIN CặẽU
3.1 - ọỳùi tổồỹng nghión cổùu :
3.1.1 - ồn vở phỏn loaỷi :
Luùa laỡ mọỹt thổỷc vỏỷt bỏỷc cao , thuọỹc :
o
C v trãn 45
o
C hảt giäúng khäng náøy máưm
âỉåüc . Oxy cáưn cho náøy máưm åí giai âoản sau . nh
sạng khäng nh hỉåíng âãún náøy máưm. Âäü pH thûn
låüi cho náøy máưm tỉì 5 - 8,5
* Thåìi k mả : Thåìi k ny âỉåüc tênh tỉì khi
gieo hảt cho âãún khi nhäø cáúy. Âäúi våïi mả gieo âỉåüc
tênh bàòng 1/3 täøng säú lạ hồûc 1/4 thåìi gian sinh
trỉåíng ca giäúng åí âiãưu kiãûn nhiãût âäü trãn 20
o
C .
- 26-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
Âàûc âiãøm ca thåìi k ny l tàng vãư säú lạ v chiãưu
cao v cọ nhu cáưu vãư N, P, K (Âo Thãø Tún , Nguùn
Vàn Uøn , 1965 )
Nhiãût âäü thêch håüp cho sinh trỉåíng ca mả l 25
o
- 30
o
C , nãúu låïn hån 35
o
C sinh trỉåíng gim , låïn hån
40
o
C cáy mả cọ thãø chãút ; nhiãût âäü 10
o
C l giåïi hản
tháúp cho thán , lạ , rãù mả (Nisiyama ,1977)[ 49].
Thåìi k âáưu lụa â ra nhỉỵng nhạnh phạt triãøn
âáưy â , cọ bäng di , hảt máøy , l thåìi k â nhạnh
- 27-zhw1362162461.docNguùn Tỉì
Copyright: Tài liệu đại học ©