Đau đầu do tăng huyết áp

Tăng huyết áp là nguyên nhân của nhiều bệnh và nó cũng gây ra nhiều
triệu chứng trong đó hay gặp là đau đầu. Đau đầu do tăng huyết áp đã được
T.C Janeway mô tả từ 1913. Ngoài ra, còn nhiều triệu chứng khác của bệnh
tăng huyết áp cũng đã được nghiên cứu như chóng mặt, đánh trống ngực,
chảy máu cam, ù tai, suy nhược, ra mồ hôi, mất ngủ, đái rắt đêm, đau trước
ngực, khó thở gắng sức và khát. Nắm được những đặc điểm lâm sàng của
bệnh tăng huyết áp là để giúp người bệnh và thầy thuốc phát hiện được sớm,
dự phòng được những tai biến nguy hiểm và có kế hoạch điều trị cơ bản
bệnh tăng huyết áp. Một số công trình nghiên cứu của nhiều tác giả đã nhận
thấy có 3 triệu chứng trung thành và tương đối thường xuyên nhất của tăng
huyết áp: đau đầu, chóng mặt và đánh trống ngực. Bài viết dưới đây đề cập
đến biểu hiện đau đầu - biến chứng và các phương pháp điều trị.
Đau đầu do tăng huyết áp có những đặc điểm gì?
Bằng nhiều công trình nghiên cứu tỉ mỉ những thông tin hỏi bệnh do
thầy thuốc và bản thân bệnh nhân tự trả lời, người ta đi đến thống nhất rằng
đau đầu là một triệu chứng nổi trội ở bệnh nhân tăng huyết áp. Đau đầu do
tăng huyết áp nhiều ở nữ hơn nam giới, tỷ lệ chiếm 3/4 trường hợp. Có thể
do đặc điểm tâm sinh lý phụ nữ. Độ tuổi: trung bình thường gặp đau đầu do
tăng huyết áp trên 50 tuổi, tính trội của đau đầu không tăng theo tuổi tác.
Trái lại, triệu chứng chóng mặt có tỷ lệ ưu thế tăng theo tuổi đời. Xung đột
tâm lý do buồn, làm cho đau đầu và các biểu hiện chức năng khác của tăng
huyết áp tăng lên. Những bệnh nhân tăng huyết áp có hoạt động thể lực, ít có
biểu hiện đau đầu và rối loạn chức năng khác.
Tính chất đau đầu do tăng huyết áp là đau đầu điển hình về buổi sáng,
khu trú ở chẩm và giảm dần trong ngày về cường độ. Về thời gian biểu của

rối loạn nhìn (bán manh, nhìn đôi), rối loạn thăng bằng, đôi khi xuất hiện
cơn co giật. Thường có rối loạn ý thức, có thể từ trạng thái lú lẫn, u ám tới
hôn mê. Thường có những biến đổi điện não lan tỏa, ít nhiều tương đối nặng.
Đáy mắt có những tổn thương thường gặp của bệnh tăng huyết áp, nhưng
cũng có thể thấy chảy máu và phù nề gai thị giác. Áp lực dịch não tủy tăng
và albumin cao. Bệnh não tăng huyết áp thường xuất hiện khi huyết áp tối
thiểu trên 130mmHg. Giữa các đợt tiến triển, đau đầu vẫn mang tính chất cơ
bản thông thường. Cũng cần lưu ý là bệnh não tăng huyết áp thể giả u này
nếu không được xử trí kịp thời sẽ dẫn đến đột quỵ não.
Những biện pháp điều trị
Trước tiên phải điều trị căn nguyên bệnh tăng huyết áp. Đồng thời
phải xử trí ngay hội chứng tăng huyết áp bằng các biện pháp thích hợp: bắt
đầu từ những liều thuốc nhẹ, sau đó tăng dần (ăn nhạt, lợi tiểu cách quãng,
methyldopa, chống mất kali). Tránh dùng loại thuốc giảm huyết áp mạnh
ngay lúc đầu. Bao giờ cũng phải cho thêm thuốc an thần kết hợp: những
thuốc trấn tĩnh thần kinh như diazepam nhưng nếu chưa đủ tác dụng thì có
thể kết hợp với chống trầm cảm như amitriptylin, imipramin Trong những
trường hợp nhẹ, chỉ cần nghỉ ngơi, nằm thư giãn cũng có thể làm giảm mức
độ đau đầu do tăng huyết áp. Trường hợp đau đầu do tăng huyết áp có kết
hợp với bệnh Migraine thì sử dụng các loại thuốc chống Migraine kết hợp.
Trong quá trình điều trị cần theo dõi chỉ số của huyết áp và mức độ của đau
đầu. Khoảng 1/4 trường hợp thấy có sự thuyên giảm song song huyết áp và
đau đầu. Có trường hợp huyết áp giảm nhưng đau đầu vẫn tồn tại. Đó là do
không dùng thuốc an thần kết hợp và trạng thái tâm lý chưa được ổn định.
Khi nghi ngờ xuất hiện bệnh não tăng huyết áp cần đưa người bệnh tới khoa
cấp cứu hồi sức hoặc khoa thần kinh. Ở đấy thầy thuốc sẽ cho dùng các loại
thuốc có tác dụng nhanh và mạnh hơn theo đường tiêm, truyền tĩnh mạnh
sodium nitroprusside, diazoside, hydralazine, enalaprilat Cần thận trọng
những loại thuốc này không được dùng trong điều trị ngoại trú (ở gia đình).