37
Nhận định của các đối tượng Nguyên nhân đói nghèo
Cán bộ
huyện
Cán bộ xã Người giầuNgười
nghèo
Nhóm
nghiên cứu
Nguyên nhân chính
Thiếu ruộng cây .
Thiếu nước
Thiếu vốn
Thiếu kiến thức
Nguyên nhân phụ
Lười lao động, không tiết kiệm
Tập tục nặng nề, tệ nạn xã hội
Đông con, thiếu lao động
Ốm đau. rủi ro. tai nạn

*
*
*
**

*

**

**
**
*** *
*
*
Ghi chú: - Trầm trọng vừa : *; - Khá trầm trọng : **; - Rất trầm trọng: ***
Cũng có thể hướng dẫn các nhóm thảo luận vẽ tất cả những nguyên nhân gây ra
đói nghèo vào một tờ giấy to (như hình vẽ 3.l). Sau đó người hướng dẫn sẽ tập hợp lại
các nguyên nhân thành một bảng trên giấy khổ to và kẻ ô cho từng nguyên nhân, rồi
yêu cầu từng người bỏ hạt xếp thứ tự ưu tiên cho những nguyên nhân đó như trên.

Hình vẽ 3.1. Các nguyên nhân của nghèo đói do 20 phụ nữ ở xã Đồng Liên, huyện
Phú Bình vẽ ngày 15/12/1999 (CRR Đại học Thái Nguyên - 1999)
Khi xác định nguyên nhân khó khăn của cộng đồng, có thể sử dụng công cụ "Cây
nhân quả" (còn gọi là biểu đồ dòng chảy) để phân tích mối liên hệ giữa các khó khăn,
qua đó hình thành rõ nét hơn về mạng lưới khó khăn trở ngại ở cộng đồng. Người làm
dự án cần nắm được vấn đề nào là trọng tâm và cần xác định nguyên nhân cũng như

38
hậu quả cho những vấn đề trọng tâm ấy. Nhóm nghiên cứu cần giải thích cho các
thành viên của cộng đồng hiểu được rằng nếu không giải quyết (hoặc chưa giải quyết
được) những nguyên nhân chính (hay còn gọi là "nguyên nhân gốc rễ" thì không thể
giải quyết được những khó khăn đó.
Ví dụ khi thảo luận cùng với người dân ở xã Đồng Liên, huyện Phú Bình, mọi
người (cả thành viên dự án và thành viên c
ộng đồng) đều nhất trí với nhau chọn vấn đề
trọng tâm là nghèo đói. Do vậy, nhóm nghiên cứu đã hướng dẫn các thành viên của

nguyên nhân.
Ví dụ: Khi so sánh cặp đôi để xếp thứ tự ưu tiên cho những nguyên nhân gây đói
nghèo của xã Đồng Liên, nhóm nghiên cứu đã làm như sau: kẻ bảng so sánh, hàng
ngang trên cùng và cột dọc đầu tiên (tính từ trái sang phải) ghi tất cả các nguyên nhân
gây ra đói nghèo của xã theo thứ tự gi
ống nhau. Sau đó lần lượt so sánh: Nếu thấy giữa
thiếu nước với thiếu vốn mà thiếu nước là quan trọng hơn thì ghi chú "thiếu nước" vào
ô giao nhau giữa cột và hàng đó. So sánh thiếu nước với ít ruộng, mà thiếu nước là
quan trọng hơn thì ghi thiếu nước vào ô giao nhau giữa cột và hàng đó. Tiếp tục làm
như thế đến hết. Rồi đếm số lần xuất hiện của từng nguyên nhân trong các ô: Thiế
u
nước có số lần xuất hiện là 6, cho 6 điểm. Thiếu vốn có 4 lần xuất hiện, cho 4 điểm.
Thiếu kỹ thuật sản xuất có 2 lần cho 2 điểm ít ruộng không xuất hiện lần nào cho 0
điểm. Sau đó đánh giá thấy nguyên nhân thiếu nước có điểm số cao nhất (6 điểm), xếp
thứ tự ưu tiên số I; thiếu vốn có điểm số
cao thứ hai (4 điểm) xếp thứ tự ưu tiên số II,
tương tự như vậy cho đến hết (xem bảng 3.8).
Bảng 3.8. So sánh cặp đôi để xếp thứ tự ưu tiên cho những nguyên nhân
gây đói nghèo do nông dân xã Đồng Liên thực hiện
(Trung tâm Nghiên cứu Giảm nghèo - Đại học Thái Nguyên - 1999)
Nguyên nhân Thiếu nước Thiếu vốn Ít ruộng Thiểu kỹ thuật Điểm Thứ tự quan
trọng
Thiếu nước Thiếu nước Thiếu nước Thiếu nước 6 1
Thiếu vốn Thiếu nước Thiểu vốn Thiếu vốn 4 2
Ít ruộng Thiếu nước Thiểu vốn Thiểu kỹ thuật 0 4
Thiếu kỹ Thiếu nước Thiếu vốn Thiếu kỹ 2 3
Qua các cách xác định trên cho thấy nguyên nhân gây đói nghèo quan trọng nhất
ở xã Đồng Liên là thiếu nước, thứ 2 là thiếu vốn và thứ 3 là thiếu hiểu biết về kỹ thuật
sản xuất.
3.4. Cách xác định các nhu cáu của người dân

Nhu cầu ưu tiên theo xác đinh
của nhóm hỗn hợp
Nhu cầu ưu tiên theo xác đinh
của nhóm phụ nữ
Cung cấp tín dụng
Nâng cấp giao thông
Thủy lợi
Trẻ em được đến trường
Dịch vụ y tế
Tiêu diệt côn trùng có hại cho cây và
gia súc Giảm các khoản đóng góp
Nâng cao chuẩn mực in thức. áp dụng
đến bô khoa học kỹ thuật. đào tạo cho
Cung cấp tín dụng
Trẻ em được đến trường.
Dịch vụ y tế, kế hoạch hoá gia tỉnh
Tiêu diệt côn trùng có hại cho cây và gia súc
Giảm các khoản đóng góp
Nâng cao chuẩn mực in thức. áp dung tiến bô
khoa học kỹ thuật. đào tạo cho phụ nữ
Nhu cầu ưu tiên theo xác đinh
của nhóm người đứng tuổi
Nhu cầu ưu tiên theo xác đinh
của nhóm trẻ em

41
Kiểm tra sức khoẻ miễn phí
Nâng cấp giao thông
Tưới tiêu ổn anh
Bảo hiềm xã hội cho nông dân

thống thuỷ lợi, nhu cầu quan trọng thứ 2 là: Được vay vốn.
Bảng 3.12. So sánh cặp đôi để xếp thứ tự ưu tiên cho những nhu cầu
do nông dân ở xã Đồng Liên thực hiện
(Trung tâm nghiên cứu Giảm nghèo Đại học Thái Nguyên - 1999)
Nhu cầu
Nhu cầu
Thuỷ
lợi (l)
Giống
mới
(2)
Vay vốn
(3)
Tập huấn
về KHKT
(4)
Thuốc
phòng
bệnh (5)
Điểm Thứ tự
quan
trọng
Thuỷ lợi (1)
Giống mới (2)

(1)
(1) (1)
(3)
(1)
(2)

6
2
0
2
4
5
Ghi chú: - Nhu cầu có hệ thống thuỷ lợi ký hiệu (l)
- Nhu cầu cớ giống mới ký hiệu (2)
4. LỰA CHỌN CÁC KỸ THUẬT PHÙ HỢP CHO DỰ ÁN
4.1. Tiêu chuẩn của một kỹ thuật thích hợp
Để dự án được nông dân hưởng ứng, được áp dụng rộng rãi và đạt được hiệu quả
cao thì các kỹ thuật áp dụng vào dự án phải thích hợp. Một kỹ thuật được coi là thích
hợp khi nó đáp ứng được các tiêu chuẩn sau:
* Kỹ thuật được đông đảo nông dân cho là có hiệu quả
Hiệu quả được đánh giá trên các khía cạnh sau:
- Đáp ứng yêu cầu thiết thực của nông dân "gãi đúng chỗ ngứa". Muốn vậy kỹ
thuật phải xuất phát từ yêu cầu của nông dân chứ không phải từ ý nghĩ chủ quan của
người lập dự án.
- Nhanh chóng làm tăng thu nhập của người nông dân (đối với những kỹ thuật
đầu tiên dự án đưa vào).
- Có kết quả nhanh, rõ ràng.

- Phù hợp với đặc điểm sản xuất nông nghiệp của địa phương.
* Kỹ thuật chính (trong số các kỹ thuật đưa vào dự án) phải giải quyết được các
yếu tố hạn chế nhất trong sản xuất nông nghiệp
Ví dụ: Để tăng sản lượng lúa trên đất không chủ động nước chúng ta có thể áp
dụng một số biện pháp kỹ thuật nh
ư: Thuỷ lợi, giống mới, kỹ thuật thâm canh nhưng
trong đó chỉ có thuỷ lợi là giải quyết được yếu tố hạn chế nhất dối với dết trồng lúa
không chủ động nước.