Kiến thức lớp 12
"Số phận con người" -Sô
lô khốp –phần4
Tác giả

Sôlôkhốp (1905 – 1984) là nhà văn lỗi lạc của nước Nga, được
giải thưởng Nobel về văn chương năm 1965. Ông cũng là một
trong số những nhà văn tự học mà thành tài. Năm 1926,
Sôlôkhôp lần đầu xuất hiện trên văn đàn với 2 tập truyện ngắn:
“Truyện sông Đông” và “Thảo nguyên xanh”. “Đất vỡ hoang” và
“Sông đông êm đềm” là 2 cuốn tiểu thuyết vĩ đại nhất làm rạng rỡ
sự nghiệp văn chương của Sôlôkhôp, đưa tên tuổi ông vào hàng
ngũ “những nhà văn xuôi lớn nhất thế kỷ 20”. Năm 1957,
Sôlôkhôp viết truyện “Số phận con người” mô tả chiến tranh trong
bộ mặt thật của nó, biểu dương khí phách anh hùng của người
lính Xô Viết, khám phá chiều sâu tính cách Nga bình dị, nhân ái -
tất cả được thể hiện bằng một bút pháp nghệ thuật độc đáo đầy
sáng tạo, hấp dẫn vô cùng. Tóm tắt truyện “Số phận con người”

Gần một năm sau chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc, mùa
xuân năm 1946, trên đường đi công tác, tác giả gặp Xôcôlốp và
anh đã kể cho tác giả nghe về cuộc đời vô cùng gian truân và đau
khổ của mình. Chiến tranh bùng nổ, anh ra trận để lại quê nhà vợ
và 3 con. Sau một năm chiến đấu, hai lần anh bị thương nhẹ vào
tay và chân. Tiếp đó, anh bị bắt làm tù binh, bị đày đọa suốt 2
năm trời trong các trại tập trung của phát xít Đức. Lao dịch, nhục
hình, đói rét, tử thần đêm ngày đe dọa. Năm 1944, giặc bị thua to
trên mặt trận Xô-Đức, bọn phát xít bắt tù binh làm lái xe. Nhân cơ

mình, tác giả vội quay mặt đi… Phân tích nhân vật Xôcôlốp
Trong truyện “Số phận con người” của nhà văn Sôlôkhốp để
cho thấy, nhiệt tình tố cáo thảm họa chiến tranh, mô tả chiến
tranh trong bộ mặt thật của nó, biểu dương khí phách anh
hùng của người lính Xô viết, khám phá chiều sâu tính cách
Nga bình dị, nhân ái” - được thể hiện bằng một bút pháp
nghệ thuật điêu luyện, độc đáo.
BÀI LÀM Hêminguây (1899-1960) văn hào Mỹ, được giải thưởng Nôbel về
văn chương năm 1954 đã từng viết: “Tôi rất thích văn học Nga…
Trong các nhà văn hiện đại tôi thích Sôlôkhốp”. Là nhà văn Xô
Viết được giải thưởng Nobel về văn học năm 1965, Sôlôkhốp
được ca ngợi là “một trong những nhà văn xuôi lớn nhất thế kỷ
20”.

“Đất vỡ hoang”, “Sông Đông êm đềm”,… và “Số phận con người”
đã đem đến vinh quang cho Sôlôkhốp. Truyện “Số phận con
người” xuất hiện trên báo “Sự thật” vào cuối năm 1956. Hình ảnh
nhà văn Xôcôlốp để lại trong lòng ta bao ám ảnh về số phận con
người đầy bất hạnh thương đau. Qua số phận nhân vật này, ta
cảm nhận sâu sắc nhiệt tình tố cáo thảm họa chiến tranh, mô tả
chiến tranh trong bộ mặt thật của nó; biểu dương khí phách anh

Vania cũng là hiện thân cho thảm họa chiến tranh. Cha “chết ở
mặt trận”. “Mẹ bị bom chết trên tàu hỏa khi mẹ con cháu đang đi
tàu”. Bé cũng không biết, không nhớ từ đâu đến. Bà con thân
thuộc “không có ai cả”. Và chỉ biết “bạ đau ngủ đó”, “ai cho gì thì
ăn nấy!” Áo quần em “rách bươm xơ mướp”, “đầu tóc rối bù”;
“mặt mũi thì bê bết nước dưa hấu, lem luốc bụi bặm, bẩn như ma
lem”…

Hình ảnh bé Vania cũng như cuộc đời Xôcôlốp được tác giả miêu
tả một cách chân thật cảm động thể hiện nhiệt tình tố cáo thảm
họa chiến tranh, mô tả chiến tranh trong bộ mặt thật của nó. Cái
giá của chiến thắng mà mọi dân tộc cũng như nhân dân Liên Xô
trong thế chiến 2 phải trả là cực kỳ khủng khiếp. Chỉ còn lại một
phần ba số binh sĩ ra trận trở về, trong số đó, nhiều người trên
mình mang đầy thương tật. Sức khỏe sa sút, cạn kiệt. Chiến
tranh đã đi qua, nhưng một năm sau Xôcôlốp cảm thấy quả tim
mình, “đã rệu rã lắm rồi”, nhiều khi “tự nhiên nó nhói lên, thắt lại,
và giữa ban ngày mà tối tăm mặt mũi”. Nhưng cái đau khổ nhất
do bão tố chiến tranh đem đến cho con người không chỉ là mất
mát, tang thương, điêu tàn… mà còn là những vết thương lòng rỉ
máu, những ám ảnh kinh hoàng còn mãi trong ký ức, cứ xiết chặt
lấy tâm hồn người lính thời hậu chiến. Bé Vania vốn hoạt bát có
lúc lại “lặng thinh, tư lự” có lúc lại “thở dài”. Cái áo bành tô da của
bố ngày nào cứ riết lấy tâm hồn của em như một ám ảnh không
nguôi! Còn Xôcôlốp thì nỗi đau như vô tận “không ở lâu mãi một
chỗ được”, nỗi buồn không bao giờ nguôi, “hai bố con cứ cuốc bộ
khắp nước Nga”… Hầu như đêm nào anh cũng chiêm bao thấy
những người thân bị giặc giết “gặp lại vợ con sau hàng rào dây
thép gai”…, “ban ngày trấn tĩnh được, không hở ta một tiếng thở
dài, một lời than vãn nhưng ban đêm thì gối ướt đầm nước

lấy anh, không thả… Bình dị trước biến cố trọng đại khi lịch sử
đưa số phận anh lên “điểm tựa” thử thách! Lửa chiến tranh đã tắt
hơn một năm rồi, mà lòng Xôcôlốp mãi không nguôi đau. Anh đã
tìm đến rượu, “uống một ly rượu lử người”, anh đã “quá say mê
cái món nguy hại ấy!”

Đang sống âm thầm trong bị kịch, anh tưởng không có lối thoát.
Nhưng rồi tình cảm người cha, - tình thương đồng loại đã thức
dậy, làm cho vết thương lòng rỉ máu bấy nay, như được mọc lên
một lớp da non. Gặp bé Vania “đầu tóc rối bù”, “rách bươm xơ
mướp”, sống bơ vơ nơi hiệu giải khát, bạ đâu ngủ đó… ai cho gì
thì ăn mấy”, nhất là khi nhìn thấy cặp mắt của em “như những
ngôi sao sáng ngời sau trận mưa đêm”, Xôcôlốp thấy “thích nó”
và “nhớ nó”, cố cho xe chạy nhanh để được về “gặp nó”. Anh đã
quyết định: “Không thể để cho mình với nó chìm nghỉm riêng rẽ
được! Mình sẽ nhận nó làm con!” Một quyết định đầy nhân ái.
Anh đã cứu bé Vania, và anh đã tự cứu mình! Như có một phép
thần biến cải: “Ngay lúc đó tâm hồn tôi bỗng nhẹ nhõm và bừng
sáng lên!” Câu nói khẽ của Xôcôlốp: “Là bố của con” khi nghe bé
Vania nghẹn ngào hỏi: “Thế chú là ai?” tưởng là bình dị nhưng
đầy nước mắt, chứa đựng cả một biển tình thương mênh mông!
Trước những cái hôn vào má, vào môi, vào trán, trước những cử
chỉ “yêu thương bố…” của bé Vania Xôcôlốp vô cùng xúc động:
“Mắt tôi thì mờ đi, cả người cũng run lên, hai bàn tay lẩy bẩy…”

Xôcôlốp đã nhận bé Vania làm con. Anh đã tắm rửa, đưa bé đi
cắt tóc, may áo quần mới, săn sóc em. Hai linh hồn đau khổ tựa
vào nhau làm cho nỗi mất mát, đau thương sau chiến tranh được
dịu lại. Giấc ngủ được yên lành hơn: “Lần đầu tiên, sau nhiều
năm tôi được ngủ một giấc yên lành. Còn bé Vania thì rúc vào

người cha trong cuộc sống phức tạp, nhiều khó khăn thời kỳ sau
chiến tranh. Qua nhân vật Xôcôlốp, người đọc cảm nhận được
những ý tưởng sâu sắc mà Sôlôkhốp gửi gắm qua kiệt tác này:
Với lòng dũng cảm mà con người vượt qua những thử thách
chiến tranh; với lòng nhân ái có thể làm dịu bớt nỗi đau mà chiến
tranh gieo rắc, để lại. Đoạn trữ tình ngoại đề làm cho cảm hứng
nhân đạo thêm lung linh chói sáng.

Nhân dân Việt Nam vừa trải qua 30 năm chiến tranh. Hình ảnh
Xôcôlốp rất gần gũi với mỗi chúng ta. Nhân vật này rất sống, rất
đáng thương nhưng vô cùng cao đẹp xứng đáng được mọi người
yêu mến, cảm phục.