Kiến thức lớp 12
"Vợ nhặt" - Kim Lân –phần23

Phân tích ý nghĩa tư tưởng và giá trị nghệ thuật của
truyện Vợ nhặt (Kim Lân)

* BÀI LÀM 1

Nông thôn và nông dân vốn là đề tài quen thuộc của thể
loại truyện ngắn tưf xưa và nay. Dù ta phân loại dòng văn
học tiểu thuyết theo phương diện nào cũng không thể bỏ
qua dòng tiểu thuyết về nông thôn. Với đề tài đó, nhiều
nhà văn đã trở nên nổi tiếng và học cũng đã cho ra đời
nhiều tác phẩm có giá trị. Chẳng hạn trước Cách mạng
tháng Tám có tác phẩm "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố, tác
phẩm Chí Phèo của Nam Cao, rồi tác phẩm Con trâu của
Trần Tiêu Những tác phẩm này đã được viết với nội
dung đơn giản nhưng mang tư tưởng khá sâu sắc. Trong
số những nhà văn viết về nông thôn đó, có một người tuy
viết sau và viết ít, nhưng khi tác phẩm vừa ra đời thì đã
cho mọi người ưa thích và hoan nghênh. Đó chính là
truyện ngắn Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân. Với truyện
ngắn Vợ nhặt, Kim Lân đã viết rất chân thật và hết sức
sắc sảo và để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc.

Thông thường một tác phẩm chỉ có thể đứng vững khi nhà
văn có nội dung mới, cách nói mới. Tác phẩm Vợ nhặt
của Kim Lân cũng vậy.

Trước hết, mới qua cái tựa đề Vợ Nhặt thôi mà nó cũng
đã mang lớp ý nghĩa, nó gây cho độc giả một sự chú ý hết


Kim Lân đã dân truyện dựng cảnh hiện thực một cách độc
đáo như vậy nhưng về phương diện khác cách xây dựng
nhân vật và diễn biến tâm lý nhân vật lại càng độc đáo
hơn. Nhân vật Tràng hiện lên qua trang văn với đầy đủ
những gì chân thật nhất của người nông dân - người nông
dân bị đói khát: “Chiếc áo vắt trên vai , dường như mỏi
mệt, vật vã của buổi chiều đè nặng trên cái lưng to của
hắn”. Ôi tiếng “hắn” cái tiếng xưng gọi mà ta đã quen
thuộc ở Chí Phèo của Nam Cao nay lại hiện lên trước mắt
: “Hắn ngồi khóc, khóc rồi chửi, hắn chửi ai? Hắn chửi đời,
chửi giời, chửi cả làng Vũ Đại, chửi cả những thằng cha
mẹ nào đẻ ra hắn ” Tiếng hắn vẻn vẹn vậy thôi, ghê tởm
ư? Thù ghét ư? Khinh bạc ư?

Không ! Cả hai nhà văn Kim Lân và Nam Cao đều gợi lên
tiếng hắn với tất cả niềm đau xót, thương cảm ,trân trọng.

Ai đã một lần đọc Vợ nhặt,làm sao không xúc động và có
thể quên đựơc một nhân vật - bà cụ Tứ - mẹ anh Tràng.

Không biết được chuyện con mình – Tràng - nhặt đựơc vợ
mang về tâm trạng của cụ diễn biến thật phong phú, phức
tạp. Trong những ngày tháng bị cái đói bất hạnh, bà thấu
hiểu. Bà rất ý thức về việc dựng vơ, dựng chồng cho con
mình “phải làm thế này, thế nọ”. Nhưng trời ơi “ cái khó bó
cái khôn”. Con người ta có thấu hiểu cái lo lắng đến đâu
thì cũng chỉ là con số không. Bởi vậy, cụ Tứ chỉ biết nghĩ
“tủi thân, tủi phận” mà thôi. Bà thương con mình rồi
thương con dâu. Cun nhìn người đaà bà lòng đầy thương

kho thóc ở cuối truyện cũng hiện lên trong tâm trí Tràng
đã mở ra một số phận nhân vật một khung trời mới đi làm
cách mạng với những thắng lợi vang dậy non sông như
Cách mạng tháng Tám, Điện Biên Phủ sau này.

Với cách dựng truyện độc đáo, xây dựng nhân vật với sự
chuyển biến tâm lí, tinh tế Kim Lân đã thành công đáng kể
với truyện ngắn Vợ Nhặt. Có thể với nhân vật, tình tiết câu
chuyện đi qua số phận nhân vật là sự mở đầu cho ý thức
đấu truanh, giác ngộ cách mạng. Dù chỉ thông qua một vài
câu nói đến “lá cờ đỏ’, “Việt Minh” nhưng Kim Lân đã
thành công được và không để cho số phận nhân vật mình
tối tăm bế tắc như chị Dậu – anh Pha như Chí Phèo, anh
kép Tư Bền trước đó.

Tóm lại , đồng cảm với Kim Lân, xót thương, cảm thông
cho những con người trong Vợ nhặt, ta hãy hát cùng Tố
Hữu ca khúc vốn là truyền thống của dân tộc Việt Nam
ngàn đời:
Có gì đẹp trên đời hơn thế
Người với người sống để yêu nhau.