Kiến thức lớp 10
Tấm cám-phần6
HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI HẠNH PHÚC CỦA
TẤM - TRUYỆN "TẤM CÁM"

Tấm Cám là một trong những truyện cổ tích thần kỳ tiêu biểu nhất
trong kho tàng văn học dân gian của dân tộc Việt Nam. Qua cốt
truyện về cô Tấm côi cút bị dì ghẻ và đứa em Cám cùng cha khác
mẹ hành hạ tủi cực nhưng kết thúc lại có hạnh phúc, những sung
sướng nhất định, các nghệ nhân dân gian phản ánh cuộc sống
chiến đấu dai dẳng, gian nan và không cân sức giữa người lao
động nghèo khổ và lực lượng thống trị. Họ chiến đấu với niềm tin
sẽ chiến thắng cả một thế lực đen tối trong xã hội phong kiến
ngày xưa. Mâu thuẫn giữa mẹ con Tấm Cám không chỉ bó hẹp
trong khuôn khổ gia đình mà còn là xung đột kịch liệt giữa cái
thiện và cái ác.

Mâu thuẫn này không chỉ diễn ra trong khoảng thời gian cố định
mà nó đã ngấm ngầm nảy sinh ngay từ lúc dì ghẻ thay quyền
người mẹ yểu mệnh đáng thương của Tấm. Cô bé mồ côi tội
nghiệp vấp phải cái quy luật nghiệt ngã nghìn đời:
“Mấy đời bánh đúc có xương
Mấy đời mẹ ghẻ có thương con chồng”
Cảnh người cùng cực và cô thế nhất trong cái xã hội vốn đầy rẫy
trái khoáng đẩy em bé gái nhỏ vào thế chông chênh, bơ vơ ngay
từ bước đi chập chững đầu tiên trên con đường đời khúc khuỷu.
Tấm là nạn nhân của chế độ phụ quyền: khi mà bố mẹ đã qua đời
cả thì mọi quyền hành đều thuộc về tay dì ghẻ. Suy cho cùng thì
gia đình chính là nguồi gốc của mọi khổ đau bủa vây lấy đời Tấm,
gia đình không là mái ấm! Vừa là phận gái, vừa mồ côi, vừa chịu
thế con riêng của chồng nên cái tủi nhục của Tấm càng chất

khóc căm hận và phẫn nộ nhưng vẫn không làm gì được. Một lần
nữa nhờ đến Bụt, nhờ đến ông lão hiền lành, tốt bụng đã được
dân gian hóa từ hình tượng Đức Phật, luôn xuất hiện trợ giúp
Tấm trên con đường đến hạnh phúc, Tấm lại tự nhen nhóm ánh
sang lẻ loi của niềm tin từ trong đống tro tàn. Thứ ánh sang đó
cho dù Tấm mang cả tâm hồn mình ra để cha chở nhưng vẫn
không cản nổi sự đày đọa của mẹ con Cám chủ ý giáng mạnh
vào thân xác nhỏ bé của cô gái khát khao một lần được đi hội
xuân. Bọn chúng trắng trợn trộn thóc với gạo nhằm dập tắt niềm
vui được gia cảm với đời của Tấm. Và Tấm lại khóc ấm ức làm
người ta thiết nghĩ nhân vật Tấm quá bị động, chị khóc từ đầu
đến cuối chờ Bụt giúp. Ngay cả chi tiết nhà vua vô tình lượm
được chiếc giày xinh xẻo Tấm làm rơi cũng quá phụ thuộc vào sự
may rủi. Nhưng hãy cứ nghĩ lại mà xam, chẳng phải chi tiết Tấm
ướm giày vừa như in tượng trưng cho sự đúng đắn và hợp ý lòng
mình hay sao? Có lẽ, vô chừng trong thâm tâm Tấm đã sống cho
cái quy luật muôn đời truyền tụng mà cô vẫn hằng ngày đặt niềm
tin: “Ở hiền gặp lành”. Tấm vẫn phải sống để thấy được điều
“lành” sẽ tới vớt mình như thế nào sau bao nhiêu năm “ở hiền”
như vậy? Và bản tính lương thiện, đôn hậu đã đưa cô gái nghèo
lên trên đỉnh cao của danh vọng, lên đến ngôi vị Hoàng hậu cao
sang. Trước đó không lâu mẹ con Cám dè bỉu õng ẹo:
“Chuông khánh còn chẳng ăn ai,
Nữa là mảnh chĩnh vứt ngoài bờ tre!”
Chúng cho rằng Tấm chẳng thể thay đổi được cái trật tự giàu
nghèo vốn đã được định đoạt. thế mới có cớ sự mụ dì ghẻ cũng
hăng hái hớn hở ướm giày như các cô gái trẻ, và khi thất bại
chúng sẵn sàng nhúng tay vào bất cứ tội ác nào.

Khi đã yên vị ở ngôi Hoàng hậu, Tấm nào ngờ có biết bao nhiêu

làm cho những trái tim gai góc sùng sục bạo tàn… Cái thiện càng
bị áp bức, dồn đuổi đến đường cùng thì cái ác càng lộng hành
thể hiện mâu thuẫn đối kháng không thể dung hòa, không khí
căng thẳng nên xu thế buộc phải thay đổi. các tác giả dân gian
không đi sâu vào việc phân tích tâm lý nhân vật mà thiên về miêu
tả hành động và tính cách của nhân vật, kết hợp các yếu tố kỳ ảo
cùng các câu văn vần góp phần thi vị hóa lời văn và cốt truyện
được cố định.

Truyện được lưu truyền và gọt giũa qua thế gian, được nhiều
người ưa thích và nghiền ngẫm, lôi được ra ánh sang hình thù,
bản chất thô kệch, xấu xí của mẹ con Cám thể hiện hoài bão về
lẽ tất thắng của cái thiện đối với cái ác cho dù có khó khăn đến
đâu, có gian nan đến thế nào chăng nữa.