Kiến thức lớp 10
"Phú sông Bạch Đằng" - Trương Hán
Siêu –phần6
I. Giới thiệu chung

+ Trương Hán Siêu là vị quan thời Trần , tính tình cương trực học
vấn uyên thâm ,vừa có tài về trính trị , vừa có tài về văn chương .
Ông cùng Nguyễn Trung Ngạn theo lệnh của vua trần Dụ Tông
soạn bộ Hoành Triều đại điển ( nói về những điều lệ quy tắc lớn
của triều đại ) và bộ Hình thư ( nói về pháp luật ) để ban hành cho
xã hội.

Tác phẩm của Trương Hán Siêu hiện còn 4 bài thơ và 3 bài văn ,
trong đó Bặch Đằng giang phú là tác phẩm đặc sắc của lịch sử
văn học Việt Nam.

+ Bạch Đằng giang phú là tác phẩm xuất sắc của Trương Hán
Siêu , đồng thời cũng là tác phẩm tiêu biểu của văn học yêu nước
thời Lý - Trần ,một đỉnh cao nghệ thuật của thể phú trong văn học
Việt Nam

+ Bạch Đằng giang phú thể hiện lòng yêu nước và niềm tự hào
về truyền thống anh hùng bất khuất và truyền thống đạo lý nhân
nghĩa sáng ngời của dân tộc Việt Nam .Do đó,Bặch Đằng giang
phú cũng thể hiện tư tưởng nhân văn cao đẹp của việc đè cao vai
trò , vị trí của con người trước lịch sử .

II.Phân tích

1.Sơ lược vài nét về tác phẩm:


- Cảnh sông Bạch Đằng được khắc hoạ hùng vĩ , hoành tráng
qua cái nhìn của khách

Bát ngát sóng kình muôn dặm,
Thướt tha đuôi trĩ một mầu.
Nước trời:một sắc,
Phong cảnh :ba thu

- Giữa lúc khách đang hồi tưởng về quá khứ thì các bô lão xuất
hiện cho khách nghe về những trận đánh thuỷ chiến đã xảy ra nơi
đây:

Đây là chiến địa buổi Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mã,
Cũng là bãi đất xưa , thuở trước Ngô chúa phá Hoằng Thao.

Các bô lão đã nhắc lại hai chiến thắng lớn theo dòng hồi tưởng
,năm 1288 Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mã ,kể đến là chiến thắng
của Ngô Quyền năm 938.Bài phú chủ yếu tái hiện trận đánh năm
1288.

- Lúc đầu ta ra quân trong thế trận giằng co , ngang tài ngang sức
bất phân thắng bại , báo hiệu một cuộc thuỷ chiến ác liệt:

Thuyền tàu muôn đội,
Tinh kỳ phấp phới.
Hùng hổ sáu quân,
Giáo gươm sáng chói.
Trận đánh được thua chửa phân,
Chiến luỹ Bắc Nam chống đối.
Ánh nhật nguyệt chừ phải mờ ,

tộc:

- Trước hết , qua lời kể của các bô lão , bài phú muốn nói khẳng
định vai trò , sức mạnh của con người:

Từ có vũ trụ,
Đã có giang san.
Quả là : trời đất cho nơi hiểm trở,
Cũng nhờ : nhân tài giữ cuộc điện an.
Hội nào bằng hội Mạnh Tân : có vương sư họ Lã,
Trận nào bằng trận Duy Thuỷ : có cuốc sĩ họ Hàn.
Kìa trân Bặch Đằng mà đại thắng,
Bởi đại vương coi thế giặc nhàn.

Ta thắng giặc vì ta có thiên thời , địa lợi trời cho nơi hiểm trở,
nhưng điều quyết định là ta có nhân tài.Mượn những danh nhân
và điển tích của Trung Quốc , bài thơ phú nhằm ca ngợi con
ngươi Đại Việt , đặc biệt là Trần Hưng Đạo , người có tài mưu
lược , phán đoán tình hình, lãnh đạo thắng lợi cuộc kháng chiến .

- Nếu lời nói của các bô lão khẳng định con người là yếu tố quyết
định thì khách trong lời ca của mình đã bổ sung thêm , có người
tài là cần thiết nhưng quan trọng hơn , đó là đức cao , tức là có
tình nghĩa , đạo lý của dân tộc:

Anh minh hai vị thánh quân,
Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.
Giặc tan muôn thuở thanh bình,
Bởi đâu đát hiểm , cốt mình đức cao.