Quy trình nhân giống và chăm
sóc măng cụt

Măng cụt (Garania
Mangostana Linn) thuộc
cây ăn quả nhiệt đới, được
trồng nhiều ở Thái Lan, Mã
Lai, Phi Luật Tân,
Indonesia và Việt Nam.
Măng cụt loại trái cây được
xem như là nữ hoàng của
cây ăn trái nhiệt đới, bởi lẽ
dáng trái đẹp và chứa nhiều
chất bổ dưỡng. Giá bán tại
chợ Nhật Bản lên đến 3 USD/trái (trọng lượng > 80g), còn ở Thái
Lan 2 USD/kg. Do giá trị của loại trái này nên quy trình chăm sóc
măng cụt cũng cần được đặc biệt lưu ý.

Sản xuất trái đúng tiêu chuẩn rất quan trọng, nghĩa là trái phải có trọng
lượng > 80g, vỏ trái đẹp và thịt trái măng cụt ở Việt Nam chỉ cho trái khi
cây trồng 8 - 10 tuổi hay lâu hơn nữa tùy vào phương pháp chăm sóc.
Sau đây là quy trình chăm sóc cây măng cụt nhằm mục đích cây cho trái
vào lúc đạt 4 - 5 năm tuổi đối với cây trồng từ hạt (cây con 2 năm tuổi
trong vườn ươm) và nhiều trái trọng lượng > 80g để có thể xuất khẩu.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc:
1. Nơi trồng
Cây măng cụt có thể sinh trưởng phát triển ở nhiều loại đất khác nhau
nhưng tốt nhất là ở đất sét giàu hữu cơ. tầng canh tác dày, thoát nước tốt
và gần nguồn nước tưới.
Măng cụt là loại cây đòi hỏi khí hậu nhiệt đới và nhiệt độ cao, ẩm độ
cao, lượng mưa dồi dào.

Nên trồng măng cụt với khoảng cách 6-7m/cây theo kiểu hình vuông.
Mặc dù trồng dày nhưng tàn cây không được giáp nhau, do đó phải tỉa
cành tạo tán sớm và thường xuyên cho cây sau mỗi vụ thu hoạch.
5. Chuẩn bị hố trồng:
Hố được đào với kích thước 0,6m x 0,6m x 0,6, bón lót 5-10kg phân
chuồng hoai kết hợp với 200g phân N-P-K/gốc.
6. Đặt cây con:
Khi cây con đạt tiêu chuẩn mới đưa ra ruộng sản xuất (cây 2 năm tuổi và
có khoảng 12-13 cặp lá). Đặt cây vào hố và lấp đất ngang mặt bầu, cắm
cọc giữ cây khỏi đổ ngã và che bóng cho cây.
7. Che bóng:
Măng cụt là cây ưu bóng, đặt biệt trong giai đoạn 1-4 năm đầu. Việc che
bóng cho cây con là điều cần thiết (giảm bớt 50-60% ánh sáng), trong
giai đoạn cây con phải dùng mái che, khi trồng cũng nên che mát cho
cây bằng vật liệu hay trồng chuối xung quanh đến cuối năm thứ tư, trồng
chuối cách gốc măng cụt ít nhất 1m.
8. Bón phân:
* Giai đoạn cây non:
Mỗi năm nên bón 5 - 10kg phân chuồng hoai cho mỗi cây và phân vô cơ
theo công thức N-P-K = 15 - 15 - 15 ở giai đoạn cây chưa cho trái như
sau:
Tuổi cây
(năm)
Liều lượng
(kg/cây/năm)
Số lần bón
(lần/năm)
1 0,5 2 - 4
2 1,0 2 - 4
3 1,5 2 - 4

9. Tưới nước:
Măng cụt là cây có nhu cầu nước rất lớn, nhất là vào giai đoạn cây con
và giai đoạn cây mang trái vì sau khi trổ (tháng 12 dl) là thời kỳ không
mưa. Nếu thiếu nước ở giai đoạn cây con thì cây chậm lớn, khi cây
mang trái nếu thiếu nước thì trái nhỏ và giảm phẩm chất. Cần thiết phải
tưới cách ngày cho cây giai đoạn trong giai đoạn sau khi trổ.
10. Tỉa cành tạo tán, cột cành:
Mục đích tỉa cánh, lá là tạo sự thông thoáng cho cây để ánh sáng đến
được tất cả các lá giúp quang hợp tốt, cắt bỏ những cành sống nhờ là
những cành sống phía bên trong tán, hạn chế sự phát triển của rong rêu
làm hại cây.
Khi cây còn nhỏ cần tỉa bỏ cành dày đặc, cành vượt, cành đan chéo
nhau để tạo cho cây có tán cân đối sau này.
Khi cây cho trái vào mỗi cuối vụ trái cần tỉa bỏ cành bị sâu bệnh, cành
già không còn khả năng cho trái, cành vô hiệu bên trong tán cây. Đặc
biệt, phải tỉa ngắn lại những cành ở mặt ngoài tán, nhằm không cho tán
cây giao nhau đồng thời kích thích cây ra đọt nhanh và nhiều hơn, công
tác tỉa cành phải tiến hành trước đợt bón phân lần
11. Dụng cụ tỉa ở giai đoạn này là loại kéo lớn.
Ở cây có cành phát triển tốt hoặc cành chạm đất, cần thiết phải dùng dây
kéo cành lên trên, nhánh măng cụt giòn nên dùng dây nilon chắc kéo
cành vào thân chính để tránh gãy nhánh.
1.1. Xử lý ra hoa sớm:
Trái xuất khẩu ngoài tiêu chuẩn trọng lượng > 80g, màu sắc trái phải
tươi láng. Muốn vậy, cần thiết phải thu hoạch đại bộ phận trái trước mùa
mưa, nghĩa là phải làm cho cây măng cụt trổ hoa tháng 12 dương lịch và
cây phải ra lá non từ tháng 8-9 dl.
Để đạt vụ trái sớm như mong muốn, sau khi thu hoạch xong cần tỉa
cành, tạo tán, bón phân sớm cho cây để giúp cây ra lá non sớm hơn (8-9
dl). Trường hợp cây không ra lá non sau khi bón phân thì có thể phun

3. Ruồi đục trái:
Khi trái sắp chín ruồi đục trái làm rỉ nhựa trên vỏ trái, phòng trị bằng
cách dùng bẫy ruồi đục trái cây với hợp chất dẫn dụ và diệt ruồi
Vizubon-D mật độ bẫy 3-5 bẫy/1000m2.
4. Nhện đỏ:
Thành trùng đất rất nhỏ, màu vàng lợt hay nâu, có 8 chân. Nhện ăn phá
vỏ trái gây sần sùi. Phòng trị bằng cách phun nước có công suất mạnh
trên cây, trái để nhện bị cuốn trôi hoặc phun các loại thuốc trừ nhện như
Bi 58, Danitol vào giao đoạn cây mang trái.