Tại khoa Hô Hấp Bệnh viện Nhi Đồng 1, chúng tôi nhận được rất nhiều
câu hỏi như “ba cháu hút thuốc có ảnh hưởng gì đến cháu không?”, “tại sao
bé cứ lên cơn khò khè hoài?” hay “vì sao cả tháng nay bé cứ ho, sổ mũi
không hết hả bác sĩ?”…
Các bậc phụ huynh đều đã biết về tác hại của thuốc lá lên người trực tiếp
hút. Vậy trẻ có bị ảnh hưởng gì khi hít phải khói thuốc do người lớn hút
không?
Để giúp các bậc phụ huynh có thêm kiến thức về hút thuốc lá thụ động ở trẻ
em, chúng tôi phỏng vấn bác sĩ Trần Anh Tuấn – trưởng khoa Hô Hấp Bệnh
viện Nhi Đồng 1 về ảnh hưởng của khói thuốc lên sự phát triển của trẻ:
Thưa bác sĩ, hút thuốc lá thụ động là như thế nào?
Hút thuốc thụ động là hít phải khói thuốc của người hút thuốc lá, xì gà hay
ống điếu. Môi Trường Có Khói Thuốc bao gồm dòng khói thở ra từ người
hút và dòng khói tỏa ra từ đầu điếu thuốc lá đang cháy. Dòng khói tỏa ra từ
đầu điếu thuốc đang cháy có khuynh hướng vất vưởng trong phòng lâu hơn
và có nồng độ của những chất gây ung thư cao hơn so với dòng khói thuốc
chính thở ra từ người hút. Vì vậy việc có người hút thuốc trong nhà, dù là
hút thuốc ở phòng khác thì trẻ vẫn có nhiều nguy cơ hít phải khói thuốc.
Thưa bác sĩ, hút thuốc lá thụ động có ảnh hưởng lên trẻ ra sao?
Hút thuốc lá thụ động không chỉ ảnh hưởng đến phổi của trẻ mà còn ảnh
hưởng đến não, tim, đường ruột… Như về bệnh đường hô hấp, đã có rất
nhiều nghiên cứu chứng minh rằng hút thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ
nhiễm lao phổi, khởi phát cơn hen, viêm phế quản, viêm phổi, … hay làm trẻ
thường xuyên ho, sổ mũi.
Nghiên cứu của các nhà khoa học Hà Lan thực hiện tại Nam Phi cho thấy số
trẻ em hút thuốc lá thụ động sống chung nhà với một bệnh nhân lao có tỷ lệ
nhiễm lao cao gấp gần 5 lần.
Các chuyên gia ước tính rằng mỗi năm khoảng 150.000 - 300.000 trẻ em
dưới 18 tháng tuổi bị viêm phế quản hoặc viêm phổi có liên quan đến Môi
Trường Có Khói Thuốc. Những trẻ dưới 1 tuổi là con của những người hút
thuốc bị viêm phế quản hoặc viêm phổi cao gấp đôi những người không hút

Cảm ơn bác sĩ rất nhiều, chúng tôi hy vọng rằng những thông tin vừa rồi sẽ
giúp cho các bậc cha mẹ biết về tác hại của thuốc lá đối với con em mình và
đây cũng là một lời báo động, mong muốn các bậc phụ huynh hãy bỏ thuốc
lá để các bé có được môi trường phát triển bình thường và khỏe mạnh.
Khói thuốc lá có chứa trên 4.000 chất độc hại, trong đó có khoảng 50
chất có thể gây ung thư vì vậy:
* Đối với các bệnh hô hấp:
Hút thuốc lá sẽ tăng nguy cơ ung thư phổi lên từ 8-25 lần. Người hút thuốc
có tỷ lệ tử vong do bệnh phổi tắc nghẽn m•n tính (COPD) cao gấp 10 lần so
với người không hút thuốc. Người hút thuốc hay bị nhiễm trùng hô hấp cao
hơn người không hút và thường bị nặng hơn
• Đối với các bệnh tim mạch:
Hút thuốc lá sẽ tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch gấp 2-3
lần và nó còn tương tác với các yếu tố khác làm tăng nguy cơ
lên gấp nhiều lần. Các bệnh tim mạch mà người hút thuốc có
nguy cơ mắc cao là sơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, đột
quỵ, nhồi máu cơ tim trong đó bệnh mạch vành là quan trọng
nhất.
Nam giới hút thuốc hoặc tiếp xúc khói thuốc làm giảm sản xuất
tinh trùng, gây dị dạng tinh trùng và giảm lượng máu đến
dương vật gây liệt dương.
Phụ nữ hút thuốc hoặc tiếp xúc với khói thuốc gây nguy cơ sảy
thai cao gấp 1,5 - 3,2 lần so với người không tiếp xúc và tăng
nguy cơ thai chết lưu và các biến chứng rau thai.
Trẻ em có bố, mẹ hút thuốc bị bệnh hô hấp nhiều hơn trẻ có bố
mẹ không hút thuốc
H•y từ bỏ thuốc lá để bảo vệ sức khỏe của chính bạn và bảo vệ
sức khỏe cho vợ, con cái và những người thân trong gia đình
I. TÌNH HÌNH NGHIỆN THUỐC LÁ HIỆN NAY NHƯ THẾ NÀO?
Trên thế giới, theo thông báo của Tổ chức Sức khỏe Thế Giới

Chỉ cần vài giây sau khi rít một hơi thuốc lá vào phổi, chúng ta sẽ cảm nhận
được những kích thích của chất Nicotine lên hệ thần kinh trung ương và lên
toàn cơ thể. Một số vùng có những thụ thể tiếp nhận Nicotine ở não, cho nên
khi hút thuốc lá, người hút có thể thấy trí óc sáng suốt và làm việc có hiệu
quả hoặc trong những lúc căng thẳng, lo âu, thuốc lá có thể làm cho người
hút cảm thấy thư giãn và bình tĩnh hơn. Nicotine tác động làm tăng tiết các
chất dẫn truyền thần kinh trung gian (neurotransmitters) và các nội tiết tố
tham dự vào chức năng kháng lại các stress của cơ thể như cathecolamine
(epinephrine, norepinephrine và dopamine), beta endorphine và các loại
cortisol. Những chất này làm cho người hút thuốc lá cảm thấy bình tỉnh, tự
tin, bớt lo âu và có sức để làm việc nhiều hơn. Tuy nhiên trên thực tế nếu
chúng ta càng hút nhiều, cơ thể bị kích thích tiết các chất nội tiết tố liên tục
cho đến khi các chất này bị cạn kiệt, lúc ấy thay vì có cảm giác sảng khoái,
người bệnh lại thấy mệt mỏi hơn, khó tập trung tư tưởng, cáu gắt và suy sụp
tinh thần mau chóng. Tiếc rằng phần lớn những người nghiện thuốc lá lại
không ý thức được vấn đề này, khi họ hút thuốc mà không thấy sảng khoái
thì lại có khuynh hướng tăng liều, nên càng lúc càng nghiện nặng hơn và
phải gánh chịu những hậu quả rất tồi tệ. Sự thèm muốn hút thuốc còn xuất
hiện khi người nghiện tiếp xúc với điếu thuốc lá, tẩu thuốc (pipe), hộp quẹt,
cùng với hương vị của các loại thuốc lá lúc đốt lên, hoặc khi nhìn những
người khác đang hút thuốc. Mùi vị của thuốc lá được hút vào cơ thể cũng là
một yếu tố gây nghiện. Một số cảm xúc xuất hiện khi hút thuốc lá như cảm
giác êm dịu hoặc hưng phấn sau khi hút đối với một số người. Cảm giác tự
tin khi tiếp xúc, nói chuyện và giao tiếp với người xung quanh. Hút thuốc lá
còn giúp cho sự tập trung tư tưởng dễ dàng hơn và tăng khả năng sáng tạo
(các nghệ sĩ thường hay hút thuốc lá). Thanh niên mới lớn, hút thuốc lá do
bắt chước người lớn và như một cách khẳng định mình không còn ở độ tuổi
trẻ con nữa. Sống, học tập và làm việc với một nhóm bạn bè nghiện hút
thuốc lá, không sớm thì muộn chúng ta cũng sẽ bị nghiện hút theo họ. Trong
gia đình nếu cha mẹ nghiện hút thuốc lá thì con cũng dễ bị nghiện. Cuối

a. Bệnh lý ở hệ hô hấp
· Bệnh lý ở đường hô hấp trên: như viêm mũi mạn tính, viêm họng mạn
tính, viêm thanh quản mạn tính, ung thư xoang hàm, ung thư vòm họng, ung
thư thanh quản.
· Bệnh lý ở đường hô hấp dưới: viêm phế quản mạn tính, hen suyễn, bệnh
phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phế quản.
· Bệnh lý ở phổi: viêm phổi, dãn phế nang, ung thư phổi.
b. Bệnh lý hệ mạch máu: bệnh xơ vữa động mạch, bệnh động mạch vành,
bệnh thuyên tắc động mạch, tai biến mạch máu não.
c Ung thư các cơ quan khác: ung thư môi, ung thư thanh quản, ung thư thực
quản, ung thư bàng quang và thận, ung thư cổ tử cung.
d. Các ảnh hưởng của thuốc lá lên chức năng sinh sản:
· Thai nghén: giảm trọng lượng thai nhi trung bình khoảng 200g, sinh non,
băng huyết sau sinh, dễ sẩy thai ngẩu nhiên, gia tăng tần suất sinh ra thai nhi
bị bất thường bẩm sinh.
· Thời kỳ cho con bú: nicotine được thải qua sữa có thể ảnh hưởng đến trẻ
sơ sinh. Nam giới hút thuốc lá có thể bị suy nhược sinh dục hay liệt dương.
e. Ảnh hưởng của thuốc lá lên hệ thần kinh: những chứng minh gần đây cho
thấy hút thuốc lá làm giảm số lượng các tế bào thần kinh trong não.
5.2. Nguy cơ của việc hút thuốc lá thụ động
Những người không hút thuốc nhưng lại phải chung sống hay cùng
làm việc với những người nghiện thuốc lá, đặc biệt là đối tượng trẻ con vẫn
có nguy cơ bị bệnh rất cao do hít phải khói thuốc thụ động. Công nhân làm
cho các nhà máy sản xuất thuốc lá cũng bị những nguy cơ tương tự:
Đối với người lớn: gây ung thư phổi và các bệnh khác.
Trẻ em: rất dễ cảm nhiễm với khói thuốc lá! Trẻ dễ bị viêm phế quản phổi
mạn tính với những đợt cấp, bệnh lý về Tai - Mũi – Họng, nhức đầu.
5.3. Các chứng bệnh khác do hút thuốc lá gây ra:
a. Bệnh đường tiêu hóa : viêm Dạ dày Tá tràng, Loét Dạ dày Tá tràng
b. Bệnh lý về Tai – Mũi – Họng.

thể.
Kẹo cao su có chứa Nicotine để thay thế và giảm dần, giúp cho bệnh
nhân thoát khỏi những triệu chứng do thiếu Nicotine nếu ngưng hút thuốc lá
đột ngột.
6.2. Y học cổ truyền Đông phương
- Châm cứu
- Thuốc Y học Cổ truyền
- Tập luyện: các phương pháp dưỡng sinh, thiền định, Yoga….
- Tâm lý trị liệu
VII. ĐIỀU TRỊ NGHIỆN THUỐC LÁ SAO CHO ĐỪNG TĂNG TRỌNG
LƯỢNG?
Tại sao ngưng hút thuốc lại lên cân?
Chất Nicotine có thể làm cho người nghiện thuốc lá bớt cảm giác thèm ăn và
nếu hút một gói đến một gói rưỡi mỗi ngày, sẽ làm tiêu hao khoảng 200 calo
năng lượng. Chính vì vậy sau khi cai nghiện thuốc lá sẽ làm tăng trọng
lượng cơ thể. Có nhiều trường hợp bị béo phì và trở thành nổi ám ảnh cho
những người cai thuốc lá nhất đặc biệt ở giới nữ, vì những lý do sau: cơ thể
của bạn có thể có xu hướng tăng dự trữ chất béo do chế độ ăn uống và
chuyển hóa từ năng lượng dư thừa của cơ thể sau khi cai thuốc lá. Ngoài ra
hiện tượng thèm ăn đồ ngọt rất phổ biến đối với những người cai nghiện
thuốc lá do họ sử dụng kẹo, bánh…như một phương thức để chống lại sự
cám dỗ của thuốc lá, lâu dần thành thói quen ăn nhiều đồ ngọt, làm tăng
trọng lượng cơ thể.
Muốn chống lại sự lên cân bạn phải làm gì?
Bạn phải tuân thủ một số nguyên tắc sau đây:
- Giảm chất béo trong thức ăn của bạn, đồng thời chọn những thức ăn có lợi
cho sức khỏe.
- Bắt đầu một chương trình thể dục thể thao đều đặn, đủ để tiêu hao toàn bộ
năng lượng dư thừa trong cơ thể bạn.
- Nếu bạn là người nghiện thuốc lá nặng, nên tham vấn bác sĩ chuyên khoa

giữa hai lần hút thuốc, chúng ta nên dùng những chất thay thế như nhai kẹo
cao su, ăn kẹo, hay ngậm một số loại thức ăn thích hợp, có thể nhỏ giọt dầu
đinh hương vào miệng để làm mất cảm giác thèm thuốc lá.
· Đến ngày trọng đại quyết định từ bỏ hẳn thuốc lá, chúng ta có thể tiến hành
một số việc sau:
- Nên tổ chức một buổi tiệc cho người thân trong gia đình
và bạn bè tâm giao để tuyên bố rằng: đây là ngày ta sẽ bỏ thuốc lá và nêu ra
những yêu cầu cần giúp đỡ. Đề nghị mọi người nên chú ý nhắc nhở nếu ta vi
phạm, động viên tinh thần cho ta vượt qua những khó khăn khi có những
cơn thèm thuốc xuất hiện, thông báo cho người thân cũng như bạn bè đến
thăm không nên hút thuốc trước mặt mình.
- Loại bỏ tất cả những biểu tượng gì có thể làm cho ta nhớ
chuyện hút thuốc lá (thay đổi cảnh vật nơi ta thường hút thuốc lá, vất bỏ các
gạt tàn thuốc…).
- Thay đổi những thói quen thường thực hiện kèm theo việc
hút thuốc lá như uống cà phê buổi sáng ở một quán cà phê quen thuộc, với
những người bạn nào đó. Nên tránh gặp mặt những người thường hút thuốc
lá chung với mình.
- Nên tập thể dục thường xuyên, hãy bắt đầu đi bộ khoảng
30 phút đến 1 giờ. Đi bộ sẽ giúp cho cơ thể sản xuất lượng morphin nội sinh,
điều nầy có thể làm mất cảm giác thèm hút thuốc lá. Tập thể dục hay thái
cực quyền, khí công… đều giúp cơ thể tiết ra morphin nội sinh. Tập thiền
định, thư giãn đều đặn hàng ngày sẽ phát huy những hiệu quả độc đáo của
nó, giúp cho cơ thể thoát khỏi sự lệ thuộc đối với thuốc lá, rượu và ngay cả
với ma túy nữa.
- Nếu như vẫn còn cảm giác thèm thuốc xuất hiện chúng ta
hãy thực hiện những bước sau để dập tắt ngay ngọn lửa thèm muốn đó: hãy
hít vào một hơi thật sâu như khi bạn đang hút thuốc lá, nín hơi càng lâu càng
tốt. Uống một ngụm nước (hay có thể uống nhiều ngụm liên tục), uống nhiều
nước còn giúp thải nhanh lượng Nicotine ra ngoài cơ thể. Ngậm một cây tăm

Rối loạn chức năng ống Fallop
Hút thuốc làm tăng nồng độ của hormon epinephrine và/hoặc vasopressine,
hai hormon này làm tăng huyết áp và tăng nhịp tim. Đây là những chất bình
thường trong cơ thể, nhưng khi những chất này được bài tiết quá nhiều ở phụ
nữ hút thuốc chúng kích thích làm tăng sóng di động của vòi trứng làm cho
phôi vào trong buồng tử cung sớm nên quá trình cấy phôi vào niêm mạc tử
cung không xảy ra. Kết quả là phôi bị sảy tự phát. Ngược lại ở một số phụ
nữ hút thuốc thì quá trình di chuyển ở ống lại chậm dẫn đến thai phát triển
lạc chỗ ở trong vòi trứng hay ở vị trí khác ngoài tử cung. Tần suất chửa
ngoài tử cung ở những người hút thuốc cao gấp 2,2- 4 lần so với người
không hút thuốc. Hút thuốc còn làm giảm tình trạng miễn dịch dẫn đến
nhiễm trùng ở vòi trứng nhiều, gây nên vô sinh cao hơn ở người hút thuốc.
Sảy thai tự phát
ở những phụ nữ hút thuốc nguy cơ sẩy thai cao gấp 1,5-3,2 so với những
người không hút thuốc. Phụ nữ hút thuốc bị sảy thai mỗi năm khoảng 19.000
đến 141.000 lượt.
Hạn chế hiệu quả điều trị vô sinh
ở những phụ nữ hút thuốc ngoài tỉ lệ vô sinh nhiều hơn mà còn kém hiệu quả
trong điều trị vô sinh. Đặc biệt ở những bệnh nhân hút thuốc thì ít thành
công hơn trong thụ tinh trong ống nghiệm và quá trình giao tử vận chuyển
trong vòi trứng. Và với những phụ nữ có thai bằng thụ tinh trong ống
nghiệm thì hay bị sảy thai hơn.
2. Biến chứng do thuốc lá ở phụ nữ có thai
- CO và nicotine là những chất chính gây ảnh hưởng xấu đến phôi thai.
- Hemoglobin ở người trưởng thành (thành phần chính chứa trong hồng cầu
có tác dụng vận chuyển oxy đến các tổ chức) gắn với CO mạnh gấp 200 lần
so với gắn O2, hemoglobin của phôi thai gắn với CO còn mạnh hơn. CO làm
tổn thương khả năng vận chuyển O2 của phôi thai gây ra tình trạng thiếu oxy
phôi thai ở người mẹ hút thuốc.
- Sự tăng nồng độ của epinephrine và các hoá chất khác của cơ thể do

nguyệt.
Như chúng ta đã biết estrogen giảm là một phần đời sống bình thường của
người phụ nữ, nó cũng gây ra một số tác dụng không tốt. Điều đáng lưu ý
nhất là estrogen bảo vệ người phụ nữ khỏi các bệnh tim mạch. Điều này giải
thích tại sao người phụ nữ trước khi mạn kinh thì nguy cơ bị bệnh tim thấp
hơn so với nam giới và tại sao nguy cơ phụ nữ bị bệnh tim mạch cao như
nam giới nhanh chóng sau vài năm mãn kinh.
Estrogen còn có tác dụng bảo vệ cơ thể chống lại bệnh loãng xương, là tình
trạng xương bị mỏng đi và rất dễ bị gẫy. ở những phụ nữ hút thuốc nguy cơ
bị gẫy cột sống tăng gấp 3 lần và nguy cơ gẫy xương háng tăng gấp 2 lần.
Theo một số nghiên cứu thì phụ nữ hút thuốc mãn kinh sớm hơn phụ nữ
không hút thuốc trung bình là 1,74 năm. Các nhà nghiên cứu cho rằng có thể
do một số lý do sau: thứ nhất là nicotine tác dụng vào hệ thống thần kinh
trung ương theo một số con đường ảnh hưỏng đến bài tiết các hormon có
liên quan đến mãn kinh. Thứ 2 là một số chất trong thuốc lá tác động đến
gan làm giải phóng ra các hormon làm tăng phân huỷ estrogen. Cơ chế sau
xảy ra ở cả những phụ nữ nghiện không nặng. Những phụ nữ điều trị bằng
hormon estrogen thay thế thì hút thuốc làm tăng tỉ lệ thuốc bị phân huỷ. Tuy
nhiên các nhà chuyên gia không khuyên rằng những người hút thuốc nên
dùng liều cao hơn để bù lại. Các nhà nghiên cứu khác lại thấy rằng hút thuốc
làm tăng hoạt động của tuyến thượng thận. Sau đó tuyến này sản xuất ra
nhiều hơn hormon nam làm cho mãn kinh đến sớm.
Giả thiết khác về nguyên nhân gây mãn kinh sớm ở người hút thuốc là do
các chất có trong thuốc lá gọi là hydrocarbon thơm đa vòng phá huỷ trứng
(noãn) ở buồng trứng, do đó làm mãn kinh sớm. Hút thuốc có thể làm tăng
tần xuất của các cơn nóng bừng thường gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh, điều
này đặc biệt đúng ở phụ nữ gầy
Gần 57% người được hỏi trong một
khảo sát mới đây cho biết dòng chữ
"Hút thuốc lá có thể gây ung thư phổi"

có đến 44% người hút nghĩ đến việc bỏ thuốc nhiều hơn, tại Singapore 28%
sử dụng thuốc lá ít hơn. Việt Nam sẽ cố gắng thực hiện in cảnh báo bằng
hình ảnh trên bao bì thuốc lá vào năm 2010.
Sáng nay (9/3), tại Hà
Nội, Trường Đại học Y tế
Công cộng, Bộ Y tế tổ
chức Hội thảo “Giới thiệu
kết quả nghiên cứu tổng
quan về thuế thuốc lá tại
Việt Nam”.
Tham gia Hội thảo, một
số chuyên gia của
Canada, Thái Lan, Ngân
hàng Thế giới và đại diện
Tổ chức Y tế thế giới
(WHO) tại Việt Nam cho
biết: ở những nước có chính sách kiểm soát thuốc lá hiệu quả, thuốc
lá bị đánh thuế từ 65% đến 80%. Trong khi đó, ở Việt Nam, mức
thuế đối với thuốc lá cao nhất chỉ là 45%. Giá trung bình của một bao
thuốc lá (20 điếu) sản xuất trong nước khoảng 3.500 đồng, gần như
thấp nhất thế giới.
Theo kết quả nghiên cứu Tổng quan về Thuế thuốc lá tại Việt Nam
của Bộ Y tế, giá thuốc lá giảm 5% từ năm 1996 đến 2006 và tăng
không đáng kể trong gần 5 năm qua. Đấy là chưa kể thuốc lá ngoại
nhập lậu.
Giá thuốc lá tăng ít trong khi GDP và thu nhập của người dân tăng
nhanh là một trong những nguyên nhân chính khiến số người hút
thuốc ngày càng tăng.
Việt Nam được WHO đánh giá là một trong những nước có số người
hút thuốc lá lớn nhất trên thế giới. Gần một nửa số nam giới ở Việt

chứa từ 0.2mg đến 1mg Nicotin và theo nghiên cứu thì chỉ cần 1 giọt
nicotin có thể làm chết 1 con thỏ. Khi hút thuốc, chất nhựa trong khói
thuốc lá sẽ bám vào phổi như bồ hóng bám vào ống khói. nếu hút 10
điếu thuốc lá một ngày, cơ thể của bạn sẽ phải hít vào 105g nhựa
mỗi năm.

Những thành phần có trong thuốc lá

Bạn đang làm gì với cơ thể của mình ?
Ngày nay, ở bất cứ nơi nào bạn đến, bạn cũng có thể nghe và biết
được thuốc lá tàn phá cơ thể của bạn như thế nào. Có rất nhiều báo
cáo và thống kê nói về các tác hại của thuốc lá
-Theo báo cáo tổng hợp đầu tiên về vấn nạn hút thuốc lá do Tổ chức
Y tế thế giới (WHO) thực hiện dựa trên số liệu thống kê từ 179 nước,
công bố tháng 2-2008, có tới gần 2/3 số người hút thuốc lá trên toàn
thế giới tập trung ở 10 quốc gia là: Trung Quốc (chiếm gần 30%), Ấn
Độ (khoảng 10%), Indonesia, Nga, Mỹ, Nhật Bản, Brazil, Bangladesh,
Đức và Thổ Nhĩ Kỳ. Trung Quốc hiện có khoảng 300 triệu người hút
thuốc lá, trong khi số người hút thuốc lá ở Ấn Độ khoảng 120 triệu
người, chủ yếu là nam giới. -Hiện nay, tại Việt Nam, tỉ lệ nam giới hút
thuốc lá chiếm 56,1% dân số và 1,8% dân số nữ giới hút thuốc lá.
-Cũng theo báo cáo của Tổ chức WHO, thuốc lá là nguyên nhân gây
ra cái chết của hơn 100 triệu người trên toàn cầu trong thế kỷ 20 và
có thể khiến khoảng 1 tỷ người thiệt mạng trong thế kỷ 21 nếu chính
phủ các nước không tiến hành đồng bộ các biện pháp ngăn chặn
khẩn cấp. Mỗi năm, thuốc lá làm 5,4 triệu người chết trên toàn thế
giới do bệnh liên quan đến thuốc lá.
WHO dự báo, đến năm 2020, số người chết vì thuốc lá sẽ nhiều hơn
tổng số người tử vong do HIV/AIDS, bệnh lao hoặc tai nạn giao
thông. Nếu không kịp thời ngăn chặn, đến năm 2030, con số sẽ tăng

Hàng năm thuốc lá, thuốc lào giết hại hàng triệu người trên thế giới. Hút
thuốc là nguyên nhân gây bệnh và tử vong có thể tránh được. Những năm
gần đây người ta ngày càng hiểu rõ các tác hại của hút thuốc lá, thuốc lào
(gọi tắt là thuốc lá).
I. Thành phần, độc tính của thuốc lá
Trong khói thuốc lá chứa hơn 4000 loại hoá chất. Trong đó có hơn 200 loại
có hại cho sức khoẻ, bao gồm chất gây nghiện và các chất gây độc. Người ta
chia ra 4 nhóm chính:
1. Nicotine:
Nicôtine là một chất không màu, chuyển thành màu nâu khi cháy và có mùi
thuốc khi tiếp xúc với không khí. nicôtine được hấp thụ qua da, miệng và
niêm mạc mũi hoặc hít vào phổi. Người hút thuốc trung bình đưa vào cơ thể
1 đến 2 mg nicôtin mỗi điếu thuốc hút. Hút thuốc lá đưa nicôtin một cách
nhanh chóng đến não, trong vòng 10 giây sau khi hít vào.
Cơ quan Kiểm soát Dược và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) xếp nicôtin vào
nhóm các chất có tính chất dược lý gây nghiện chủ yếu, tương tự như các
chất ma tuý Heroin và Cocain. Tác dụng gây nghiện của nicôtin chủ yếu là
trên hệ thần kinh trung ương với sự có mặt của các thụ thể nicotine trên các
cấu trúc não. Chất alcaloide này tác động lên các thụ thể ở hệ thống thần
kinh với chất dẫn truyền thần kinh dopamine. Dopamin là một hoá chất
chính trong não điều chỉnh mong muốn sử dụng các chất gây nghiện, gây bài
tiết adrenaline (nhịp tim nhanh, co mạch ngoại vi, ức chế co bóp và chế tiết
dịch vị dạ dày). Tuy nhiên trong cơ thể nicôtin sẽ nhanh chóng được chuyển
hóa thành cotinin và thải trừ ra nước tiểu.
2. Monoxit carbon (khí CO)
Khí CO có nồng độ cao trong khói thuốc lá và sẽ được hấp thụ vào máu, gắn
với hemoglobine với ái lực mạnh hơn 20 lần oxy. Với người hút trung bình 1
bao thuốc mỗi ngày thì hàm lượng hemoglobine khử có thể tới 7-8%. Sự
tăng hemoglobine khử làm chuyển dịch đường cong phân tách oxy-
hemoglobin dẫn đến giảm lượng oxy chuyển đến tổ chức gây thiếu máu tổ

khói phụ bị pha loãng hơn thì kích thước các hạt trở nên nhỏ hơn. Vì kích
thước các hạt trong dòng khói phụ nhỏ hơn nên nó vào sâu hơn trong tổ chức
phổi. (Theo như định nghĩa thì kích thước các hạt trong môi trường khói
thuốc cũng nhỏ hơn trong dòng khói chính).
II. Các nguy cơ gây bệnh của hút thuốc lá
Vai trò gây bệnh của hút thuốc đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu
trên thế giới cũng như ở nước ta. Hút 01 điếu thuốc tức là đã tự mình làm
mất đi 5,5 phút cuộc sống. Tuổi thọ trung bình của người hút thuốc ngắn hơn
so với người không hút thuốc từ 05 đến 08 năm. Hút thuốc làm tăng tỷ lệ tử
vong từ 30 đến 80%, chủ yếu là do các bệnh ung thư (ung thư phổi), bệnh
phổi tắc nghẽn mãn tính, các bệnh tim mạch…. Mức độ tăng nguy cơ phụ
thuộc vào tuổi bắt đầu hút (hút thuốc càng sớm thì nguy cơ càng cao), số
lượng thuốc hút trung bình với đơn vị là bao/năm tính bằng cách lấy số bao
thuốc hút trung bình hàng ngày nhân với số năm hút (số lượng thuốc hút
bao/năm càng lớn thì nguy cơ càng cao) và thời gian hút càng dài thì nguy
cơ cũng càng lớn.
Thuốc lá cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh và tử vong lớn nhất trên thế
giới. Ông Lý Ngọc Kính, Vụ trưởng Vụ điều trị (Bộ Y tế) cho biết.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cứ 8 giây lại có một người chết do
thuốc lá. Mỗi năm thuốc lá giết hại 4,9 triệu sinh mạng trên toàn thế giới. Và với xu
hướng như hiện nay, nếu không có các biện pháp ngăn chặn hữu hiệu thì vào năm 2030
sẽ có 10 triệu người chết vì thuốc lá, trong đó 70% ở các nước đang phát triển.
Nếu không có các biện pháp ngăn chặn kịp thời, khoảng 10% dân số Việt Nam sẽ chết
sớm do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Ngoài ra, hàng năm ước tính tổng số tiền chi cho
người hút thuốc lá vào khoảng 8.213 tỷ đồng.
Cũng theo ông Kính, biện pháp mạnh để giảm số người hút thuốc lá là tăng cường những
hình ảnh cảnh báo tác hại của thuốc lá đến sức khỏe con người trên vỏ bao. Đồng thời, để
giảm số lượng người hút thuốc lá và sự gia tăng buôn lậu thuốc lá cần tăng thuế thuốc lá.
Được biết, năm 2006-2007 mức thuế đối với mặt hàng thuốc lá là 55%, đến năm 2008 sẽ
tăng lên 65%.

- Cách đối phó không phù hợp với áp lực của cuộc sống .
Nghiện thuốc lá, cũng là bất thường về tâm thần như các loại nghiện nghập
khác. Thật sự đây là loại nghiện ngập giết người nhiều nhất cho đến nay
(mỗi năm giết khoảng năm triệu người trên toàn thế giới) .
Trước đây, do quảng cáo, và do chưa biết rõ các tai hại của nó, thuốc lá đã
được lãng mạn hoá, coi là một biểu hiện của sự mạnh mẽ, nam tính, phong
trần…
- Với các khám phá về sự nguy hiểm khôn cùng của thuốc lá, hút thuốc là
một biểu hiện của hoặc là : sự thiếu hiểu biết, hoặc là sự yếu đuối, không
làm chủ được chính bản thân mình.
- Làm chủ bản thân lại chính là điều quan trọng nhất trong cuộc sống nhằm
đem lại hạnh phúc, thành công, nhất là sức khoẻ.
(“Tu thân, (rồi mới) tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”,
“Tự thắng để chỉ huy”)
Mạnh khoẻ về tâm thần bắt đầu từ một cái tâm tốt yêu người, yêu đời. Hút
thuốc là một hành vi hại mình, hại người, hại đời.
4. Mạnh khoẻ về mặt xã hội là gì ?
Khả năng thu thập và tiếp nhận kiến thức, làm chủ hành vi của mình, truyền
thông với người xung quanh; khả năng tài chính, khả năng có được chăm
sóc y tế, an sinh xã hội thích hợp để bảo vệ, duy trì và nâng cao sức khoẻ
của bản thân, gia đình và cộng đồng.
5. Các ảnh hưởng của thuốc lá trên sức khoẻ về mặt xã hội ?
Đối với bản thân, hút thuốc là hành vi :
- Hoặc là do thiếu điều kiện hoặc khả năng tiếp nhận kiến thức.Nghe hoàn
toàn khác với lắng nghe. Từ biết đến thấu hiểu là một con đường có thể rất
dài. Dài hay ngắn là do tâm, trí và bản lỉnh của từng người.
“Tri hành hợp nhất”, nếu thật sự thấu hiểu, sự thấu hiểu đó chính là yếu tố
làm thay đổi não trạng, là động lực nội tại mạnh nhất làm thay đổi hành vi
của mình .
- Hoặc là thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình, và cộng đồng . Mỗi cá