Thuốc điều trị hen phế quản ở trẻ em

Bệnh nhân hen phế quản nên thường xuyên mang theo thuốc xịt giãn phế
quản.
Cho đến nay, hen phế quản vẫn là bệnh lý hô hấp phổ biến nhất đối với
trẻ em trên toàn thế giới, đặc biệt tỷ lệ gặp rất cao ở các nước phát triển.
Cùng với quá trình công nghiệp hóa, gia tăng ô nhiễm môi trường sống, tỷ lệ
hen phế quản ở trẻ em trên thế giới ngày càng tăng.
Hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính đường thở có sự tham gia của
nhiều loại tế bào viêm và các thành phần của tế bào: chủ yếu là tế bào mast, bạch
cầu ái toan, lympho T, đại thực bào, bạch cầu đa nhân trung tính và các tế bào biểu
mô phế quản. Ở những cơ địa nhạy cảm, quá trình viêm này gây khó thở, thở rít,
ho, đau tức ngực từng đợt tái diễn thường bị về đêm và sáng sớm. Những đợt này
thường bị tắc nghẽn đường thở có thể tự hồi phục hoặc do điều trị. Quá trình viêm
hay đi kèm với tăng tính phản ứng phế quản với nhiều tác nhân kích thích khác
nhau.
Tỷ lệ mắc hen ở trẻ em theo các nghiên cứu gần đây thì ở Australia và New
Zealand có tỷ lệ cao nhất (29 - 30%), còn các quốc gia khác (trong đó có nước ta)
tỷ lệ này dao động trong khoảng từ 10 - 15%.
Cơn thở rít ở trẻ em: cơn khó thở rít hay gặp ở trẻ em, đặc biệt là khi có
nhiễm virut đường hô hấp. 1/3 số bệnh nhân sau này có thể bị hen nhưng thường
được chẩn đoán viêm phế quản co thắt. Chẩn đoán như thế dẫn đến điều trị không
thích hợp (dùng kháng sinh phối hợp với giảm ho) bệnh nhân dễ chuyển thành thể
hen nặng gây dị dạng lồng ngực, giảm phát triển cơ thể. Có 2 loại cơ địa kèm theo
thở rít ở trẻ em:
- Không có cơ địa dị ứng, chỉ bị thở rít khi có nhiễm virut đường hô hấp,
khi trẻ lớn hơn đường thở của trẻ phát triển thì tự khỏi.
- Có cơ địa dị ứng: cũng bị khó thở nặng hơn khi có nhiễm virut đường hô
hấp nhưng sẽ bị hen phế quản ở suốt thời kỳ trẻ con (nhóm này thường bị kèm
theo các bệnh dị ứng như: eczema, viêm mũi dị ứng, dị ứng với thức ăn hoặc các
dấu hiệu khác của dị ứng).

- Thuốc nhóm chủ vận b2 tác dụng kéo dài chỉ nên dùng dưới dạng phối
hợp với thuốc nhóm corticoid dạng hít như seretide, symbicort. Dùng dự phòng
trong trường hợp hen phế quản trẻ em đã dùng liều trung bình corticoid dạng hít
không kiểm soát được.
- Có thể dùng các thuốc nhóm kháng leucotriene ở những bệnh nhi mắc hen
phế quản nặng khó kiểm soát khi đã hít liều cao corticoide (pulmicort > 400
mcg/ngày, hoặc flixotide > 500 mcg/ngày).
- Điều trị cắt cơn hen tốt nhất là dùng thuốc nhóm chủ vận b2 tác dụng
nhanh (salbutamol, bricanyl dạng hộp xịt có liều định chuẩn, xịt mỗi lần 2 nhát
qua buồng đệm). Cha mẹ của bệnh nhi bị hen phế quản cần thường xuyên có thuốc
dự trữ để dùng cắt cơn hen cho trẻ khi cần. Tuy nhiên, nếu trẻ phải dùng thường
xuyên các thuốc cắt cơn này thì phải chú ý tăng liều thuốc dự phòng. Chú ý khi
thấy trẻ tím tái, thở rất nhanh (trên 70 lần/phút), khóc yếu ớt hoặc nói nhát ngừng,
xịt thuốc cắt cơn không đỡ đưa trẻ đến cấp cứu ở cơ sở y tế gần nhất càng sớm
càng tốt.