Mt s phng pháp gii nhanh bài tp trc nghim THPT

 gii nhanh các bài tp trc nghim trong trng trình THPT òi hi hc sinh
không nhng nm rõ bn cht hoá hc, k nng tính, nm c phng pháp gii
c trng cho mi th loi bài tp, mà còn òi hi hc sinh phi nhanh nhn ra các
cách gii nhanh i ti kt qu da vào các mi liên h toán hoá hc, các nh lut
trong hoá hc. Ngoài các cách gii thông thng cn có nhng phng pháp gii
nhanh có tác dng trong vic rèn luyn t duy cho hc sinh, phát trin nng lc trí
tu cho hc sinh. Có rt nhiu cách  gii nhanh bài tp hoá hc, tu theo mi
dng bài tp và mi th loi bài tp.
Tôi a ra mt s cách gii nhanh mt s dng bài tp hoá hc trong trng trình
ph thông  các bn và các em hc sinh tham kho.
Dng mt: da vào nh lut bo toàn khi lng, theo t l mol kt hp
gia các nguyên t;
Ví d 1: Khi cho 10,4 gam hn hp các oxit CuO, MgO, Fe
2
O
3
tác dng v a ! vi
300 ml dung dch HCl 1M thu c dung dch A. Cô cn dung dch A thu c m
gam mui khan. Giá tr m là:
A. 15,68 gam B. 18,65 gam C. 16,58 gam D. 18,61 gam
Cách nh"m:
Ta thy r#ng khi cho hn hp các oxit tác dng vi dung dch HCl to thành
mui clorua
O
2-

+ 2H
+
> H

áp án úng là áp án B.
T dng bài tp toán này ta thy mi quan h dch lng khi lng oxit, khi
lng axit (S mol, n$ng  . . . ); khi lng mui. Ch% cn bit 2 i lng ta d&
dàng tìm c i lng còn li.
Ví d 2: Hn hp A g$m 46,4 gam (FeO, Fe
2
O
3,
, Fe
3
O
4
) kh' hoàn toàn hn hp
oxit trên cn v a ! V lít CO (ktc) thu c 33,6 gam Fe kim loi. Giá tr V là:
A. 17,92 lit B. 16,8 lit C. 12,4 lit D. Kt qu khác.
Cách nh"m:
Ta thy phân t' CO kt hp 1 nguyên t' oxi to nên 1 phân t' CO
2
theo s $:
CO + O > CO
2
Ta có: m
O
= m
hn hp oxit
– m
Fe
= 46,4 – 33,6 =12,8 (gam)
===> nCO = n
O =

Cách gii:
Ta có: H
2
ly i oxi c!a oxit theo s $:
H
2
+ O > H
2
O
trong oxit
n
O
=
n
H2

=
16,8
=
0,75 mol ==> mO = 0,75 x 16 = 12 gam
22,4
Theo t( l: m
Fe

=
56x
=
40 -12 = 28 ==> x = 2

m

Ta thy t( l c) n mol SO
2
thì có

n mol SO
4 =>
n
SO
2
- = n
SO

4 2
==> m
mui
= m
kim loi
+ m
SO4
2
- = 17,2 + 96 x 0,15 = 31,6 gam.
áp án úng là áp án C
* Nhn xét: Không ph thuc vào hoá tr kim loi
Tng t khi cho hn hp kim loi tác dng vi axit HNO
3
ta c*ng nhn xét tng
t theo phng trình phn )ng chung (Ch% áp dng khi thu c sn ph"m khí là
mt sn ph"m duy nht).
Ví d 5: Hoà tan hoàn toàn hn hp g$m 0,3 mol Fe; 0,1 mol Fe
3

O
30,1mol 0,3 mol
0,7mol 0,35 mol
FeS
2
> Fe

0,1 mol 0,1mol
===> m Fe
2
O
3
= 0,35 x 160 = 56 (gam)
áp án úng là áp án C
Ví d 6: Tính khi lng qung pirit ch)a 75% FeS
2
(Còn li là tp cht tr) cn
dùng  iu ch 1 tn dung dch H
2
SO
4
98% ( hiu sut quá trình iu ch H
2
SO
4
là 80%)?
a. 1,28 tn b. 1 tn c. 1,05 tn d. kt qu khác

3
; MCO
3
) vào
dung dch HCl d, khí sinh ra sc vào dung dch nc vôi trong d thu c
m gam kt t!a. Giá tr m là:
a. 120 g. b. 250 g. c. 125 g. d. 165 g.
Ví d 8: Cho hn hp g$m 3 kim loi A, B, C có khi lng 2,17 gam tác
dng ht vi dung dch HCl to ra 1,68 lít khí H
2
(KTC). Khi lng
mui clorua trong dung dch sau phn )ng là:

a. 7,945 g. b. 7,495 g. c. 7,594 g. d. 7,549 g.

Ví d 9:  kh' hoàn toàn 17,6 g hn hp Fe, FeO, Fe
3
O
4
, Fe
2
O
3
cn v a
! 2,24 lít khí CO (ktc). tính khi lng Fe thu c?

a. 15 g. b. 16 g. c. 18 g. d. Kt qu khác.
Ví d 10: Mt lng qung A ch)a 73% Ca
3
(PO

].[OH
-
] = 10
-14
;
Nu pH = 7: Môi trng trung tính
Nu pH >7 : Môi trng baz, nu không tính n s phân ly c!a H
2
O ta phi tính
theo n$ng  OH
-

Ví d: Cho dung dch có pH = 11 ta hiu trong dung dch có OH
-

vy [H
+
]= 10
-11
, n$ng  [OH
-
] = 10
-14
/ 10
-11
= 10
-3
Nu Nu pH <7 : Môi trng axit, nu không tính n s phân ly c!a H
2
O ta phi

-

→
H
2
O
Mol ban u: x y
Mol phn )ng: y y
Mol sau p: (x - y ) 0
+ Nu bài toán d OH
-
(pH >7, và b qua s phân ly c!a nc) thì ta có s $ gii:
* Lp mi quan h: H
+
+ OH
-

→
H
2
O
Mol ban u: x y
Mol phn )ng: x x
Mol sau p: 0 (y - x )
Ta thit lp mi quan h nh lng gia gi thit và d kin bài toán t ó tìm ra
kt qu úng.
+ Nu bài toán cho pha loãng dung dch thì các bn lu ý:
S mol H
+
hoc s mol OH

4
0,005M.
Dung dch nhn c sau khi trn có pH là:
a. a. 1 b. b. 2 c. c. 5 d. d. 4
Gii: Ta có: HCl > H
+
+ Cl
-

0,002 mol 0,002 mol
H
2
SO
4
> 2H
+
+ SO
4
2-
0,0015 mol 0,003 mol
Tng s mol H
+
= 0,002 +0,003 = 0,005 mol
Th tích dung dch sau pha trn = 0,5 lít
[H
+
] sau pha trn = 0,005 / 0,5 = 0,01 M vy pH = 2 áp án b
Ví d 3: Dung dch HCl có pH = 2 cn pha loãng dung dch axit này b#ng H
2
O bao

-4
(V+ V’)
V/ V’ = 1/99 vy pha loãng 100 ln áp án d
Tng t: Nu pha loãng 1 dung dch axit mnh in ly hoàn toàn có pH = 1 thành
pH = 2 thì pha loãng 10 ln; pH = 3 thì pha loãng 100 ln; pH = 4 thì pha loãng
1000 ln
Nu pha loãng 1 dung dch baz mnh in ly hoàn toàn có pH = 13 thành pH = 12
thì pha loãng 10 ln; pH = 11 thì pha loãng 100 ln; pH = 10 thì pha loãng 1000
ln chú ý n [H
+
].[OH
-
] = 10
-14
t ó tính s mol OH
-

Ví d 4: Dung dch trong nc c!a axit axetic có n$ng  mol 0,2M. Bit  in
ly 0,95% , thì pH c!a dung dch này là:
a. a. 5 b. b.
≈
2,72 c. c.
≈
3,72 d. d.
≈
2,52
Gii: axit axetic có n$ng  mol 0,2M, á = 0,0095
Phng trình in ly:
CH
3

HCl > H
+
+ Cl
-

0,2 mol 0,2 mol

Lp mi quan h: H
+
+ OH
-

→
H
2
O
Mol ban u: 0,2 mol 0,25 mol
Mol phn )ng: 0,2 mol 0,2 mol
Mol d: 0 0,05 mol
Th tích dung dch sau pha trn = 0,5 lít
[OH
-
] sau pha trn = 0,05 / 0,5 = 0,1 M
[H
+
] = 10
-14
/[OH
-
] = 10

4
> 2H
+
+ SO
4
2-
0,02 mol 0,04 mol
Vì dung dch H
2
SO
4
có pH = 2 ==> [H
+
] = 10
-2
Th tích dung dch H
2
SO
4
= 0,04 / 10
-2
= 4 lít áp án a
Ví d 7: Dung dch Ba(OH)
2
có pH = 13 (dung dch A). Dung dch HCl có pH = 1
(dung dch B). em trn 2,75 lít dung dch A vi 2,25 lít dung dch B c 5 lít
dung dch C. Hãy tính pH c!a dung dch C?
a. a. 14 b. b. 13 c. c. 3 d. d. 12
Gii: dung dch A có [H
+


→
H
2
O
Mol ban u: 0,225 mol 0,275 mol
Mol phn )ng: 0,225 mol 0,225 mol
Mol d: 0 0,05 mol
Th tích dung dch sau phn )ng: 5 lít => [OH
-
] = 0,05/5=0,01M
[H
+
] = 10
-14
/[OH
-
] = 10
-12

pH = 12 áp án d
Ví d 8: Cho 250 ml dung dch hn hp HCl 0,1 M và H
2
SO
4
0,05 M tác dng vi
250 ml dung dch NaOH aM thu c dung dch có pH = 12. Tính a?
a. a. 0,14M b. b. 0,16M c. c. 0,22M d. d. 0,12M
Gii: Ta có: HCl > H
+

= 0,005 mol
NaOH > Na
+
+ OH
-

0,25a mol 0,25a mol
Phng trình ion: H
+
+ OH
-

→
H
2
O
Mol ban u: 0,05 mol 0,25a mol
Mol phn )ng: 0,05 mol 0,05 mol
Mol d: 0 0,25a- 0,05 mol
0,25a- 0,05 = 0,005 ==> a = 0,22M áp án c
Ví d 9: Trn 300 ml dung dch HCl 0,05M vi 200 ml dung dch Ba(OH)
2
aM thu
c 500 ml dung dch có pH = 12. Tính a?
a. a. 0,05M b. b. 0,1M c. c. 0,2M d. d. 0,25M
Cách gii tng t ví d 8: áp án a
Ví d 10: cho 2 dung dch: dung dch A ch)a 2 axit HCl 0,5 M và H
2
SO
4

0,5V mol 0,5V mol

Ba(OH)
2
> Ba
2+
+ 2OH
-
aV mol 2aV mol
Tng s mol OH
-
= (2aV + 0,5V) mol

Khi trn: Ba
2+
+ SO
4
2-
> BaSO
4

H
+
+ OH
-

→
H
2
O

==> [OH
-
] = 10
-6

Gi V
A
là th tích dung dch A
Gi V
B
là th tích dung dch B
Th tích dung dch sau pha trn = V
A
+ V
B

Phng trình ion: H
+
+ OH
-

→
H
2
O
Mol ban u: 10
-5
V
A
mol 10

= (V
A
+ V
B
)10
-6

V
A
/V
B
= 9/11 áp án a
i vi chng trình hoá hc ph thông th loi bài tp trong dung dch xy ra
gia axit - baz di&n ra rt ph)c tp, c bit là nhng axit và baz trung bình và
yu, cn hc sinh nm vng các nh lut trong dung dch ( nh lut bo toàn
n$ng , nh lut tác dng khi lng, nh lut bo toàn in tích ). i vi 
thi i hc và cao -ng không òi hi + m)c  quá khó cho hc sinh nhng các
em cn phân tích k u bài, tìm mi liên h gia các d kin, nh hng cách
gii nhanh, chính xác và hp logic trong khong thi gian cho phép, chúc các em
hc tt.
Do thi gian quá bn nên không th kim tra li chính t, c*ng nh trình bày, rt
mong tip tc cng tác  cùng trao i v phng pháp ging dy và hoàn thin
các chuyên  gii nhanh hoá hc vô c và hu c tip theo c bit là phng
pháp ging dy hoá bc THCS.
Xin chân thành cm n ./.

