1

I,Chất hoạt động bề mặt dựa trên saccharide

A,Giới thiệu: Có nhiều lý do để chất hoạt động bề mặt dựa trên saccharide được sử dụng ngày càng
tăng trong hai thập kỷ qua. Giả sử sự phát triển bền vững của nền văn minh chúng ta đòi
hỏi rằng tỷ lệ suy giảm các nguồn tài nguyên khó phục hồi, chẳng hạn như nhiên liệu hóa
thạch và khoáng chất, nên được làm chậm lại . Điều này có nghĩa là cơ sở tài nguyên đó
của nhân loại phải được bảo tồn và nâng cao . Trong bối cảnh này, nhiên liệu sinh học có
vẻ là có giá trị lớn như là một nguyên liệu cho ngành công nghiệp hóa chất. Các thành
phần chính là mono-và polysaccharides,và tinh bột. Lợi thế lớn của họ trên nguyên liệu
hóa dầu là chúng không gây nguy hiểm đáng kể về mặt độc tính cấp tính hoặc mãn tính
đến sức khỏe con người và môi trường. Đây là lý do tại sao hóa chất dựa trên saccharide
đáp ứng yêu cầu môi trường đối với nguyên liệu: họ dễ phân hủy sinh học, và thỏa mản
các nguyên tắc của hóa học xanh. Mono-Disaccharides là những chất cao phân tử. Chúng
được sản xuất với khối lượng lớn, với độ tinh khiết cao, và tương đối rẻ . Họ có thể được,
dùng làm chất nền ưa nước để tổng hợp của bề mặt nonion. Năm 1999, sản xuất trên toàn
thế giới đã được khoảng 3,6-3.800.000 tấn, nghĩa là,gần khoảng 38% tổng sản lượng chất
hoạt động bề mặt , chiếm tới ba phần tư số nhiên liệu sinh học của thế giới. Người ta ước
tính rằng khoảng 400 tỷ tấn đường được sản xuất hàng năm.
-Phần lớn các chất HĐBM nonion thường được oligooxythylene và oxypropylene chuỗi
có chứa các hợp chất thu được trong phản ứng của oxirane (ethylene oxit) hoặc
methyloxirane (propylene oxit) với đầu kỵ nước trung gian có chứa một nhóm chức có
chứa một nhóm chức với một nguyên tử hydro đang hoạt động.Chỉ gần đây, các phản ứng
trực tiếp của oxirane với este methyl acid béo trong sự hiện diện của chất xúc tác không
đồng nhất được báo cáo. Tuy nhiên, oxirane, một chất khí không màu hoặc lỏng, là độc
hại, dễ bắt lửa, nổ và phân hủy thành carbon monoxide và methane. Hơn nữa, nó có thể

transglycosidation của chuỗi ngắn polygycosides alkyl), một số đồng phân được tạo
thành: a và h anomers, 1! 4 - và 1! 6-oligomers đường liên kết (1 2 -! Và 1! 3-hợp chất
liên kết cũng có mặt), và đồng phân vòng. Mặt khác, N-saccharide được liên kết trên chất
hoạt động bề mặt là các hợp chất đơn lẽ với cấu trúc hóa học xác định. Điều này đạt được
bằng cách sử dụng nhóm aldehyde để làm giảm các loại đường (aldoses) như là các công
thức của phản ứng.Có ba phản ứng là có thể xảy ra và đã được khai thác. Một là phản
ứng của alkylamines với aldoses, thường là mono-và Disaccharides tạo sản phẩm N-
alkylaldosylamines . Các sản phẩm phản ứng có thể được thêm acylated hoặc ôxy hóa;
trong trường hợp thứ hai là các sản phẩm N-alkyl-1-amino-1-deoxy-D-alditols . Phản ứng
này thường được gọi là phản ứng amin hóa. Cách thức của phản ứng thứ ba là sự ôxi hóa
những andoza tới aldonic axít, mà trong mẫu (dạng) này hay của những lacton của họ
phản ứng lại với chuỗi dài N alkylamines để cho N - alkylaldonamides. Việc sử dụng
các chức năng nhóm cacbonyl của aldoses như là một trung tâm phản ứng có một số lợi
thế:
(1) không có nhu cầu bảo vệ các nhóm hydroxyl để có được các hợp chất riêng lẽ.
(2) Các chuỗi
hydrocarbon
được liên kết với nguyên tử cacbon C-1 (trung tâm anomeric)
của phân tử carbohydrate.
(3) phản ứng hoàn nguyên amin là một trong những lựa chọn, mà không liên quan đến
depolymerization của di-và polysaccharides. Cả hai N-alkylaldosylamines và N-alkyl -1-
amin-1-deoxy-D-alditols, giống như các axít aldonic, đã được sử dụng làm chất trung
gian cho cho việc tổng hợp chất hoạt động bề mặt saccharide nonion.

Các chủ đề chính của chương này là các chất hoạt động dựa trên saccharide có chứa nhóm
amide. Saccharide bề mặt với một nguyên tử ôxy như là một liên kết giữa các gốc đường
và nhóm kỵ nước là chủ đề của chương nói đến.
I,N-ALKANOYL-N-ETHYLGLUCAMINES VÀ N-METHYLLACTITOLAMINES
Các hợp chất tiêu đề thuộc về một họ amides axít béo. Các quan tâm đến loại bề mặt
nonion đã tăng sau khi Hildreth xuất bản cuốn sách nói về hợp chất ND-gluco-N-


Điều này là do đường tồn tại trong cả hai vòng xoắn và hình thức tuần hoàn. Các mẫu
vòng xoắn có thể được đại diện bởi một cấu trúc chuỗi mở, mà không hay với mô tả của
hình dạng 2 chuỗi xoắn vòng. Cấu trúc vòng và dạng hình ghế với cấu trúc pyranose dị
vòng của một hemiacetal. Cấu trúc IV và V có nguồn gốc từ các hình thức tuần hoàn của
monosaccharides. Thông thường tên gọi khác nhau, như: ND-gluco-N-methylalka-acyclic
(I-III) và tuần hoàn (IV-V) cấu trúc của D-derivatives.namides đường , N-alkanoyl-N-
methylglucamines, N-alkanoyl-N-methylglucosamines , alkylmethylglucamides , acid béo
N-methylglucamides , acyl-N-methylglucamides , amides đường , hoặc glucamides đã
được sử dụng. Một số từ viết tắt cũng đã được đề xuất: Mega-n (n = số lượng nguyên tử
cacbon trong chuỗi acyl, bao gồm các nguyên tử cacbonyl) , Mega-n , Cn-MGA, và GA.
Theo danh pháp IUPAC của, các danh pháp có hệ thống để thảo luận là hợp chất N-
alkanoyl-N-methyl-1-amino-1-deoxy-D-glucitols. Trong phần này, các tên thông thường
thường N-alkanoyl-N-methylglucamines và N-alkanoyl-N-methyllac-litolamines sẽ được
sử dụng, vì chúng dường như được lựa chọn bởi đa số các tác giả.Tổng hợp các N-
alkanoyl-N-methylglucamines là một quá trình bao gồm hai bước như trong hình 2.

4

mong muốn (hình 2b). 5
Phản ứng này được thực hiện khi có mặt xúc. Hildreth sử dụng anhydride: hỗn hợp được
hình thành từ các axít béo và chloroformate ethyl sự hiện diện của pyridin, và thực hiện
các phản ứng trong dung môi methanol. Trên quy mô công nghiệp, sản lượng cao của
amides có thể đạt được trong một phản ứng của este methyl acid béo và N-
methylglucamine, trong một dung môi hữu cơ hydroxy methanol tốt, trong sự hiện diện
của chất xúc tác cơ bản, chẳng hạn như natri cacbonat, natri silicat hay methoxide natri, ở
nhiệt độ từ khoảng 40-100jC .Sự chuyển hóa cao của tác chất và hình thành tối thiểu của
sản phẩm đã đạt được bằng cách tiến hành các phản ứng trong MeOH-NaOMe tại 80jC .
Amides cũng đã được tổng hợp từ N-lkylpolyhydroxyamines thu được từ hỗn hợp
glucose và maltose Sự hiện diện của ngay cả một lượng nhỏ N methylglucamine trong
sản phẩm cuối cùng là không mong muốn như là amin thứ cấp có thể trải qua một phản
ứng N-nitrosation, dẫn đến các hợp chất N-nitroso (gọi là nitrosamines) (hình 3 XVI).
Phản ứng này xảy ra khi amin thứ cấp được xử lí bằng acid nitơ, được hình thành trong
môi trường như là một sản phẩm của vi sinh vật, giảm các nitrat. Khí NO, N
2
O
3
, N
3
O
4
và
cũng có thể phản ứng với amin thứ cấp để cung cấp cho các hợp chất N-nitroso. N-

FIG.4
Synthesis of N-alkanoyl-N-methyllactitolamines (XVIII) from N-methyl-
lactitolamine (XVII). (From Ref. 49.)

Và phản ứng được tiến hành trên bề mặt dimethylformamide (DMF) được sử dụng như là
chất xúc tác triethylamine ở nhiệt độ 5-10jC trong 2 giờ.Năng suất của sản phẩm tinh
khiết XVIII được cho ở hình 5. Sự tổng hợp các N-alkanoylNethyllactitolamines (XVIII)
từ N-methyl-lactitolamine (XVII), viết tắt là MELA-n đã được đề xuất, bao gồm 97%
cho N-dodecanoyl-N-methyllactitolamine (MELA-12) tới 57% cho N-octadecanoyl-N-
methyl-lactitolamine (MELA-18). Một con đường thú vị khác đễ điều chế N-alkanoyl-N-
alkylglucamines qua phản ứng amide hóa nhờ xúc tác enzyme do Maugard đưa ra.
Họ đã thực hiện phản ứng, ví dụ, N-methylglucamine với oleic acid amin axit theo tỉ lệ
1:1, trong dung môi 2-methyl-2-butanol ở 90jC. Một chuyển đổi 100% và năng suất
amides cao đã được quan sát thấy. Các sản phẩm, thể hiện trong hình. 6, là: N-oleylN-
methylglucamine XX ,6-O-oleyl-N-methylglucamine XXI, và 1-N-6-O-dioleyl-N-
methylglucamine XXII.N-Alkanoyl-N-methylglucamines là những sản phẩm thương mại.

7

thấy rằng 0,2 wt% C11-C14-N-methylglucamines đã không hòa tan trong nước ở 25jC .
MELA-10, 12, 14 dễ dàng hòa tan trong nước ở nồng độ 0,1% wt, trong khi MELA-16 và
18 hòa tan ở cùng một nồng độ khi nóng lên, nhưng kết tủa khi làm lạnh đến 25jC.Những
tinhd chất hoạt động bề mặt của chúng và sự hình thành mixen đã được nghiên cứu bằng
cách tán sắc ánh sang, sự hấp thụ, độ hấp thu huỳnh quang, phép đo nhiệt lượng, đo mật
độ dung dịch nước và sức căng bề mặt Những kết quả thu được có thể tóm tắt như sau:

8

1.Một tính năng đặc trưng của nonion được mô tả là trong dung dịch nước không hiển
thị điểm đám mây, ngay cả khi nước nóng đến độ sôi. Điều này cho thấy một cơ chế khác
nhau của sự tương tác của các nhóm hydroxyl của phân tử bề mặt với các phân tử nước,
giữa các chuỗi oligooxyethylene của rượu polyoxyethelene và các phân tử nước.
2.Rỏ ràng điểm Krafft đã được quan sát và xác định cho cả Mega và loạt MELA. Giá
trị của họ được thu thập trong bảng
3. Hấp phụ thuộc tính: mặt tập trung quá mức (GCMC) và diện tích tối thiểu cho mỗi
phân tử ở giao diện nước-không khí hiển thị cấu trúc hơi khác nhau. Trong loạt 11-14
Mega, GCMC tăng nhẹ với tăng alkyl dài chuỗi, do đó gây ra Amin giảm. Trong loạt
MELA, GCMC và Amin giá trị thực tế không thay đổi với sự gia tăng chuỗi alkyl.Nồng
độ mixen giảm với chiều dài chuỗi alkyl trong loạt Mega, trong khi nó gia tăng (đối với
C10 đến C14) và sau đó là hầu như không đổi (cho C14 đến C18) trong loạt MELA.
4. Các giá trị nồng độ quan trọng của micelle (CMCs), thể hiện trong Bảng 1,

Xét về tính hiệu quả, kết quả của nghiên cứu về khả năng tạo bọt và thấm ướt của Mega
và MELA đã được công bố. Một thuộc tính thú vị là khả năng tạo bọt phụ thuộc vào số
các nhóm CHOH trong phân tử chất hoạt động bề mặt đã được tìm thấy: chiều cao xốp
(tức là, khối lượng) tăng theo thứ tự: C12-N-methylglyceramine <C12-N-methylxylamine
<C12-N -methylglucamine [24]. Hơn nữa, hiện tượng điều phối đã được quan sát thấy
trong khả năng của cả hai khuynh hướng tạo bọt và sự ổn định trong hỗn hợp của amides
với natri dodecylmono (oxyethylene) sulfat.Các amide có C12 được đề cặp củng có khả
năng thấm ướt cao, vượt xa sulfate.Chất hoạt đông bề mặt MELA cũng tạo bọt cao và ổn
định. Kết quả tốt nhất đạt được với MELA-12: khối lượng bọt và sự ổn định của nó đã
cao hơn so với Glucopon 600 EC / (một polyglycoside alkyl), được so sánh như là một bề
mặt tiêu chuẩn. Hợp chất Mega cũng được sử dụng như những chất chuyển thể cho sự
hình thành chlorocarbon trong nước. Và điều cần thiết đễ thu được kết quả trên là không
có sự tham gia của chất điện ly. Ứng dụng chính của N-alkanoyl-N-ethylglucamines trong
chất tẩy rửa ở dạng bột khô hoặc lỏng dung giặt giủ trong các hộ gia đình. Họ cho thấy sự
tẩy rửa tốt nhất khi kết hợp chúng với alkyl sulfate và alkyl ether sulfaten.Chất hoạt động
bề mặt Mega, có ứng dụng rất lớn và đã được sử dụng từ khoảng năm 1996. Chúng chủ
yếu bao gồm việc sử dụng các axit béo N-ethylglucamines trong các sản phẩm chăm sóc
cá nhân (dầu gội, thuốc đánh răng, xà phòng, các sản phẩm mỹ phẩm) và trong công thức
của các chất làm sạch (làm sạch bề mặt cứng và dệt may).
D,Những thuộc tính sinh hóa và môi trường
Axit béo N-methylglucamines có thể được coi là chất hoạt động bề mặt nguồn gốc sinh
học của cấu trúc
glycolipid
. Mục đích của các nhà nghiên cứu là tìm ra một bề mặt thích
hợp cho các dung dịch có thành phần màng sinh học. Chất hoạt động bề mặt Mega thỏa
mãn các tính chất mong muốn nhờ các đặc tính:
(1) tính trung hòa về điện nhờ vậy tránh thay đổi thuộc tính của protein;
(2) Nồng độ CMC thấp cho phép loại bỏ nhanh chóng bằng sự thẩm tách;


14
glucose amide
_____________________________________________________________________________________________
Invertebrates:
EC
50
(48 h) Daphnia magna
44.3
(37.5-52.8)
18
(16-21)
5.0
(3.3-9.2)
NOEC (21 d) Daphnia magna ND
4.3
(survival
a
) ND
Fish
LC
50
(96 h) Pimephales promelas
39.1
(30.7-51.1) ND
2.9
(2.4-3.7)
LC
50
(96 h) Brachydanio rerio ND
7.5


Source: Ref. 28 with permission of the Verlag fur Chemische Industrie. 11 Các giá trị độc tính thay đổi theo thứ tự: chuỗi alkyl càng lớn độc tính càng cao.Một số
nghiên cứu khác củng đi đến kết luận rằng chất hoạt động bề mặt MELA có thể được coi
là dễ dàng phân hủy.
Các hoạt động kháng khuẩn của MELA đã được xác định trên ba loại khuẩn đại diện:n vi
khuẩn Gram dương (B. cereus, S. aureus, S. trắng), vi khuẩn Gram âm (E. coli, S.
marcescens, P. putida) và men S cerevisiae. Các kết quả được thu thập trong Bảng 4. Từ
những dữ liệu, có thể rút ra một kết luận rằng chất hoạt động bề mặt MELA hoàn toàn
không gây hại cho các khuẩn có lợi như khuẩn gram âm. Ngoại trừ MELA-10, các amides
với chuỗi alkyl đều có hoạt tính kháng khuẩn nhẹ các khuẩn S.trắng, E. coli, và putida P.
Nó cũng được coi là ít độc hại đối với vi khuẩn gram dương hơn rượu polyoxyethylene
thường và polyglycoside của các chất hoạt động alkyl Glucopon 600 EC / HH. Nói cách

alkylgluconamides với chiều dài chuỗi alkyl từ C8 đến C14 . Sản phẩm amides thu được
ít tan trong nước.
Trong những năm gần đây, các hướng nghiên cứu tập trung vào chất hoạt động bề mặt và
một số đặc tính của N-alkylaldo namides và N-alkyl-N-methylaldo namides. N-
Alkylmaltobionamides XLIV, N-alkyllactobio-namides XLIIa , và N-
alkylglucoheptonamides XL đã được tổng hợp. Các cấu trúc của các hợp chất mô tả đã
được xác nhận qua 1H NMR, và độ tinh khiết của họ đã được kiểm tra, phân tích nguyên
tố.Độ hấp phụ và các chỉ số micelle hóa thu được từ các phép đo sức căng bề mặt được
thu thập trong Bảng 5. Tính hòa tan của các hợp chất này trong nước phụ thuộc cả hai
nhóm gốc chính là đường và độ dài chuỗi alkyl. MAL-Cn bề mặt được hòa tan ở nồng độ
10%, ngoại trừ MAL-18 (và C12-GA), mà là không hòa tan ngay cả ở nồng độ 0,1%. Nó
bật ra rằng việc giới thiệu một nhóm CHOH bổ sung cho các phân tử đường, như trong N-
octylglucoheptonamide, không nâng cao tính hòa tan của nó. Ngược lại, nó đã ước tính
rằng các nhóm CHOH gây ra một hiệu ứng kỵ nước tương tự với các nhóm CH2 trong
chuỗi alkyl chính của Cn-MGA.

Hai loại phaan tử N-alkyl-N-methylgluconamides XXXVIIIb và N-alkyl-N-
methyllactobionamides XLIIb-đã được tổng hợp. Các hướng tổng hợp và độ dài chuỗi
alkyl theo sơ đồ phản ứng như trong hình. 11. Cấu trúc hóa học của họ đã được xác định
bằng quang phổ 1H NMR và độ tinh khiết của họ đã được kiểm tra bằng cách phân tích
nguyên tố và khối lượng ion hóa điện tử quang phổ.Và đi đến các kết luận về tính hòa tan
/ mối quan hệ cấu trúc hóa học. N-alkyl-N-methylgluconamides có điểm Krafft thấp hơn
so với N-alkylgluconamides và N-alkyllactobionamides. Khi chèn một nhóm methyl vào
các mối liên kết amide sẽ nâng cao tính hòa tan của amides. Sự hiện diện của một liên kết
đôi trong chuỗi acyl, như trong N-oleyl-N-methylamides, làm giảm điểm Krafft.
Một số các nhà khoa học đề xuất việc sử dụng các chất tẩy rửa có chứa N-alkyl-hoặc N,
N-dialkyllactobionamides và / hoặc N-alkyl-hoặc N, N-dialkylmaltobionamides, để làm
sạch bề mặt vải cứng. N-Alkylmaltobionamides cho thấy khả năng tách các vết dầu
(octane)-trong-nhũ tương nước. Kết quả tốt nhất từ các nghiên cứu về sự ổn định nhũ
tương đã đạt được với MAL-C18. C12-C12-MGA và MLA chứng tỏ khả năng và sự tạo

trehalose củng được sử dụng đễ tổng hợp acetal. Phản ứng của 2,2-dimethoxytridecane
với trehalose theo sau bởi phản ứng acetyl hóa dẩn tới sản phẩm là hổn hợp của
diastereoisomeric monoacetal, cái được tách ra từ một lượng nhỏ của diacetal bởi sắc ký
cột. Sau khi de acetyl hóa sẽ thu được một hổn hợp của

diastereoisomeric monoacetal
XCII. Phép đo sức căng bề mặt của dung dịch XCII cho thấy một quá trình micelle hóa
xảy ra.(HÌnh 26).
Chất HĐBM saccharide loại acetal dạng vòng hứa hẹn không những an toàn cho môi
trường mà còn liên quan tới sự tổng hợp ra chúng. Gần đay, tổng công ty hóa chất
Mitsubishi đã nghiên cứu tỉ mỉ và thương mại hóa tiến trình khử trực tiếp các axit
aliphatic carboxylic tương ứng với các aldehyde. Tiến trình này cho phép các chuỗi
aliphatic aldehyde dài thu được từ chất báo tự nhiên và các loại dầu đễ sản xuất CHĐBM
saccharide loại acetal dạng vòng hoàn toàn từ nguồn nguyên liệu thiên nhiên.
Kết luận
Có nhiều lí do tại sao chất HĐBM dựa trên saccharide có vẻ hấp dẩn như vậy.Chúng có
thể tổng hợp từ tái tạ, nguyên liệu nông nghiệp và sinh hóa. Mono và polysaccharide là
những chất không độc cho sức khỏe con người và than thiện với môi trường, nó là các
chất HĐBM dựa trên saccharide.
Hơn thế nửa, nhiều chất trong đó có ứng dụng sinh hóa và dược phẩm. Và carbohydrate
cho pháp biến đổi nhiều cấu trúc khác nhau và gần như không có giới hạn bởi tính đa
dạng phân tử của nó. Điều này mở ra con đường đễ nghiên cứu cấu trúc các chất hoạt
động bề mặt lien quan và tạo ra các chất hoạt động mới với những tính chất mong muốn.
Việc tổng hợp và sản xuất các chất hoạt động bề mặt được coi là hoàn hảo nếu thỏa mản
các nguyên tắc về hóa học xanh. Quá trình sản xuất công nghiệp có thể ít nguy hại hơn so
với việc sử dụng các nguyên liệu hóa dầu như trước đay. Các quá trình tổng hợp củng như

14

sản xuất nếu được thực hiện ở điều kiện nhẹ như ở nhiệt đọ môi trường và ở áp suất thấp

nhanh chóng khi thải ra môi trường.
Giá trị của axit amin (là nguyên liệu thô cho việc tổng hợp các chất hoạt động bề mặt)
được phát hiện ngay sau khi nó được khám phá từ rất sớm trong thế kỷ vừa qua. Lúc đầu
chúng được sử dụng làm chất bảo quản cho dược phẩm và thực phẩm, mỹ phẫm. Hơn nữa
người ta tìm thấy hoạt chất chống lại vi khuẩn, vi rút và các khối của nó có tính chất
tuyệt vời phục vụ đắc lực cho ngành y học hiện đại. Sự kết hợp của axit amin/ peptit phân
cực và các axit béo không phân cực tạo nên cấu trúc amphiphilic, đay củng là cấu trúc
nền tảng cho việc xây dựng các chất hoạt động bề mặt cao phân tử. Trong tự nhiên có rất
nhiều dạng cấu trúc axit amin/ peptit. Hơn thế nữa, các chất axit béo có thể là thay đổi cấu
trúc chiều dài và số lượng của nó hay nói cách khác là làm thay đổi bản chất nguyên liệu
đầu. Những sự thật giải thích sự đa dạng trong cấu trúc và sự khác biệt về đặc tích hóa lý
củng như đặc tính sinh hóa của chúng.
Các chất hoạt động bề mặt dựa trên cơ sở các axit amin thu được từ sự kết hợp của các
rượu và axit béo bảo hòa với nhóm các amin và đầu axit amin khác nhau thông qua mối

15

liên kết ester và amide. Như vậy, chất hoạt động bề mặt chuỗi đơn bão hòa (từ argimine,
leucine, thyptophan), chuỗi đôi bão hòa( từ lysine, glutamic và axit aspartic) và gemini
( từ ariginine) của các ion khác nhau và kết quả là tạo thành những sản phẩm có tốc độ
phân hủy sinh học cao với độc tính thấp, cũng như tác dụng kích thích thấp. Tính hòa tan
tốt và khả năng tập trung trực tiếp liên kết hóa học với cấu trúc của các phân tử, và duy
nhất chỉ có cation của axit lipoamino là có đặc tính kháng khuẩn. chúng tôi giới thiệu ở
đây những cấu trúc chất hoạt động bề mặt cơ bản nhất và việc nghiên cứu các chất hoạt
động bề mặt dựa trên cơ sở các axit amin của chính cấu trúc chuỗi đơn gemini, và cấu
trúc glycerolipidic.
II Các chất hoạt động bề mặt dựa trên chuỗi đơn axit amin
A. Các tính chất hóa lý :
Trái ngược với các muối của các axit béo (ví dụ như xà phòng laurate natri), các chuỗi
dài axit N

khác nhau( phân cực hoặc không phân cực, ít linh động hoặc linh động). Trong 10
năm qua việc tổng hợp và nghiên cứu về mối quan hệ giữa cấu trúc và hoạt động của
chất hoạt động bề mặt gemini đã được phát triển mạnh. Đáng chú ý là các nghiên cứu
về đặc tính của mixen, sự hình thành dạng gel, film, hoạt tính kháng khuẩn, sự hòa
tan, ứng dụng chống ăn mòn…và gần đây là trên lĩnh vực chất xúc tác. Gemini được
coi là một thế hệ chất hoạt động bề mặt mới với hiệu suất và những tính năng tuyệt
vời. Các gemini chứa các cation (các muối anion): hay còn gọi là Bis (Quats), anion
(sunfate, cacboxylate), lưỡng tính và nonion (polyether hoặc đường). Các nhóm phân
cực là vấn đề của vô số các cuộc nghiên cứu điều tra. Chỉ có vài cuộc điều tra dựa trên

16

cơ sở tính chất hóa lý và các đặc tính sinh học của chất hoạt động bề mặt gemini dựa
trên axit amin.
A, Bis (Quats)
Các nhà khoa học đã nghiên cứu và tổng hợp một lớp mới của chất hoạt động bề mặt
dựa trên cơ sở axit amin của bis (Quats),một loại muối anion. Những tính chất này
gồm 2 chuỗi kỵ nước của 12 nguyên tử cacbon 2 nhóm amoni và và một chuỗi dài
chứa amide và cầu nối disulfide. Chúng được tạo thành từ sự ngưng tự N-dodecy-N,
N-dimetylglycine, được biết như là chất hoạt động bề mặt lưởng tính “mềm” với các
dẫn xuất axit amin chứa cầu nối disulfite
Các chất hoạt động bề mặt dựa trên axit amin loại Bis (Quats) được nghiên cứu dựa
trên cơ sở sự biến đổi các tính chất hóa học, lý học, và sinh học của chất nền như
keratin của các sợi len, len sợi sau khi bị biến đổi có ba đặc tính thú vị:
(1), Có khả năng thấm hút cao, sử dụng đễ kiểm soát sự thoát mồ hôi của vải sợi dùng
làm quần áo thể thao
(2), Tính nhuộm nhanh ở nhiệt độ rất thấp (ở 40 jC) nhờ sự hấp phụ cao và sự cố định
của một phản ứng nhuộm.
(3), Có thể chống lại vi khuẩn: gram dương và gram âm )được quan sát bằng kính hiển
vi điện tử quét trong sợi len), nhằm phòng ngừa các tác nhân sinh học ảnh hưởng đến

bis(quats). Tốc độ phân hủy của bis(args) sẽ giảm khi độ dài chuỗi alkyl tăng lên. Do
vậy, tính kỵ nước càng cao thì tốc độ phân hủy sinh học của các chất hoạt động bề mặt
càng giảm.
IV,Sự kết hợp giữa axit amin và glyxerit
Liên kết axit amin glyceride tạo thành 1 lớp axit lipoamino, nó được xem như là một
phần của glycerit và phospholipit gồm 1 hoặc 2 chuỗi aliphatic và đầu phân cực( axit

17

amin liên kết với glycerol) .Axit amin liên kết thành cụm thông qua một phân tử
glycerol. Kết quả, nó có cấu trúc giống như ester của axit mononglyceride như: lactic,
citric, tartanic và ester glyceride sucinic…nó rất phổ biến và được sử dụng như là một
loại thực phẩm chức năng.
Tính chất hóa lý và đặc tính sinh học của axit amin
glyceride chưa được nghiên cứu và tìm hiểu một cách rộng rãi, chuyên sâu. Tuy
nhiên, các tính chất của chúng đã mang đến một sự chú ý kỳ lạ, một hướng nghiên cứu
mới đầy triển vọng về tổng hợp và một sự đánh giá tính giá tính chất hóa lý và sinh
học trên các hợp chất mới trong vài năm gần đây. Sự nối kết ưu điểm của cả hai phần:
glyceride và axit lipoamino vào trong cùng một hợp chất. Ví dụ một nhóm các nhà
khoa học đã nghiên cứu quan sát thấy được tiến trình của hoạt động kháng khuẩn, như
chuỗi dài axit N
a
- alkyl amino và một phần glyceride và phospholipic
Hơn nửa liên kết mono – và diacylglyceride amino axit có thể dẩn đến một số tính
chất tương tự như lipid, cóa tiềm năng hấp dẩn trong việc trị liệu và cũng như là nhũng
chất hổ trợ cho thuốc đễ phát huy hết công dụng của thuốc trong việc điều trị bệnh.
Tất cả những lí do này đã biến chúng trỡ thành một họ các hợp chất đầy hứa hẹn với
một tiềm năng to lớn trong các công thức của thực phẩm cũng như là dược phẩm.
Các chất hoạt động dựa trên Tryptophan của các loại ete glycegol với các alkyl mạch
dài khác nhau (C9 – C12) đã được tổng hợp trên qui mô phòng thí nghiệm.Tryptophan

18

được ứng dụng đễ sản xuất các phân tử này. Do đó các thế hệ mới của CHĐBM dựa
trên axit amin sẽ góp phần đáo ứng nhu cầu ngày càng cao của con người và nguyên
liệu cho các ngành công nghiệp thực phẩm và dược phẩm. Những thành phần đa chức
năng dựa trên các nguyên liệu có nguồn gốc từ thiên nhiên