PGS.TS. Sudinhthanh 1
PGS.TS Sử Đình Thành
TÀI CHÍNH CÔNG&
CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA
PGS.TS. Sudinhthanh 2
Nội dung nghiên cứu:
 TÀI CHÍNH CÔNG
 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
 CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA
PGS.TS. Sudinhthanh 3
 Khu vực công:
 Hệ thống chính quyền của nhà nước
 Hệ thống các đơn vò kinh tế nhà nước
 Tính đa dạng và phức tạp.
 Hoạt động khu vực công cần có tài chính
=> tài chính công
TỔNG QUAN
PGS.TS. Sudinhthanh 4
 Theo nghóa hẹp:
 => Tài chính công phản ảnh hoạt động thu
và chi của chính phủ.
 Theo nghóa rộng:
 => Tài chính công là tài chính của khu vực
công.
Tổng quan
PGS.TS. Sudinhthanh 5
 Các giai đoạn phát triển:
– Tài chính công cổ điển => Gắn liền với
bối cảnh kinh tế - xã hội từ cuối thế kỷ thứ
19 trở về trước.
– Tài chính công hiện đại => Từ cuối thế kỷ

 Khắc phục thất bại thò trường
 Tái phân phối
Tổng quan
PGS.TS. Sudinhthanh 9
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
 Ngân sách nhà nước được thiết lập là
nhằm mục đích ấn đònh con số chi tiêu
công trong một năm mà nhà nước phải tìm
kiếm nguồn để tài trợ = > NSNN là bảng
dự toán thu chi của nhà nước trong một
năm.
 NSNN là đạo luật tài chính.
 Quản lý theo nguyên tắc của khu vực công
PGS.TS. Sudinhthanh 10
 Hệ thống ngân sách nhà nước: là tổng thể
các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với
nhau trong quá trình thực hiện huy động,
quản lý các nguồn thu và nhiệm vụ chi của
mỗi cấp ngân sách.
Hệ thống ngân sách
PGS.TS. Sudinhthanh 11
Ngân sách Trung ương
HỆ THỐNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
Ngân sách cấp tỉnh
(Ngân sách thành phố thuộc trung ương)
Ngân sách đòa phương
Ngân sách thành phố Ngân sách Ngân sách
thuộc tỉnh thò xã cấp huyện
Ngân sách Ngân sách
thò trấn cấp xã (phường)

–Đô thò hay nông thôn
Phân cấp ngân sách
PGS.TS. Sudinhthanh 15
Cân đối ngân sách
 Cân đối tổng số thu và tổng số chi NSNN
 Cân đối sơ cấp => Thu thường xuyên –
chi thường xuyên
 Cân đối thứ cấp => Chênh lệch cân đối
sơ cấp – chi đầu tư
=> Kết quả cân đối:
 Ngân sách thăng bằng
 Ngân sách thặng dư
 Ngân sách bội chi
PGS.TS. Sudinhthanh 16
Cân đối ngân sách
 Cân đối ngân sách là cân đối vó mô
quan trọng => tác động đến cân đối tiết
kiệm - đầu tư và xuất – nhập khẩu.
 Chính sách tài khóa liên quan đến cân
đối ngân sách:
 Nền kinh tế suy thoái => chính sách tài
khóa mở rộng => bội chi ngân sách
 Nền kinh tế tăng trưởng nóng => chính
sách tài khóa thắt chặt => giảm bội chi và
tiến tới cân bằng ngân sách.
PGS.TS. Sudinhthanh 17
THU THUẾ

Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc
cho nhà nước do luật đònh đối với các

PGS.TS. Sudinhthanh 20
 Các yếu tố cơ bản cấu thành của 1 luật
thuế:
 Tên gọi của thuế
 Người nộp thuế
 Đối tượng của thuế
 Biểu thuế - thuế suất
 Chế độ ưu đãi về thuế
Các yếu tố của Luật thuế
PGS.TS. Sudinhthanh 21
 Hệ thống thuế hiện hành ở Việt Nam
 Thuế giá trò gia tăng;
 Thuế tiêu thụ đặc biệt;
 Thuế xuất khẩu và thuế nhập khẩu;
 Thuế thu nhập doanh nghiệp;
 Thuế thu nhập cá nhân;
 Thuế nhà đất;
 Thuế sử dụng đất nông nghiệp;
 Thuế tài nguyên.
Hệ thống thuế hiện hành
PGS.TS. Sudinhthanh 22
THU KHÁC
(Thu về sở hữu tài sản)
 Thu từ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước .
 Thu từ thanh lý và nhượng bán các DNNN.
 Thu từ cho thuê tài sản thuộc sở hữu nhà
nước
PGS.TS. Sudinhthanh 23
 Lệ phí là khoản thu bắt buộc đối với các
pháp nhân và thể nhân nhằm bù đắp

hành trái phiếu:
 Tín phiếu kho bạc.
 Trái phiếu kho bạc.
 Trái phiếu đầu tư.
 Phương thức phát hành
 Phương thức đấu thầu.
 Phương thức bảo lãnh phát hành.
 Phương thức tiêu thụ qua các đại lý .
 Phương thức phát hành trực tiếp .
PGS.TS. Sudinhthanh 27
Vay nước ngoài
 Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức
(ODA)
 Nguồn vốn song phương và đa phương
 Vay hoàn lại và không hoàn lại
 Ưu đãi: Lãi suất thấp, kỳ hạn dài, ân hạn…
 Phát hành trái phiếu chính phủ ra nước
ngoài.
 Vay từ các đònh chế tài chính tư nhân
PGS.TS. Sudinhthanh 28
CHI NSNN
 Theo tính chất kinh tế, chi ngân sách được
phân chia thành:
 Chi đầu tư phát triển và
 Chi thường xuyên.
 Hiệu quả chi tiêu yêu cầu cần phối hợp 2
nhóm chi này trong phân bổ ngân sách:
 Ví dụ: xây bệnh viện (chi đầu tư) => cần chi mua
sắm dụng cụ, thuê mướn bác só …(chi thường xuyên)
PGS.TS. Sudinhthanh 29

PGS.TS. Sudinhthanh 32
QUỸ DỰ TRỮ
 Mục đích:
 Khẩn cấp phòng chống thiên tai, hỏa hoạn, tại
nạn trên diện rộng.
 Khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn trên
diện rộng.
 Thực hiện các nhiệm vụ quan trọng về an ninh
quốc phòng;
 Thực hiện các nhiệm vụ để bình ổn thò trường.
PGS.TS. Sudinhthanh 33
 Các hình thức dự trữ
 Hàng hóa chiến lược
 Ngoại tệ, vàng bạc, đá quý
 Các cấp quản lý:
 Quỹ dự trữ tập trung quốc gia.
 Quỹ dự trữ của các Bộ ngành.
 Quỹ dự trữ của Ngân hàng Nhà nước.
 Nguyên tắc quản lý sau:
 Nguyên tắc tập trung thống nhất
 Nguyên tắc bí mật và an toàn
Đặc điểm quỹ dự trữ
PGS.TS. Sudinhthanh 34
QUỸ BẢO HIỂM XH
 Bao gồm các nội dung:
 Bảo hiểm hưu trí, trợ cấp cho gia đình
người lao động bò chết, bảo hiểm thất
nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và
một số trường hợp khó khăn do mất khả
năng lao động.

 Hình thức bảo hiểm tự nguyện.
 Nguồn hình thành quỹ bảo hiểm y tế:
 Khoản đóng góp người lao động và người sử
dụng lao động (được gọi phí bảo hiểm y tế).
 Sự tài trợ của nhà nước
Bảo hiểm y tế
PGS.TS. Sudinhthanh 39
QUỸ ĐẦU TƯ ĐIẠ PHƯƠNG
Thực hiện đầu tư trực tiếp và gián tiếp phát
triển cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội, các dự án
phát triển kinh tế đòa phương (đường giao
thông, hệ thống cấp nước, thoát nước, xử lý
chất thải, đường điện, trường học …) cung cấp
các dòch vụ tư vấn đầu tư và tham gia thò
trường vốn.
PGS.TS. Sudinhthanh 40
CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA
Chính sách tài khóa là việc sử dụng ngân sách
nhà nước để tác động vào nền kinh tế.
Trạng thái của chính sách tài khóa thường được
gói gọn qua việc đánh giá chênh lệch giữa thu
và chi ngân sách.
• Chính sách tài khóa thắt chặt hay thu hẹp
(Contractionary fiscal policy) khi thu lớn hơn
chi (còn gọi ngân sách thặng dư).
• Chính sách tài khóa nới lỏng hay mở rộng
(Expansionary fiscal policy) khi thu nhỏ hơn
chi (còn gọi ngân sách bội chi).
PGS.TS. Sudinhthanh 41
Tổng cầu xã hội và số nhân chi tiêu

cầu. Trong điều kiện thị trường hoàn hảo, tổng cầu (AE =AD)
chính là tổng chi tiêu xã hội và tổng cung là tổng thu nhập xã
hội, nên tại điểm cân bằng của thị trường ta có:
=>
: số nhân chi tiêu.
0
)1(
1
AE
mpc
Y ×
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
−
=
mpcYAEY +=
0
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝


1
1
mpc
AEY
Chính sách tài khóa cũng làm thay đổi thành phần của tổng cầu.
Chính phủ có thể làm thay đổi tổng cầu theo chính sách thắt chặt
hay mở rộng
Trong nền kinh tế mở, chính sách tài khóa cũng tác động đến
tỷ giá hối đối và cán cân thương mại.
PGS.TS. Sudinhthanh 44
BÀI TẬP
1. Bạn hãy cho một vài ví dụ về thất bại của thò
trường.
2. Sự tái phân phối bao giờ cũng kém hiệu
nhưng tại sao chính phủ bao giờ cũng can
thiệp và thực hiện chính sách tái phân phối.
PGS.TS. Sudinhthanh 45
BÀI TẬP
1. Vay nợ của chính phủ có làm chèn lấn sự đầu
tư khu vực tư nhân hay không?
2. Giáo dục và quốc phòng cùng là hàng hóa
công. Bạn cho biết sự đặc điểm khác nhau
giữa hai hàng hóa này. Khu vực tư có thể
tham gia cung cấp 2 loại hàng hóa này hay
không?
PGS.TS. Sudinhthanh 46
BÀI TẬP
5. Tình hình thu chi ngân sách của một quốc gia trong năm
tài khóa như sau:

bất cân xứng. Hãy giải thích?
10. Có quan điểm cho rằng, mức chi trả bảo hiểm xã hội
hiện nay ở Việt Nam còn thấp.Theo bạn để cải thiện
tình hình cần thực hiện giải pháp gì?