Lớp
Nhóm 6
BÀI 41: ANKAĐIEN
I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
HS biết:
- Đặc điểm cấu trúc của hệ liên kết đôi liên hợp
- Phương pháp điều chế và ứng dụng của butađien và isopren
2. Kỹ năng:
Viết pthh của phản ứng cộng, phản ứng trùng hợp của butađien và isopren
II. Trọng tâm
Phản ứng cộng, phản ứng trùng hợp của butađien và isopren
III. Chuẩn bị:
GV: Mô hình phân tử but-1,3-đien
IV. Phương pháp:
Thuyết trình, vấn đáp, hoạt động theo nhóm
V. Tiến trình bài lên lớp
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
3. Bài mới
Hoạt động của
thầy
Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng

Hđ1: Phân loại
- Hiđrocacbon mà
trong phân tử có 2
liên kết đôi C=C
gọi là đien, 3 liên
kết đôi C=C gọi là
trien. Chúng được

? Viết CTCT của
C
3
H
4
; C
4
H
6
;
C
5
H
8
. Gọi tên

- Các CT trên
được gọi là
ankađien
? Thế nào là
ankađien
? Ankađien có 2
liên kết đôi, vậy
có bao nhiêu liên
kết π?
- Ankađien có 2 liên kết đôi cạnh nhau
- Ankađien có 2 liên kết đôi cách nhau 1 liên kết đơn
- Ankađien có 2 liên kết đôi cách nhau từ 2 liên kết đơn trở lên
CH
2
= C = CH
2
: propađien

CH
2
= CH - CH = CH
2
: butađien (but-1,3-đien)
CH
2
= C - CH = CH
2
CH
3
: 2-metylbutađien (isopropen)

? Quan sát mô
hình cấu trúc
phân tử butađien,
nhận xét về trạng
thái lai hoá của 4
nguyên tử C của
butađien
- GV nhận xét,
đưa ra kết luận
Hđ3: Phản ứng
của but-1,3-đien
và isopren
? Dựa vào cấu tạo
phân tử của
butađien (but-1,3-
đien) và isopren.
Viết ptpư của
- HS trả lời

- HS nghe và ghi
bài


II. Cấu trúc phân tử và phản ứng của butađien và isopren
1. Cấu trúc phân tử butađien

- Các nguyên tử C đều ở trạng thái lai hoá sp2
- 4 nguyên tử C và 6 nguyên tử H đều nằm trên 1 mặt phẳng và liên kết tạo thành là
liên kết π liên hợp
2. Phản ứng của but-1,3-đien và isopren
a. Cộng H
2
:
CH
2
= CH - CH = CH
2
+ 2H
2
CH
3
- CH
2
- CH
2
- CH


? Tương tự viết
ptpư của butađien
với Br2 (lưu ý có
thể cộng vào cả vị
trí 1,2 và 1,4)
- Ở 80
o
C: tỉ lệ sản
phẩm cộng ở vị trí
1,2 và 1,4 lần lượt
là 80% và 20%.
Còn ở 40
o
C: tỉ lệ
đó là 20% và
80%.
- Viết ptpư của
butadien với HBr
và cho biết nó
tuân theo quy tắc
nào?

- Tỉ lệ sản phẩm
cộng ở vị trí 1,2
và 1,4 tương tự
như cộng với
halogen
? Qua những phản
ứng trên, cho biết b. Cộng halogen và hiđrohalogenua

CH
2
= CH - CH = CH
2
+ 2Br
2
CH
2
- CH - CH = CH
2
Br Br
+ CH
2
- CH = CH - CH
2
Br
Br

Ở -80
o
C: 80% 20%
Ở 40
o
C : 20% 80%

1 2 3
4

Ở -80
o
C : 80% 20%
Ở 40
o
C : 20% 80% - Butađien và isopren có khả năng tham gia phản ứng cộng
- Ở nhiệt độ thấp ưu tiên tạo thành sản phẩm cộng 1,2
- Ở nhiệt độ cao ưu tiên tạo thành sản phẩm cộng 1,4
ứng của butađien
và isopren
- GV nhận xét và
kết luận thêm
- Khi có mặt chất
xúc tác, nhiệt độ
và áp suất thích
hợp, butađien và
isopren tham gia
phản ứng trùng
hợp chủ yếu theo
kiểu cộng 1,4 tạo
thành các polime

- HS thảo luận
nhóm - HS nghe - Ngoài ra, nếu dùng dư tác nhân (Br
2
, Cl
2
) thì chúng có thể cộng vào cả 2 liên kết
C=C
c. Phản ứng trùng hợp


)
n
p,t
o
,xt
CH
3
CH
3
poliisopren

chất giống cao su
thiên nhiên
Hđ4: Điều chế,
ứng dụng của
butađien và
isopren
- Hiện nay, trong
công nghiệp
butađien và
isopren được điều
chế bằng cách
tách H
2


- HS thảo luận
nhóm
- HS nghe, ghi bài - HS tham khảo
SGK, trả lời
3. Điều chế, ứng dụng của butađien và isopren
a. Điều chế
CH
3
- CH
2
- CH

o
,xt

2CH
3
- CH
2
- OH
CH
2
= CH - CH = CH
2
+ H
2
+ 2H
2
O
ZnO; MgO
450
o
C b. Ứng dụng
SGK/168
4. Củng cố bài
1. Viết pthh của phản ứng tạo thành sản phẩm chính khi cho butađien tác dụng cới HBr ở -80
o
C
2. Cho isopren phản ứng cộng với Br